Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 14/09/2006 19:45 (GMT+7)

Có hay không “Ngày thiên địa nhân hội”?

Thiên địa nhân hội là ngày nào?

Người tiền sử sống cùng côn trùng thảo mộc nên nghe và hiểuđược thông điệp của thế giới tự nhiên. Họ thấy rằng trong một năm có một tháng giao mùa rất rõ rệt. Tháng ấy có một tuần, tuần ấy có 3 ngày, 3 ngày ấy có 1 ngày trời đất chuyển mình, cảm nhậnđược sự sinh sôi nảy nở của chồi cây và âm thanh khác thường của chim muông, côn trùng. Cây trút lá ào ạt, trời ấm hẳn lên. Cơthể con người cũng rạo rực hơn mọi ngày.

Theo Nam Dịch và các trước tác của Lý Công Uẩn, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi, Hải Thượng Lãn Ông, Nguyễn Bỉnh Khiêm, ngày này là ngày mùng 1 Tết trong lịch cổ Đông Sơn.

Lịch cổ Đông Sơnđược thể hiện rõ nét trên mặt trống đồng với chu kỳ 13 tháng. Ngày Thiên Địa Nhân hộiđược đánh dấu bằng hình tượng người vũ sỹ cầm ngọn lao cắm xuống đất (biểu tượng chọc lỗ trỉa hạt) bắt đầu một vụ gieo trồng. Phía dưới ngọn giáo là đầu con hươu cái biểu hiện một mùa săn thú bắt đầu (vì đây là mùa động vật động dục nên dễ săn bắt chúng). Tham chiếu ngày mồng một Thiên Địa Nhân hội trên lịch cổ Đông Sơn thấy ngày này muộn hơn Tết Chon Ch’năm Thơmây của người Khơme và Tết Song Kơla của người Thái. Tham chiếu với âm - dương lịch hiện đại thì ngày Thiên địa nhân hội thường rơi vào một ngày trong tháng Thiên địa nhân hội ( khoảng từ cuối tháng 3 đến đầu tháng năm). Đó là tháng có trận mưa rào sấm chớp đầu tiên trong năm. Lịch cổ Đông Sơn tính theo tuần trăng, con nước, một tháng có 28 ngày. Một năm lịch cổ Đông Sơn có 13 tháng x 28 ngày 365 ngày. Vì vậy, ngày Thiên địa nhân hội có chu kỳ nhất định chính xác theo lịch cổ Đông Sơn. Tuy nhiên, ngày nay, các tính lịch này đã thất lạc, chỉ còn để cập đến trong một số sách cổ của các thầy cúng ở các vùng dân tộc thiểu số.

Ngày tốt hay xấu?

Theo Đông y, kinh lạc và huyệt đạo con người hoạt động theo giờ. Vì vậy các lương y xưa thường chọn giờ để châm cứu vào các huyệt nhất định, nhằm lợi dụng thời khí (gồm thiên khí và địa khí) tác động vào cơthể tốt nhất. Vào ngày này, huyệt đạo cơthể khai mở, nếu xông hơi sẽ mở hết các lỗ chân lông, xả bỏđược tuyến bã và các chất độc hại cho cơthể đồng thời dẫnđược các chất thuốc vào kinh mạch nhanh hơn.

Trên trống đồng Đông Sơn, thời khắc Thiên địa Nhân hộiđược miêu tả là thời điểm khởi mùa gieo hạt, động dục nên các thầy cúng xưa cho rằng đó là thời điểm tốt cho con người thụ thai. Tuy nhiên, trong sách Hải Thượng Lãn Ông có ghi: “Vào thì ấy phụ nữ dễ sảy thai nhưng cũng dễ thụ thai. Thiên Địa Nhân hội khả dĩ dược trị!” Nghĩa là những người đã có thai thì dễ sảy thai, những người hiếm muộn lại dễ đậu thai. Các thầy cúng người Mường cũng cho rằng, gieo trồng, thụ thai vào ngày này cây cối phát triển tốt, con người sống lâu, khoẻ mạnh.

Theo các lương y xưa, vào ngày Thiên địa nhân hội cơthể hoạt huyết, chịu sự chi phối của năng lượng trong tự nhiên. Trong sách binh lược của mình, Trần Hưng Đạo cũng đã tổng kết: “Thiên Địa Nhân hội hoạt huyết, binh sĩ khó cầm máu khi tử thương, đả giặc Thát ngoan cường khôn xiết”. Nghĩa là vào ngày đó binh sĩ chiến đấu dũng cảm hơn nhưng khó cầm máu nếu bị thương. Khi cơthể hoạt huyết nếu không đề phòng rất dễ nhiễm bệnh tật. Thực tế ngày nay, vào thời điểm này, Cục y tế dự phòng cũng khẳng định đây cũng là thời điểm thường phát sinh dịch bệnh.

Theo nghiên cứu của chúng tôi, vào tháng Thiên địa nhân hội, các pin mặt trời đều tăng công suất thu điện (nghĩa là lượng bức xạ mặt trời thời gian đó tăng hơn bình thường) và có nhiễu loạn mạnh ở tầng điện ly (tầng ion bao quanh vỏ Trái đất) làm nhiễu các máy radio. Nhiều khả năng, chính các phông năng lượng này đã kích thích các mầm sống ở Trái đất. Vào ngày này, do cơthể chịu sự chi phối của năng lượng bức xạ bên ngoài nên khó kiểm soátđược hành vi. Đó cũng chính là lý do thời điểm này tỷ lệ tai nạn giao thông, tai nạn lao động và tội phạm gia tăng. Kiểm tra biểu đồ tội phạm và trọng án của công an Hà Nội trong nhiều năm cũng trùng khớp với điều đó. Cũng có một sự trung lặp kỳ lạ là các cuộc chiến tranh đẫm máu trong Lịch sử loài người như: trận chiến thành Troy trận Verdon, Waterlo, Matxcơva, Thế chiến I, Thế chiến II… đều rơi vào tháng Thiên Địa Nhân hội.

Có thể những nghiên cứu trên đây chưa thật thoả đáng, tuy nhiên, từ những di sản văn hoá này của tổ tiên, chúng ta sẽ hiểu hơn về sự tồn tại và phát triển của vạn vật. Kết hợp hài hoà giữa khoa học cổ và hiện đại để vận dụng vào cuộc sống sao thuận với tự nhiên là điều mà mỗi chúng ta đều mong muốn.

Nguồn: KH&ĐS Số 74 Thứ Sáu 15/9/2006

Xem Thêm

Phát triển nhân lực trẻ cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược
Bộ Khoa học và Công nghệ được giao nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách phát triển nhân lực trẻ chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, hàng không vũ trụ và năng lượng nguyên tử, với thời hạn hoàn thành trong quý IV/2026.
Thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức
Sáng ngày 28/7, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã phối hợp với Viện Khoa học và Quản lý kinh tế (IESEM) tổ chức hội thảo "Thực trạng và giải pháp thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với tự tự tạo việc làm cho thanh niên trí thức trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0".
Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.

Tin mới

Lào Cai: 52 đề tài xuất sắc sẽ được trao giải Cuộc thi lần thứ 21
Chiều 3/11, Ông Giàng Quốc Hưng - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Chủ tịch Liên hiệp Hội tỉnh, Trưởng Ban Tổ chức Hội thi Sáng tạo kỹ thuật (Hội thi) và Cuộc thi Sáng tạo thanh, thiếu niên, nhi đồng tỉnh (Cuộc thi), chủ trì cuộc họp thống nhất công tác chuẩn bị tổng kết, trao giải Cuộc thi lần thứ 21 và phát động Cuộc thi lần thứ 22.
Cải cách hành chính và chuyển đổi số ở cơ sở cần thực chất hơn
Năm 2026, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành, cải cách hành chính và chuyển đổi số đặt ra yêu cầu cao với chính quyền cơ sở. Qua khảo sát tại phường Tuy Hòa, Cư Bao, xã Sơn Hòa, Sông Hinh, Ea Na và Yang Mao, Hội đồng tư vấn Dân chủ – Pháp luật thuộc Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Đắk Lắk ghi nhận nỗ lực của địa phương và những vấn đề cần tháo gỡ để nâng cao chất lượng phục vụ.
Tôn vinh tinh hoa đạo học, tiếp nối mạch nguồn hiền tài dân tộc
Từ ngày 5 - 15/11, thành phố Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026), với nhiều chương trình văn hóa, nghệ thuật, triển lãm, trải nghiệm di sản và hội thảo khoa học. Đây là dịp tôn vinh những giá trị bền vững của nền Quốc học Việt Nam, khơi dậy truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và tinh thần trọng dụng hiền tài.
Đắk Lắk: Phản biện hồ sơ Dự án nhà máy điện gió, điện mặt trời
Sáng 29/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh đã tổ chức Hội đồng góp ý, phản biện xã hội và phản biện khoa học đối với hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư Dự án Nhà máy điện gió E&M Đắk Lắk tại xã Ea Knốp và xã Cư Prao; Dự án Nhà máy điện mặt trời Jang Pông 2 tại xã Ea Wer.
Góp ý Luật luật An toàn, vệ sinh lao động: Lấy bảo vệ con người và quản trị rủi ro làm trung tâm
Ngày 30/10/2026, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp Hội Khoa học Kỹ thuật An toàn Vệ sinh Lao động Việt Nam (VOSHA) tổ chức Hội thảo "Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động". Hội thảo do PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch VUSTA và GS.TS Lê Vân Trình, Chủ tịch VOSHA đồng chủ trì.
VUSTA công bố các quyết định điều động, bổ nhiệm cán bộ chủ chốt
Ngày 30/10/2026, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã trang trọng tổ chức Hội nghị công bố các quyết định quan trọng về công tác cán bộ. Lãnh đạo VUSTA đã trao quyết định nghỉ hưu hưởng chế độ cho 02 cán bộ, chuyên viên, đồng thời trao các quyết định điều động, bổ nhiệm cán bộ chủ chốt nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Liên hiệp Hội Việt Nam hưởng ứng tháng “Vì người nghèo”
Sáng 27/10, tại Hội trường xã Quốc Oai, Khối thi đua các tổ chức thuộc lĩnh vực Khoa học - Kinh tế - Pháp luật - Giáo dục - Đối ngoại thuộc Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, Hội Luật gia thành phố Hà Nội và xã Quốc Oai tổ chức Hội nghị “Nghe dân nói, nói dân nghe” và thực hiện Tháng cao điểm vì người nghèo 2026.
Thủ tướng mong muốn đối tác quốc tế không chỉ đầu tư, sản xuất tại Việt Nam mà cùng kiến tạo chuỗi giá trị mới
Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Việt Nam mong muốn các đối tác quốc tế không chỉ đầu tư, sản xuất tại Việt Nam mà cùng nghiên cứu, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và kiến tạo những chuỗi giá trị mới.
Tạo động lực tăng trưởng xanh từ khoa học, công nghệ
Chính phủ Việt Nam nhiều lần khẳng định quan điểm "không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế". Trong bối cảnh đó, việc giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa yêu cầu tăng trưởng nhanh và bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu thông qua các giải pháp khoa học, công nghệ đang trở thành yêu cầu cấp thiết hiện nay.
Hội nghị Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam lần thứ nhất (khóa IX)
Chiều 28/10, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức Hội nghị Đoàn Chủ tịch lần thứ nhất (khóa IX), nhiệm kỳ 2026 - 2031. Hội nghị tập trung thảo luận, đóng góp ý kiến vào các dự thảo văn bản nền tảng quan trọng, đánh giá kết quả hoạt động từ sau Đại hội IX, đồng thời đề ra nhiệm vụ trọng tâm đến cuối năm 2026.
Hội nghị BCH Đảng bộ Liên hiệp Hội Việt Nam tháng 10/2026: Tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ trọng tâm
Sáng 28/10, tại Hà Nội, Đảng ủy Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ nhằm đánh giá kết quả công tác tháng 10, xác định nhiệm vụ trọng tâm tháng 11/2026 và triển khai một số nội dung quan trọng liên quan đến công tác xây dựng Đảng.