Đe doạ môi trường do hố chôn vật nuôi

Cục Thú y công bố kết quả nghiên cứu sơ bộ có tới hơn 65% giếng đào nằm gần các hố chôn lấp gia cầm bị ô nhiễm vi sinh vật nghiêm trọng đã khiến dư luận bàng hoàng…

Đe doạ môi trường

Từ cuối năm 2003 đến nay, dịch cúm gia cầm đã tái phát 5 đợt, số lượng gia cầm phải tiêu huỷ đã lên trên 51 triệu con, thiệt hại hàng ngàn tỷ đồng. Cùng đó, dịch tai xanh, bệnh lở mồm long móng… cũng đã cướp đi hàng trăm ngàn con gia súc.

Tất cả số gia súc, gia cầm trên, bằng cách này, cách khác đã được chôn lấp rải rác trên mọi miền đất nước. Tuy chưa có thống kê cụ thể nhưng theo ước tính, trong vài năm đã qua có hàng trăm ngàn hố chôn lấp gia súc, gia cầm mắc bệnh; chỉ riêng Hà Tây (cũ) đã có trên 550 hố chôn.

“Nếu vẽ trên bản đồ mật độ các hố chôn thì nhiều khu vực sẽ thấy biểu hiện dày đặc. Chẳng hạn, đợt đại dịch cúm gia cầm phải tiêu huỷ, tập trung chủ yếu ở Long An, Tiền Giang, Tp Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Hà Tây (nay thuộc Hà Nội); hố chôn nhiều nhất tới 104.000 con, hố chôn phổ biến từ 20.000 đến 50.000 con”.

Đáng lo ngại hơn, hầu hết gia cầm bị tiêu huỷ đều được chôn lấp ngay tại khu vực có dịch. Vị trí chôn lấp chủ yếu chôn ngoài trang trại hoặc tại các nghĩa địa, gò đồi, ven sông suối.

Chất hữu cơ độc hại, vi sinh vật… tràn hố

Cục Thú y cho biết, có 31 - 54% số hố bị lún sụp sau khi chôn lấp; nhiều hố chôn bị nứt trên miệng hố, bốc mùi hôi thối ra khu vực xung quanh. Trong số 19 hố chôn được khai quật, số lượng hố có hiện tượng nước bẩn tràn ra miệng sau khi chôn lấp chiếm 2,1 - 4,7% và thường xảy ra nhiều ở vùng đất ngập nước, đất có mạch nước ngầm thấp, đất sét không thấm nước.

Nước bẩn do quá trình phân huỷ yếm khí trong hố chôn nên chảy tràn ra môi trường xung quanh. Nguyên nhân được xác định là do việc lấp đất được thực hiện sơ sài, không nén chặt đất trên miệng hố hoặc lớp đất quá mỏng.

Trong đó, phát hiện rất nhiều mảnh xương gia cầm cứng, khó phân huỷ. Lông gia cầm, bao nilon chứa xác gia cầm khi chôn hầu như còn nguyên vẹn, dù đã được chôn tới 3 tháng.

Cũng trong 3 hố chôn này, qua xét nghiệm cho kết quả: Chất hữu cơ biến động trong khoảng 16 – 26% (làm tròn); ẩm độ từ 58% đến hơn 72%. Trong tổng số 134 mẫu giếng nước (60 giếng đào và 74 giếng khoan) của các trang trại có chôn lấp gia cầm được kiểm tra (các giếng cách hố chôn dưới 50 m, số lượng gia cầm 500 - 3.000 con/ hố) thì có tới hơn 23% mẫu bị nhiễm bẩn do chất hữu cơ, hơn 42% nhiễm bẩn do vi sinh vật. Tỷ lệ giếng khoan bị nhiễm bẩn lên hơn 65%.

Dù hầu hết các hố chôn được thực hiện theo quy trình mà Cục Thú y hướng dẫn nhưng ô nhiễm từ các hố chôn này vẫn rất nặng nề, nhất là ở những vùng trũng, thấp.

Đặc biệt, đối với các hố chôn lớn (trên 30.000 con/hố), khả năng gây ô nhiễm càng nghiêm trọng. Sự ô nhiễm tăng từ tháng thứ 7 - 8 và mức độ ô nhiễm cao nhất là khoảng thời gian 12 – 20 tháng sau khi chôn lấp.

Cục Thú y thừa nhận, vẫn còn những hố chôn gia súc, gia cầm chưa đúng kỹ thuật và kể cả những hố chôn đúng quy trình thì vẫn gây ô nhiễm môi trường ở nhiều mức độ khác nhau. Để khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường do các hố chôn lấp gia cầm gây ra, cần phổ biến kỹ thuật chôn lấp để người dân thực hiện khi có dịch.