Công viên địa chất Hà Giang: Tầm vóc quốc tế

Cao nguyên đá vôi Đồng Văn rất giàu các giá trị thiên nhiên và văn hóa. Hiện đã nghiên cứu, xác định được 5 di sản độc lập và 2 khu vực di sản phức hợp phản ánh rõ nét sự tiến hóa vỏ trái đất đặc trưng cho đới nền động bị biến cải mạnh trong đại Palezoi sớm giữa.

Cao nguyên đá là nơi tập trung cao nhiều giá trị địa chất, địa mạo. Có khoảng gần 40 các loại đất đá có thành phần hoá học khác nhau và được hình thành trong các thời gian, môi trường và các miền cổ địa lý khác nhau đã được xác nhận có mặt ở Hà Giang, nhiều loại có niên đại trên 600 triệu năm tuổi.

Ngoài ra vùng đất này còn rất đa dạng về các thể loại thạch địa tầng, các loại hình khoáng sản và sự đa dạng cổ sinh vật học với hàng nghìn loại thuộc 120 giống của 17 nhóm sinh vật.

Đá phong hóa lâu năm mang đến cho cao nguyên Hà Giang một vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ, với những hẻm vực sâu vào loại nổi tiếng thế giới như hẻm vực Nho Quế, hay những vách đá dựng đứng cao tới 700m, những đỉnh núi cao, nhọn hoắt, dáng núi vào dạng hiếm trên thế giới, và rất nhiều các hang động đẹp, các thung lũng, rừng đá, các hoang mạc đá bị phong hóa vật lý,…

Ngoài giá trị địa chất, giá trị về mặt cảnh quan thiên nhiên, nơi đây còn mang đậm những nét văn hóa rất riêng của bà con các dân tộc. Trong suốt quá trình phát triển lịch sử, tập quán sinh hoạt và canh tác của bà con luôn gắn bó với đá núi, mang những nét đặc trưng riêng của vùng đất này.

Đá cao nguyên đang bị tàn phá

Hệ thống công viên địa chất trên thế giới gồm có 55 công viên ở 17 quốc gia, trong đó nhiều nhất là Trung Quốc với 20 công viên. Chỉ có 10 công viên có hiện tượng địa chất karst – hiện tượng phong hóa đặc trưng của những vùng núi đá vôi – giống như ở cao nguyên Hà Giang, trong đó Trung Quốc có 2 công viên và ở Đông Nam Á duy nhất có 1 công viên ở Malaysia.

- Ởnướcta còn có nhiều nơi khác có thể trở thành công viên địa chất, như Vịnh Hạ Long, Hồ Ba Bể,… Nhưng công viên dạng đá núi như ở Hà Giang thì chỉ có một.

Và đây cũng là địa danh đầu tiên chúng ta lập hồ sơ đề nghị được công nhận là công viên địa chất quốc gia. Nơi đây hội đủ các yếu tố để có thể trở thành một công viên địa chất tầm vóc quốc tế.

Tuy nhiên, doo tập quán sinh hoạt của bà con dân tộc ở đây, nhiều người thường đập đá về làm hàng rào, làm kè bờ nương rẫy,… Đá trên cao nguyên đang bị mai một, bị tàn phá dần chỉ do người ta không hiểu hết giá trị của nó.

Công viên đá này là một trong những  bằng chứng quan trọng để khôi phục lại hoàn cảnh cổ địa lý của các thời kỳ địa chất xa xưa tại Hà Giang, cũng là cơ sở để liên hệ và đối sánh địa tầng với các thành tạo địa chất khác trên lãnh thổ Việt Nam, Đông Nam Á, Nam Trung Quốc và các nơi khác trên thế giới. Trở thành công viên địa chất chính là cách tốt nhất để bảo tồn những giá trị quý báu đó.

Những qui hoạch bảo tồn và phát triển, xây dựng kinh tế, phát triển du lịch theo tiêu chí công viên quốc gia đã được thế giới qui định sẽ giúp bảo vệ các giá trị địa chất, giá trị cảnh quan thiên nhiên nơi đây.

Đặc biệt là đối với bà con dân tộc, khi họ được giáo dục ý thức bảo vệ, hiểu được ý nghĩa giá trị của cao nguyên đá, và điều quan trọng là quyền lợi của họ cũng được gắn liền với sự bảo tồn và phát triển của công viên trong tương lai thì chắc chắn tình trạng phá đá, phá núi sẽ không còn.