Có nên chụp MRI trong trường hợp thoái hóa gối
Vậy thì nếu bệnh nhân bị thoái hóa khớp gối có nên chụp MRI hay không?
Thoái hóa khớp gối là tình trạng sụn mặt khớp bị hư. Đây là bệnh lý có liên quan đến tuổi và hay xảy ra khi bước vào tuổi 40 – 50. Tổn thương của loại bệnh này biểu hiện từ tình trạng nhuyễn sụn tức là mặt sụn khớp của khớp gối bị mềm, tiếp đến lớp sụn này sẽ bị hư tạo các đường nứt và lan sâu xuống tận vùng xương. Nặng hơn nữa là các mảng sụn bị bong tróc ra để lộ lớp xương dưới sụn, bao hoạt mạc khớp gối sẽ bị viêm và tiết ra nhiều loại men làm hư thêm khớp sụn này. Cơ thể phản ứng bằng cách tạo xương sửa chữa nhưng không thành công và tạo ra các hình ảnh gai xương trong khớp gối khi chụp phim X quang. Sụn khớp đóng vait rò là lớp đệm hấp thu lực khi chúng ta đi, tạo sự trơn láng khi gập duỗi gối khiến cho khớp gối cử động nhẹ nhàng không đau và không kêu. Biểu hiện của bệnh là tình trạng đau khớp gối đặc biệt là đau khe khớp gối bên trong vì phần lớn khớp gối bị vẹo vào trong (gối varus). Đau tăng khi đi lại nhiều và giảm khi nghỉ ngơi. Nguyên nhân của cơn đau là do khi di chuyển, lớp sụn đã mất đi chỉ còn hai mặt xương tiếp xúc nhau nên gây đau, sở dĩ lớp sụn tiếp xúc với sụn không gây đau vì sụn không có thần kinh cảm giác. Chụp phim với tư thế đứng trên 1 chân bị đau sẽ thấy hình ảnh xơ đặc xương vùng khe khớp bên trong, nặng hơn có thể thấy hẹp khe khớp và các gai xương. Tiến triển lâu dài khớp gối sẽ bị hư hoàn toàn và biến dạng vẹo vào trong gây đau đớn khi đi lại, sụn hư hoàn toàn gây tàn phế.
Như vậy, thoái hóa khớp là sự mòn và hư của lớp sụn nằm trong khớp. Vấn đề chẩn đoán thoái hóa khớp là xác định mức độ mòn của lớp sụn và vấn đề điều trị là chỉnh trục lệch vẹo của chân, bảo vệ sụn.
Thế thì làm sao để chẩn đoán mức độ hư sụn?Ai cũng biết thoái hóa khướp có từ khi bắt đầu có con người. Rất nhiều cách để chẩn đoán thoái hóa kớp bằng chụp X quang đã được nghiên cứu trước khi có MRI. Cách phổ biến và có hiệu quả nhất là chụp X quang với tư thế đứng trên một chân bị thoái hóa. Ở tư thế này, hai mặt khớp sẽ áp vào nhau, nếu hai mặt sụn bị mòn hay hư sẽ bị khe khớp hẹp lại. Khe khớp càng hẹp thì mức độ hư sụn càng lớn. Tư thế thú hai là chụp khớp gối bình diện thẳng với tư thế khớp gối hơi gấp nhẹ 30 độ gọi là tư thế Shuss. Ở tư thế này người ta sẽ phát hiện tình trạng hẹp khe khớp trong và ngoài của phần lồi cầu đùi phía sau là phần hay bị hư nhất trong bệnh lý thoái hóa gối. Phim X quang khác mà cần phải chụp đó là chụp toàn bộ chân từ khớp háng đến cổ chân để đo trục chi xem có bị lệch vẹo vào trong hay ra ngoài không để có hướng đục xương sửa trục, thay khớp. Tư thế chụp bánh chè tiếp tuyến cũng hay được áp dụng để xem bánh chè của lồi cầu đùi hay không, đây cũng là bệnh lý gây hư khớp khi bánh chè bị chạy lệch ra khỏi rãnh bánh chè.
Ngay cả tại Mỹ là quốc gia giàu có về mặt tiền bạc hay “nghèo” hơn một chút là Pháp, các bác sĩ cũng không chụp MRI khi nghi ngờ thoái hóa khớp mà chỉ cần khảo sát X quang bình thường. Lý do để họ không chỉ định MRI là giá trị chẩn đoán hư sụn khớp MRI rất thấp chỉ vào khoảng 40% và chỉ khi sụn khớp hư nhiều. Nhưng khi đó thì X quang thường qui có giá trị hơn nhiều. Chúng ta là nước nghèo, việc chụp MRI sẽ tốn một khoản tiền không nhỏ. Cái chính ở đây là MRI không cung cấp nhiều thông tin để chẩn đoán và điều trị. Trong trường hợp này nhiều tiền chưa chắc đã tốt mà chính là phải lựa chọn cho được món “ngon, bổ mà rẻ” đó là X quang thường qui. Tiếc là các phòng chụp X quang chưa chú ý lắm đến việc này nên đôi khi muốn gởi bệnh nhân đi chụp cũng khó dù là bản thân tác giả nhiều lần yêu cầu nhưng chưa được đáp ứng.
