Cây Xay

Là cây gỗ lớn, cao đến 15 - 30m, thân hình trụ, gỗ cứng chắc, dùng làm nhà, đóng bàn ghế vì không bị mối mọt.

Khi cây lên cao, phần gốc có bạnh bè to rộng. Vỏ nhẵn, màu trắng xám. Lá kép một lần lông chim, mọc so le, có 5 - 7 lá chét hình xoan, dài 4 - 7cm, rộng 2 - 3cm. Cụm hoa mọc ở kẽ lá thành chuỳ dài 20 - 30cm. Hoa có lông màu vàng, hoa nhỏ màu trắng. Quả hình trứng, dài 1,8 - 2cm, rộng 1,5cm, phủ lông mịn màu nâu hoặc nâu xám như nhung (gọi quả nhung). Vỏ quả mỏng, giòn, dễ bóp vỡ như vỏ quả me chín. Trong mỗi quả có 1 hạt hơi dẹt, cứng. Quanh hạt là một lớp mềm xốp như bột màu vàng tối, vị chua ngọt, ăn ngon.

Cây mọc trong các rừng nước ta. Ở các chợ, thỉnh thoảng có người gánh rong bán quả này. Trẻ em rất thích ăn chơi.

Công dụng

Thuốc kiện tỳ, trợ tiêu hoá

Cơm nạc quả Xay chín 50g

Thảo quả (bỏ vỏ)                      20g

Trần bì                         20g

Rượu 35 ⁰                                1 lít

Mỗi lần uống 10ml, mỗi ngày uống 3 lần.

Thuốc trị đau nhức mỏi

Cơm nạc quả Xay chín 50g

Hạt Gấc (đập dập)                   10 hạt

Rượu 35 ⁰                                1 lít

Mỗi lần uống 30ml, mỗi ngày 3 lần.

Thuốc bôi trị mày đay, ngứa, trị bệnh Tokelau

Vỏ cây Xay                                          50g

Vỏ cây Xapôchê (hồng xiêm)    50g

Vỏ cây Muồng chét (TSK số 111)        50g

Rượu 35 ⁰                                            1 lít

Bệnh Tokelau là bệnh ngoài da có những quầng tròn, ngứa (Tokelau là tên một đảo ở Úc châu).

Vỏ thân còn dùng ăn Trầu thay Cau.