Cúm A/H1N1 nguy hiểm nhưng đừng quá hoang mang

Cách đây vài tháng, khi mà chương trình thời sự của VTV lẫn nhiều tờ nhật báo phát tin cúm A/H1N1 đang hoành hành tại Mexico, một quốc gia thuộc vùng Bắc Mỹ, người dân Việt Nam vẫn coi đó là cái chuyện xa lơ xa lắc không đáng quan tâm. Hầu như, thông qua các đợt "luyện tập" từ bệnh than, dịch SARS, cúm gà H5N1... đã khiến người dân hoàn toàn "yên tâm" với chuyện "tự nhiên mình có thể miễn dịch". Tuy nhiên, cho đến hiện tại, khi mà thông tin về dịch cúm A/H1N1 bắt đầu nhường đất cho những thông tin khác thì là lúc tại Việt Nam, con cúm xa lạ này trở nên "nóng" hơn bao giờ hết. Nóng từ chuyện số ca nhiễm cúm cho đến cả chuyện… nghi ngờ nhiễm cúm và tác hại của vi rút cúm A/H1N1.

Khi khẩu trang đắt hàng hơn… thực phẩm

Bắt đầu từ cuối tháng 6, khẩu trang là mặt hàng sốt nhất tại TP HCM, địa phương "dẫn đầu" về số ca nhiễm cúm A/H1N1. Hầu hết tại các nhà thuốc tư nhân trên các tuyến đường, ngay khi khách vừa tắt máy đá chống xe, nhân viên quầy thuốc đều "túm" ngay lấy và hỏi "Khẩu trang hả?". Và không đợi khách trả lời, câu nói tiếp theo của nhân viên này là "Hàng chưa về kịp" hoặc "Giá tăng rồi, mua thì mua". Một hộp khẩu trang trước kia có giá là 50 nghìn nay tăng lên 160 nghìn/hộp; khẩu trang có than hoạt tính tăng từ 45 nghìn lên suýt soát 100 nghìn/cái... Ngay cả khẩu trang thường, cũng tăng từ 3 nghìn lên 7 nghìn.

Cả thành phố nháo nhào như "ngày mai chúng ta sẽ cúm sạch". Giới truyền thông thì ra rả, hôm nay điểm cúm mới xuất hiện, hôm qua có thêm vài chục ca dương tính với virus cúm A/H1N1. Và để trấn an dư luận, một bác sĩ đã nhờ sóng của Đài Truyền hình Việt Nam VTV khuyên người dân không nên lúc nào cũng "ăn cùng khẩu trang, ngủ cùng khẩu trang và mua sắm cùng khẩu trang". Và ngay trong thời điểm cúm trở thành nỗi ác mộng này, nhiều cao ốc văn phòng, nhà xưởng, trường học... luôn canh cánh với câu hỏi "Bao giờ cúm sẽ đến "hỏi thăm" cơ sở của chúng mình?".

Chuyện bên lề, có ngân hàng lớn ở quận 1. Nam nhân viên của một phòng giao dịch đi mưa về bị cảm sốt nhẹ. Sáng đi làm, nhân viên này đau họng, ho sù sụ và chảy nước mũi sụt sịt. Ở TP HCM, mưa nắng bất thường, mùa này ai bước ra đường mà không bị cảm cúm. Nhưng, cảm cúm ở thời gian này buộc phải chấp nhận chuyện, mọi người nhìn mình như "sinh vật lạ". Sau khi phát hiện tình trạng của nhân viên, cả ngân hàng phát hoảng từ lãnh đạo cho đến đồng nghiệp của anh nhân viên này kiên quyết bắt anh nhân viên nghỉ việc.

Ban đầu, anh cũng phản đối quyết liệt vì công việc còn nhiều nhưng rốt lại, nhân viên thì phải chấp hành mệnh lệnh của lãnh đạo, anh buộc phải nghỉ phép. Vậy mà đã hết đâu, ngay khi hết cúm, anh đi làm lại thì vẫn bị lâm vào tình trạng bị "cô lập" toàn phần vì cả ngân hàng ai cũng ngại tiếp xúc với nhân viên lỡ "đi mưa mà bị cảm cúm này".

Chị Nguyễn Thị Minh, ngụ quận 10 tâm sự, chị làm việc cho một công ty xây dựng trên đường 3/2, trong phòng làm việc có đến 20 người luôn phải tiếp xúc hằng ngày với nhau. Chỉ vài hôm sau khi có dịch cúm bùng phát tại TP HCM, chị Minh phát ho và sinh ra cảm cúm. Cả cơ quan đổ dồn ánh mắt vào chị và nghi chị Minh đã bị H1N1. Không biết thanh minh với công ty như thế nào, chị liền xin nghỉ việc vài hôm ở nhà chữa bệnh để tránh những cặp mắt nghi ngại. Và gần nửa tháng sau, chị hết cảm cúm, rồi mới có thể yên tâm đến công ty làm việc bình thường.

Tại Công ty TNHH sản xuất Việt Sin, từ ngày xuất hiện dịch cúm A/H1N1, toàn thể nhân viên khi làm việc phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt được đề ra. Việc thường xuyên tiếp xúc khách hàng và nhiều thành phần đến sửa máy là một môi trường "lý tưởng" để lây lan bệnh trong cộng đồng. Ý thức được điều này, những nhân viên ở đây đã phải tuân thủ những quy định nghiêm ngặt của Ban giám đốc công ty đề ra để tự bảo vệ cho mình và cho những người còn lại trong công ty. Nơi đây khi làm việc, tất cả từ "thủ lĩnh" là Giám đốc cho đến "lính lác" là nhân viên và bảo vệ đều phải đeo khẩu trang, thường xuyên rửa tay bằng cồn y tế và xà phòng diệt khuẩn để tránh nguy cơ lây bệnh cho chính những người thân trong gia đình.

Tất nhiên, có thể bất kỳ một khách hàng nào khi tiếp xúc với nhân viên trong công ty với các khẩu trang đôi lúc cũng cảm thấy hơi khó chịu. Tuy nhiên, thời điểm đại dịch cúm tấn công như lúc này, việc đeo khẩu trang khi tiếp xúc với khách hàng là cần thiết và cũng là sự bảo vệ cho chính khách hàng.

Ông Bùi Thăng Long, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Việt Sin tâm sự: "Khách hàng tỏ ra rất thông cảm với nhân viên công ty, bản thân khách hàng cũng cảm thấy an toàn hơn khi tiếp xúc với nhân viên của công ty". Không phải việc đeo khẩu trang khi làm việc là một trong những việc dễ làm và dễ vận động. Trước đó phải hiểu được đeo khẩu trang có lợi cho mình và cho những người xung quanh như thế nào. Hơn hết, tất cả các chi phí thực hiện đều do chính công ty tài trợ.

Tôi đi xét nghiệm… cúm

Trong vai một người nghi nhiễm H1N1, tôi đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM. Tại đây, các bác sĩ chỉ tôi chạy về bệnh viện quận nơi đăng ký tạm trú tạm vắng để được khám và điều trị. Không loại trừ trường hợp chúng tôi, rất nhiều người dân cũng được hướng dẫn như thế sau khi đề nghị xin được xét nghiệm.

Chưa bằng lòng với những đề nghị của các y bác sĩ, tôi vòng qua cửa sau, một bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới hỏi: "Anh có sốt không". Tôi liền trả lời: "Có". Vị bác sĩ nọ hỏi ngay: "Anh bị cảm thế nào, lâu chưa?" Tôi đáp: "Được gần một tuần lễ rồi!". "Vậy anh có tiếp xúc với người nước ngoài không?" - Bác sĩ hỏi. Và tôi trả lời: "Không". Bác sĩ hỏi tiếp: "Anh sốt bao nhiêu độ?". Tôi nói mình không biết vì không có cặp nhiệt độ để đo. Chỉ tay ra phía quầy thuốc, vị bác sĩ này hướng dẫn chúng tôi mua 1 cặp nhiệt kế về đo thân nhiệt, và khi nào thấy sốt trên 38 ⁰C thì đến ngay bệnh viện quận nơi cư ngụ để được xét nghiệm H1N1.

Theo chỉ dẫn của bác sĩ, tôi tiếp tục đến Bệnh viện đa khoa quận 7, tại đây, có khá nhiều trường hợp đến hỏi để được xét nghiệm bệnh cúm A. Một cô gái trạc đôi mươi, đôi mắt cô gái như thâm quầng và mệt mỏi vì nhiều ngày lo lắng. Cô gái cho nữ bác sĩ trực bàn hướng dẫn bệnh nhân biết, cô bị ho, cảm cúm đã gần một tuần nay. Bác sĩ thở dài rồi  nói: "Thế thì không sao đâu, đã hơn một tuần thì coi như ổn rồi, chị có thể về và tin rằng mình không bị virus H1N1 đe dọa".

Với chúng tôi, để chắc chắn hơn nên xin bác sĩ cho xét nghiệm một cách tổng quát về virus H1N1 này. Nănnỉ mãi, bác sĩ cho biết, chi phí xét nghiệm khá đắt đỏ, phải mất 200 USD cho một ca xét nghiệm. Tuy nhiên, sau đó, nữ bác sĩ trên hướng dẫn chúng tôi các xét nghiệm về máu, chụp hình tổng quát phổi như là "bài thuốc an thần" làm chúng tôi yên tâm hơn. Không ngoại trừ chúng tôi, những ai tỏ ra lo lắng đều được áp dụng "chiêu thức" này để trấn an những người cảm cúm, ho khan khi tìm đến bệnh viện để đòi xét nghiệm virus cúm A/H1N1 mà bản thân họ chưa hiểu rõ về con virus trên.

Cúm A/H1N1 - Những thông tin đã bị nhiễu

Chúng tôi đã tìm đến bác sĩ Trần Tịnh Hiền, Phó giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, Trưởng phòng Chỉ đạo tuyến, Tổng khoa nhiễm D để "soi mói" thêm về cái căn bệnh làm "thiên hạ run lẩy bẩy” từng ngày qua. Quả thực, có nghe những lời trần tình của bác sĩ, bản thân chúng tôi và chắc hẳn là nhiều người mới "vỡ ra" những điều về ẩn số xung quanh chữ "cúm A/H1N1".

Thực ra, đây cũng không phải là căn bệnh quái ác như người ta tưởng, nó tấn công mọi người và cũng không hẳn ai đã bị nhiễm căn bệnh này đều bị H1N1 "tiêu diệt" người bệnh một cách dễ dàng. Tất nhiên, đã là đại dịch thì không là nỗi lo của riêng ai mà là nỗi lo chung của cộng đồng và của toàn xã hội. Mà "đại dịch",  nó lây lan nhanh và rộng với tốc độ cao trên khắp toàn cầu. Và Việt Nam đương nhiên không nằm ngoài "chuyến ghé thăm" của căn bệnh này.

Từ nỗi ám ảnh của con virus mang tên H5N1 do người ta nghĩ rằng đó chỉ là cảm cúm đơn thuần và do yếu tố chủ quan đã cướp đi sinh mạng của rất nhiều người. Thì nay, lại đến con virus cúm A/H1N1 trình diễn màn "dạo chơi" khiến Tổ chức Y tế thế giới dè chừng và có những biện pháp đối phó cần thiết là hoàn toàn đúng đắn. Các phương tiện truyền thông quốc tế cũng như trong nước luôn cập nhật về căn bệnh cúm từng giờ, từng ngày và kể cả mức độ lây lan nhanh như "vũ bão" của chúng.

 Tại Mexico , "tâm điểm" của “cơn bão cúm”, các giáo sư bác sĩ đánh giá căn bệnh này đã đi qua khỏi "đỉnh" của dịch bệnh. Ở những quốc gia, dịch cúm đến sau, đến trễ thường được "hưởng sái" từ những nghiên cứu, phác đồ điều trị bệnh mà những quốc gia trước đó đã phải vất vả chống chọi và đối đầu quyết liệt với căn bệnh trên. Thế là từ đây, Tamiflu như một phương thuốc và cũng là một niềm tin của giới y bác sĩ trên thế giới xem như "vũ khí" đẩy lùi hữu hiệu dịch bệnh. Song, cũng có một số trường hợp kháng thuốc do cách điều trị không đúng hay khi bệnh quá nặng mới được chăm sóc và điều trị thì không qua khỏi là điều tất yếu.

Theo nghiên cứu của giới khoa học, dịch cúm A/H1N1 sẽ là một đại dịch tồn tại với thời gian khoảng một năm trên toàn thế giới. Chính vì lẽ đó, sự kêu gọi mọi người cẩn trọng là cần thiết. Không quá thừa khi Bộ Y tế trong nước đã khuyến cáo người dân cảnh giác là đúng, chính xác và các sở y tế địa phương cần có những đường lối, định hướng xử lý tất cả mọi tình huống xấu nhất có thể xảy ra theo hướng dẫn của cơ quan chức năng.

Một điều khá bất ngờ, có đến 50% trường hợp tử vong do con virus mang tên cúm A/H1N1 trước đó là những bệnh nhân đã mắc một căn bệnh mãn tính. Tiếp theo, H1N1 lại chỉ tiếp tục đi gây hấn và "ăn hiếp" người già trên 65 tuổi và trẻ nhỏ dưới 5 tuổi. Chưa dừng lại đó, phụ nữ đang mang thai cũng nằm trong sự "thèm thuồng" của dịch cúm mà nó nhắm đến để tấn công. Còn đối với, thanh thiếu niên trai tráng, có sức khỏe tốt, có sức đề kháng thì đủ để "đánh bật" con virus H1N1 ra khỏi cơ thể nếu "biết người biết ta" thì ắt hẳn "trăm trận trăm thắng" con virus "siêu" nhỏ bé này.

Chúng ta đeo khẩu trang mọi lúc mọi nơi để đề phòng dịch bệnh ư? Chưa chắc đã đúng vì đeo khẩu trang cũng phải biết cách, phải biết đeo ở đâu và đeo lúc nào. Những nơi công cộng, những ổ dịch và là nơi tiếp cận những bệnh nhân quả là cần thiết khi tự mang cho mình cái "khiên" là khẩu trang để bảo vệ tốt hơn từ nước bọt của người có nguy cơ lây bệnh.

Tình hình lây lan mỗi nơi mỗi khác và có sự diễn tiến khác nhau, thế nên Sở Y tế địa phương cũng cần có những "chiến thuật" để ngăn chặn virus cúm A/H1N1 hoàn toàn khác biệt. Sự cần thiết về mặt con người phải hướng dẫn đúng, phòng ngừa thế nào và nhất là ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi khó có thể hạn chế được những hành vi gây lây lan ra cộng đồng.

Như đã nói, căn bệnh này tuy không quá ghê gớm như chúng ta tưởng, nhưng nó vẫn còn “dạo chơi” lâu trong cộng đồng, Bộ Y tế, cũng như các ban ngành đã có những chiến lược, chiến thuật đối đầu với H1N1 trong tương lai xa để đón nhận các bệnh nhân chẳng may "trúng đòn" mang tên H1N1. Theo thống kê của ngành y tế, chẳng phải ai khi đã nhiễm H1N1 đều phải nhập viện và chỉ có 3 - 4% bệnh nhân nhiễm bệnh mới bắt buộc phải nhập viện.