Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 14/09/2006 19:45 (GMT+7)

Có hay không “Ngày thiên địa nhân hội”?

Thiên địa nhân hội là ngày nào?

Người tiền sử sống cùng côn trùng thảo mộc nên nghe và hiểuđược thông điệp của thế giới tự nhiên. Họ thấy rằng trong một năm có một tháng giao mùa rất rõ rệt. Tháng ấy có một tuần, tuần ấy có 3 ngày, 3 ngày ấy có 1 ngày trời đất chuyển mình, cảm nhậnđược sự sinh sôi nảy nở của chồi cây và âm thanh khác thường của chim muông, côn trùng. Cây trút lá ào ạt, trời ấm hẳn lên. Cơthể con người cũng rạo rực hơn mọi ngày.

Theo Nam Dịch và các trước tác của Lý Công Uẩn, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi, Hải Thượng Lãn Ông, Nguyễn Bỉnh Khiêm, ngày này là ngày mùng 1 Tết trong lịch cổ Đông Sơn.

Lịch cổ Đông Sơnđược thể hiện rõ nét trên mặt trống đồng với chu kỳ 13 tháng. Ngày Thiên Địa Nhân hộiđược đánh dấu bằng hình tượng người vũ sỹ cầm ngọn lao cắm xuống đất (biểu tượng chọc lỗ trỉa hạt) bắt đầu một vụ gieo trồng. Phía dưới ngọn giáo là đầu con hươu cái biểu hiện một mùa săn thú bắt đầu (vì đây là mùa động vật động dục nên dễ săn bắt chúng). Tham chiếu ngày mồng một Thiên Địa Nhân hội trên lịch cổ Đông Sơn thấy ngày này muộn hơn Tết Chon Ch’năm Thơmây của người Khơme và Tết Song Kơla của người Thái. Tham chiếu với âm - dương lịch hiện đại thì ngày Thiên địa nhân hội thường rơi vào một ngày trong tháng Thiên địa nhân hội ( khoảng từ cuối tháng 3 đến đầu tháng năm). Đó là tháng có trận mưa rào sấm chớp đầu tiên trong năm. Lịch cổ Đông Sơn tính theo tuần trăng, con nước, một tháng có 28 ngày. Một năm lịch cổ Đông Sơn có 13 tháng x 28 ngày 365 ngày. Vì vậy, ngày Thiên địa nhân hội có chu kỳ nhất định chính xác theo lịch cổ Đông Sơn. Tuy nhiên, ngày nay, các tính lịch này đã thất lạc, chỉ còn để cập đến trong một số sách cổ của các thầy cúng ở các vùng dân tộc thiểu số.

Ngày tốt hay xấu?

Theo Đông y, kinh lạc và huyệt đạo con người hoạt động theo giờ. Vì vậy các lương y xưa thường chọn giờ để châm cứu vào các huyệt nhất định, nhằm lợi dụng thời khí (gồm thiên khí và địa khí) tác động vào cơthể tốt nhất. Vào ngày này, huyệt đạo cơthể khai mở, nếu xông hơi sẽ mở hết các lỗ chân lông, xả bỏđược tuyến bã và các chất độc hại cho cơthể đồng thời dẫnđược các chất thuốc vào kinh mạch nhanh hơn.

Trên trống đồng Đông Sơn, thời khắc Thiên địa Nhân hộiđược miêu tả là thời điểm khởi mùa gieo hạt, động dục nên các thầy cúng xưa cho rằng đó là thời điểm tốt cho con người thụ thai. Tuy nhiên, trong sách Hải Thượng Lãn Ông có ghi: “Vào thì ấy phụ nữ dễ sảy thai nhưng cũng dễ thụ thai. Thiên Địa Nhân hội khả dĩ dược trị!” Nghĩa là những người đã có thai thì dễ sảy thai, những người hiếm muộn lại dễ đậu thai. Các thầy cúng người Mường cũng cho rằng, gieo trồng, thụ thai vào ngày này cây cối phát triển tốt, con người sống lâu, khoẻ mạnh.

Theo các lương y xưa, vào ngày Thiên địa nhân hội cơthể hoạt huyết, chịu sự chi phối của năng lượng trong tự nhiên. Trong sách binh lược của mình, Trần Hưng Đạo cũng đã tổng kết: “Thiên Địa Nhân hội hoạt huyết, binh sĩ khó cầm máu khi tử thương, đả giặc Thát ngoan cường khôn xiết”. Nghĩa là vào ngày đó binh sĩ chiến đấu dũng cảm hơn nhưng khó cầm máu nếu bị thương. Khi cơthể hoạt huyết nếu không đề phòng rất dễ nhiễm bệnh tật. Thực tế ngày nay, vào thời điểm này, Cục y tế dự phòng cũng khẳng định đây cũng là thời điểm thường phát sinh dịch bệnh.

Theo nghiên cứu của chúng tôi, vào tháng Thiên địa nhân hội, các pin mặt trời đều tăng công suất thu điện (nghĩa là lượng bức xạ mặt trời thời gian đó tăng hơn bình thường) và có nhiễu loạn mạnh ở tầng điện ly (tầng ion bao quanh vỏ Trái đất) làm nhiễu các máy radio. Nhiều khả năng, chính các phông năng lượng này đã kích thích các mầm sống ở Trái đất. Vào ngày này, do cơthể chịu sự chi phối của năng lượng bức xạ bên ngoài nên khó kiểm soátđược hành vi. Đó cũng chính là lý do thời điểm này tỷ lệ tai nạn giao thông, tai nạn lao động và tội phạm gia tăng. Kiểm tra biểu đồ tội phạm và trọng án của công an Hà Nội trong nhiều năm cũng trùng khớp với điều đó. Cũng có một sự trung lặp kỳ lạ là các cuộc chiến tranh đẫm máu trong Lịch sử loài người như: trận chiến thành Troy trận Verdon, Waterlo, Matxcơva, Thế chiến I, Thế chiến II… đều rơi vào tháng Thiên Địa Nhân hội.

Có thể những nghiên cứu trên đây chưa thật thoả đáng, tuy nhiên, từ những di sản văn hoá này của tổ tiên, chúng ta sẽ hiểu hơn về sự tồn tại và phát triển của vạn vật. Kết hợp hài hoà giữa khoa học cổ và hiện đại để vận dụng vào cuộc sống sao thuận với tự nhiên là điều mà mỗi chúng ta đều mong muốn.

Nguồn: KH&ĐS Số 74 Thứ Sáu 15/9/2006

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

Quyết định số 185-QĐ/TW: Bộ Chính trị giao 1.878.362 biên chế năm 2026
Thay mặt Bộ Chính trị, đồng chí Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Quyết định số 185-QĐ/TW ngày 02/6/2026, về biên chế các ban, cơ quan, đơn vị sự nghiệp của Đảng ở Trung ương; cơ quan Mặt trận Tổ quốc, cơ quan tham mưu, giúp việc Đảng uỷ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, Đảng uỷ các cơ quan Đảng Trung ương và các tỉnh, thành phố năm 2026.
GS.VS.TSKH Trần Đình Long: Khoa học chỉ thật sự có giá trị khi đến được với người dân
Từ một cậu học trò nghèo đất Tổ Phú Thọ đến nhà khoa học được quốc tế ghi nhận, được vinh danh Công dân Thủ đô ưu tú năm 2025, hành trình của ông là câu chuyện đẹp về lòng say mê tri thức, tinh thần cống hiến và niềm tin bền bỉ vào tương lai của nền nông nghiệp Việt Nam.
VUSTA - cầu nối thúc đẩy hợp tác khoa học, giáo dục giữa cơ sở đào tạo của Việt Nam và Tatarstan
Chiều ngày 08/6, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) cùng Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) đã có cuộc làm việc, trao đổi trực tuyến với Bộ Giáo dục và Khoa học Cộng hòa Tatarstan (Liên bang Nga) cùng đại diện nhiều viện nghiên cứu, trường đại học hàng đầu của Tatarstan nhằm thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và giáo dục đào tạo.
Chủ tịch Phan Xuân Dũng: VUSTA luôn ủng hộ, hỗ trợ Hội Cơ học Việt Nam tổ chức các sân chơi bổ ích cho sinh viên
Ngày 07/6/2026, tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, Hội Cơ học Việt Nam đã long trọng tổ chức Lễ Tổng kết và Trao giải Olympic Cơ học toàn quốc lần thứ 36 năm 2026 khu vực phía Bắc. Đây là sự kiện thường niên có ý nghĩa quan trọng nhằm đánh giá kết quả kỳ thi, biểu dương những thành tích nổi bật của sinh viên, giảng viên và các cơ sở đào tạo trên cả nước.
Bắc Ninh: Ông Ngô Chí Vinh giữ chức Chủ tịch Liên hiệp Hội Khóa I
Trong 02 ngày 05 và 06/6, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Bắc Ninh đã tổ chức Đại hội đại biểu lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2026-2031. Phiên thứ nhất của Đại hội diễn ra chiều ngày 05/6; phiên chính thức được tổ chức vào sáng ngày 06/6/2026 với sự tham dự của đông đảo đại biểu đại diện cho đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trên địa bàn tỉnh.
Hải Phòng: Xác định tiêu chí chuyên gia, nhà khoa học người nước ngoài
Sáng 05/6, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (Liên hiệp Hội) thành phố Hải Phòng đã tổ chức hội thảo tư vấn, góp ý vào dự thảo Nghị quyết quy định tiêu chí đối với người nước ngoài là chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, nhà quản lý, người lao động có trình độ cao làm việc tại doanh nghiệp có trụ sở chính trong Khu thương mại tự do thành phố Hải Phòng.
Thủ tướng Lê Minh Hưng hội đàm với Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone
​Nhận lời mời của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, chiều 7/6, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Sonexay Siphandone dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Chính phủ Lào đến Thủ đô Hà Nội, bắt đầu chuyến thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 từ ngày 7-9/6.