Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 14/09/2006 19:45 (GMT+7)

Có hay không “Ngày thiên địa nhân hội”?

Thiên địa nhân hội là ngày nào?

Người tiền sử sống cùng côn trùng thảo mộc nên nghe và hiểuđược thông điệp của thế giới tự nhiên. Họ thấy rằng trong một năm có một tháng giao mùa rất rõ rệt. Tháng ấy có một tuần, tuần ấy có 3 ngày, 3 ngày ấy có 1 ngày trời đất chuyển mình, cảm nhậnđược sự sinh sôi nảy nở của chồi cây và âm thanh khác thường của chim muông, côn trùng. Cây trút lá ào ạt, trời ấm hẳn lên. Cơthể con người cũng rạo rực hơn mọi ngày.

Theo Nam Dịch và các trước tác của Lý Công Uẩn, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi, Hải Thượng Lãn Ông, Nguyễn Bỉnh Khiêm, ngày này là ngày mùng 1 Tết trong lịch cổ Đông Sơn.

Lịch cổ Đông Sơnđược thể hiện rõ nét trên mặt trống đồng với chu kỳ 13 tháng. Ngày Thiên Địa Nhân hộiđược đánh dấu bằng hình tượng người vũ sỹ cầm ngọn lao cắm xuống đất (biểu tượng chọc lỗ trỉa hạt) bắt đầu một vụ gieo trồng. Phía dưới ngọn giáo là đầu con hươu cái biểu hiện một mùa săn thú bắt đầu (vì đây là mùa động vật động dục nên dễ săn bắt chúng). Tham chiếu ngày mồng một Thiên Địa Nhân hội trên lịch cổ Đông Sơn thấy ngày này muộn hơn Tết Chon Ch’năm Thơmây của người Khơme và Tết Song Kơla của người Thái. Tham chiếu với âm - dương lịch hiện đại thì ngày Thiên địa nhân hội thường rơi vào một ngày trong tháng Thiên địa nhân hội ( khoảng từ cuối tháng 3 đến đầu tháng năm). Đó là tháng có trận mưa rào sấm chớp đầu tiên trong năm. Lịch cổ Đông Sơn tính theo tuần trăng, con nước, một tháng có 28 ngày. Một năm lịch cổ Đông Sơn có 13 tháng x 28 ngày 365 ngày. Vì vậy, ngày Thiên địa nhân hội có chu kỳ nhất định chính xác theo lịch cổ Đông Sơn. Tuy nhiên, ngày nay, các tính lịch này đã thất lạc, chỉ còn để cập đến trong một số sách cổ của các thầy cúng ở các vùng dân tộc thiểu số.

Ngày tốt hay xấu?

Theo Đông y, kinh lạc và huyệt đạo con người hoạt động theo giờ. Vì vậy các lương y xưa thường chọn giờ để châm cứu vào các huyệt nhất định, nhằm lợi dụng thời khí (gồm thiên khí và địa khí) tác động vào cơthể tốt nhất. Vào ngày này, huyệt đạo cơthể khai mở, nếu xông hơi sẽ mở hết các lỗ chân lông, xả bỏđược tuyến bã và các chất độc hại cho cơthể đồng thời dẫnđược các chất thuốc vào kinh mạch nhanh hơn.

Trên trống đồng Đông Sơn, thời khắc Thiên địa Nhân hộiđược miêu tả là thời điểm khởi mùa gieo hạt, động dục nên các thầy cúng xưa cho rằng đó là thời điểm tốt cho con người thụ thai. Tuy nhiên, trong sách Hải Thượng Lãn Ông có ghi: “Vào thì ấy phụ nữ dễ sảy thai nhưng cũng dễ thụ thai. Thiên Địa Nhân hội khả dĩ dược trị!” Nghĩa là những người đã có thai thì dễ sảy thai, những người hiếm muộn lại dễ đậu thai. Các thầy cúng người Mường cũng cho rằng, gieo trồng, thụ thai vào ngày này cây cối phát triển tốt, con người sống lâu, khoẻ mạnh.

Theo các lương y xưa, vào ngày Thiên địa nhân hội cơthể hoạt huyết, chịu sự chi phối của năng lượng trong tự nhiên. Trong sách binh lược của mình, Trần Hưng Đạo cũng đã tổng kết: “Thiên Địa Nhân hội hoạt huyết, binh sĩ khó cầm máu khi tử thương, đả giặc Thát ngoan cường khôn xiết”. Nghĩa là vào ngày đó binh sĩ chiến đấu dũng cảm hơn nhưng khó cầm máu nếu bị thương. Khi cơthể hoạt huyết nếu không đề phòng rất dễ nhiễm bệnh tật. Thực tế ngày nay, vào thời điểm này, Cục y tế dự phòng cũng khẳng định đây cũng là thời điểm thường phát sinh dịch bệnh.

Theo nghiên cứu của chúng tôi, vào tháng Thiên địa nhân hội, các pin mặt trời đều tăng công suất thu điện (nghĩa là lượng bức xạ mặt trời thời gian đó tăng hơn bình thường) và có nhiễu loạn mạnh ở tầng điện ly (tầng ion bao quanh vỏ Trái đất) làm nhiễu các máy radio. Nhiều khả năng, chính các phông năng lượng này đã kích thích các mầm sống ở Trái đất. Vào ngày này, do cơthể chịu sự chi phối của năng lượng bức xạ bên ngoài nên khó kiểm soátđược hành vi. Đó cũng chính là lý do thời điểm này tỷ lệ tai nạn giao thông, tai nạn lao động và tội phạm gia tăng. Kiểm tra biểu đồ tội phạm và trọng án của công an Hà Nội trong nhiều năm cũng trùng khớp với điều đó. Cũng có một sự trung lặp kỳ lạ là các cuộc chiến tranh đẫm máu trong Lịch sử loài người như: trận chiến thành Troy trận Verdon, Waterlo, Matxcơva, Thế chiến I, Thế chiến II… đều rơi vào tháng Thiên Địa Nhân hội.

Có thể những nghiên cứu trên đây chưa thật thoả đáng, tuy nhiên, từ những di sản văn hoá này của tổ tiên, chúng ta sẽ hiểu hơn về sự tồn tại và phát triển của vạn vật. Kết hợp hài hoà giữa khoa học cổ và hiện đại để vận dụng vào cuộc sống sao thuận với tự nhiên là điều mà mỗi chúng ta đều mong muốn.

Nguồn: KH&ĐS Số 74 Thứ Sáu 15/9/2006

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

Nâng tầm sức mạnh văn hóa vùng Đất Tổ - Động lực quan trọng cho phát triển bền vững
Phát triển văn hóa và con người là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh bền vững. Quan điểm đó tiếp tục được khẳng định mạnh mẽ trong Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị. Nghị quyết nhấn mạnh văn hóa phải thấm sâu vào đời sống xã hội, gắn kết hài hòa với chính trị, kinh tế, môi trường, quốc phòng, an ninh, đối ngoại; thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia.
Chủ tịch Phan Xuân Dũng dự Đại hội đại biểu Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cà Mau lần thứ I
Ngày 23/4, Đại hội đại biểu Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cà Mau lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031 đã thành công tốt đẹp. Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng chúc mừng, đánh giá cao những nỗ lực rất lớn của Liên hiệp Hội tỉnh, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh TVPB, ĐMST&CĐS, lan tỏa tri thức KH&CN, phục vụ trực tiếp đời sống người dân địa phương.
Tuyên Quang: Thúc đẩy năng lực triển khai năng lực hoạt động KHCN, ĐMST và CĐS trong sinh viên
Ngày 21/4, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (KH&KT) tỉnh Tuyên Quang phối hợp với Trường Cao đẳng Tuyên Quang tổ chức Hội thảo tập huấn, phổ biến kiến thức “Thúc đẩy năng lực triển khai hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong sinh viên” bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Đổi mới công tác phổ biến kiến thức KH&CN: Từ truyền thông một chiều đến hệ sinh thái tri thức mở
Những năm qua hoạt động phổ biến kiến thức của các tổ chức KH&CN trực thuộc Liên hiệp Hội Việt Nam đã được triển khai rộng rãi, đem lại hiệu quả cao trong thực tiễn. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, hoạt động này cần được đổi mới theo hướng hiện đại, tương tác và gắn chặt hơn với nhu cầu của xã hội.
Lâm Đồng: Gặp mặt đại biểu trí thức tiêu biểu năm 2026
Chiều ngày 15/4, Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lâm Đồng tổ chức Hội nghị gặp mặt đại biểu trí thức tiêu biểu năm 2026. Dự và chủ trì Hội nghị có các đồng chí: Y Thanh Hà Niê Kđăm - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh cùng các đồng chí trong Ban Thường vụ Tỉnh ủy, lãnh đạo các sở, ban, ngành và 150 đại biểu trí thức tiêu biểu của tỉnh.
Chủ tịch Phan Xuân Dũng: Hội Chăn nuôi Việt Nam góp phần khẳng định đóng góp của trí thức KH&CN vào phát triển đất nước
Phát biểu chúc mừng Hội Chăn nuôi Việt Nam nhân Kỷ niệm 35 năm thành lập (19/4/1991 - 19/4/2026), Chủ tịch Phan Xuân Dũng khẳng định, với sự năng động và chuyên nghiệp, Hội Chăn nuôi Việt Nam đã góp phần khẳng định đóng góp của trí thức KH&CN trong sự nghiệp phát triển đất nước. Chủ tịch Phan Xuân Dũng đề nghị các thành viên của Hội giữ lửa đam mê, lấy khoa học công nghệ làm động lực phát triển.
Toàn văn Tuyên bố chung nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Toàn văn Tuyên bố chung giữa nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa về việc tiếp tục làm sâu sắc quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam – Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược ở mức độ cao hơn trong thời kỳ mới.