Chất thay thế máu

Tại Hội nghị quốc tế Parme (Ý) từ 17 đến 20 - 9 - 2006, nhiều công trình nghiên cứu về máu nhân tạo, chất thay thế máu đã được báo cáo.

PolyHemeđã được công ty Northfield (Mỹ) hoàn tất các thử nghiệm lâm sàng. Đây là một sản phẩm máu nhân tạo, mà vấn đề nhóm máu không cần thiết phải đặt ra.

Được thử nghiệm trên 720 nạn nhân giao thông (chỉ có 10 ca tử vong vì thương tích quá nặng), PolyHeme đã thể hiện có khả năng giữ vững tỷ lệ hemoglobin trên 7g/dl, nồng độ mà cơ thể còn có thể chịu đựng (bình thường phải là 14g/dl), trong lúc chờ đưa bệnh nhân dến bệnh viện để xét nghiệm lúc chờ xét nghiệm nhóm máu. Chế phẩm này được sản xuất từ phân tử hemoglobin của hồng cầu người. Nó có khả năng oxy hoá các tế bào và các bộ phận của cơ thể. Tuy nhiên, theo các chuyên viên, cần phải có cách ngăn chặn các phân tử PolyHeme chui vào làm tổn thương thận.

Hemospanlà hemoglobin người có một vỏ pylyethylen glycol (Peg) bao bọc. Đây là loại máu nhân tạo dạng bột, chỉ cần pha một gói hemoglobin đông khô với nước là có máu nhân tạo để truyền cho bệnh nhân.

Nó có thể bảo quản trong nhiều năm trong lúc máu bình thường chỉ có 2 ngày. Nó rất dễ sử dụng, không có vấn đề tương hợp với nhóm máu hay nhóm Rhesus.

Tuy nhiên, Hemospan không thể thay thế máu bình thường được vì nó chỉ cung cấp oxy tạm thời cho các mô. Nó chỉ phục chế lượng máu trong trường hợp mất nhiều máu. Nó rất có lợi khi truyền máu cấp cứu, nhưng khi đến bệnh viện cần tiếp máu thật.

Cũng như PolyHeme, Hemospan được sản xuất từ “máu hiến” hết hạn sử dụng.

Hemoglobin giun cát: nhóm Franck Zal (CNRS) đang nghiên cứu sử dụng hemoglobin của giun cát để thay thế máu dùng cho người.

Việc sản xuất máu toàn phần nhân tạo rất khó, vì máu bình thường có chứa nhiều tế bào đặc biệt, tế bào miễn dịch, protein liên kết với sự đông máu, hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu. Các nhà nghiên cứu chỉ nhằm vào đặc tính vận chuyển oxy, một đặc tính quan trọng sống còn khi bệnh nhân cần cấp cứu. Chính hồng cầu chứa hemoglobin (Hb) có chức phận vận chuyển oxy đến các tế bào, các cơ quan. Franck Zal đã phát hiện một cách ngẫu nhiên đặc tính Hb của giun cát. Nó có khả năng vận chuyển hấp thu và cung cấp oxy. Nó có khả năng vận chuyển cả 100 phân tử oxy. Không có màng ngoài bao bọc, có có thể truyền cho tất cả mọi người.

Hb giun cát có ái lực với oxy như Hb người. Hb giun cát là một Hb rất to (lớn hơn Hb người 50 lần), cần được phân thành nhiều mảnh để có thể chui vào các mạch máu, mà không chui được vào thận.

Nhóm F. Zal, đang nghiên cứu phương thức nuôi đại trà giun cát, để đủ cung cấp Hb cho thị trường (1 giun cát chỉ có khả năng cung cấp vài mililit máu).

Alliance Pharmaceuticalđang nghiên cứu một nhũ tương perfluorocarbur – Oxygent– có khả năng hoà tan một lượng oxy và khuếch tán oxy vào các bộ phận của cơ thể. Thử nghiệm vào năm 2000 với Oxygent, các bác sĩ phẫu thuật tiết kiệm được một lượng máu truyền cho bệnh nhân (2 lần ít hơn).

Sản xuất hồng cầu từ tế bào gốc dây rốn: từ một tế bào tạo huyết của dây rốn, nhóm giáo sư Luc Douay (Inserm) đã có được 200.000 đến 500.000 hồng cầu non. Các tế bào chưa biệt hoá này có thể phát triển cho liên tục phần lớn các tế bào của cơ thể, cũng như bạch cầu, hồng cầu.

Các nhà nghiên cứu trích vài tế bào gốc, loại CD4 trong máu dây rốn, ngâm chúng vào 3 dung dịch liên tiếp, có chứa một số yếu tố phát triển và các tế bào đặc biệt như nguyên bào sợi. Sau 21 ngày, họ có được hồng cầu trẻ, có thể sử dụng được. Đời sống hồng cầu trẻ này là 120 ngày. Khi nào con người có khả năng nuôi cấy tế bào gốc trích từ máu dây rốn bằng phương thức công nghiệp, thì có thể thành lập ngân hàng máu cho tất cả các nhóm máu.

Theo Luc Douay, có thể sản xuất hồng cầu từ tế bào gốc trưởng thành phát hiện trực tiếp trong máu của bệnh nhân. Hồng cầu có được sẽ rất tương hợp với bệnh nhân.