Câu chuyện về Giảo cổ lam
Sau khi báo phát hành, nhiều độc giả có ý kiến cây thuốc trên tấm ảnh thay thế không phải là Giảo cổ lam. TSKH Trần Công Khánh cũng có thư phản hồi, đó không phải là cây Giảo cổ lam như ông đã chụp tại một trang trại ở Chiang Mai (Thái Lan) ngày 9 - 6 - 2006 và tấm ảnh mà ông đã gửi đến không mờ như ý kiến của tổ kỹ thuật. Trong lúc đó, một độc giả (bà L. T. B. N) ở nông trường sông Hậu (Cần Thơ) đã gửi thư đến Toà soạn cho biết, theo như thể hiện trên ảnh, cây này có phải cùng họ với cây “Giác” mọc hoang ở vùng quê bà không? (sau này các nhà khoa học xác định là cây Vác chớ không phải cây Giác).
Tuy nhiên, tác giả của bức ảnh thay thế (PĐB) vẫn khẳng định cây trong bức ảnh thay thế chắc chắn là cây Giảo cổ lam ( Gynostemma pentaphyllumThunb., thuộc họ Bầu bí Cucurbitaceace) mà mình đã trồng trong chậu trên sân thượng nhà mình.
Vì có sự tranh chấp đó, để xác định cho rõ, Tạp chí Thuốc & Sức khoẻ, số 320 (ra một tháng sau, ngày 15 - 11 - 2006) đăng câu chuyện này với cả hai bức ảnh (TCK - PĐB) để tham khảo ý kiến của các nhà khoa học am hiểu vấn đề. Qua một năm, có hai nhà khoa học cho biết một cách gián tiếp đó là 2 cây khác nhau, một là cây Giảo cổ lam còn một cây là cây Vác thuộc họ Nho. E rằng những lời phát biểu “miệng” bán chính thức không đủ sức thuyết phục khán giả của bức ảnh thay thế, nên Tổng biên tập đã có thư gửi cho lãnh đạo Viện Dược liệu nhờ Viện, cơ quan khoa học đầu đàn về dược liệu ở nước ta, làm trọng tài mong được có ý kiến chính thức. Vì quá nhiều việc, mãi đến gần đây. Viện Dược liệu mới có thư đề ngày 28 - 8 - 2008 do Phó Viện trưởng ký tên gửi Tổng biên tập Tạp chí Thuốc & Sức khoẻ, nguyên văn như sau:
“ theo yêu cầu của Tổng biên tập báoThuốc & Sức khoẻ chúng tôi có giao cho khoa Tài nguyên Dược liệu của Viện, là bộ phận chuyên về điều tra, thu thập, xác định tên khoa học các loại cây thuốc ở Việt Nam xem xét.
Sau khi quan sát, đối chiếu 2 bức ảnh đăng ở trang 15 số 318 (15 - 10 - 2006), chúng tôi thấy:
- Ảnh nhỏ bên trái (cành với 1 cái lá và 1 cụm hoa) đúng là Giảo cổ lam (Gynostemma pentaphyllum Thunb. thuộc họ Bầu bí Cucurbitaceae).
- Ảnh lớn bên phải (một tấm của thân, ngọn mang lá) không phải thuộc loài Giảo cổ lam. Hình ảnh này chắc chắn thuộc một loài cây trong họ Nho (Vitaceae).
Như vậy, mọi việc đã rõ. Vì là một vấn đề tranh chấp khoa học, TSK không thể giải quyết một cách đơn giản, mà phải tôn trọng sự thật khách quan, dựa vào ý kiến của cơ quan chuyên môn có uy tín, nên lần này phải nói lại một cách rõ ràng tường tận:
Tạp chí TSK xin cảm ơn:
- Lãnh đạo và các nhà khoa học của Viện Dược liệu đã góp cho tiếng nói kết luận, khép lại câu chuyện kéo dài gần 2 năm mà có độc giả tưởng là đã bị buông trôi.
- TSKH Trần Công Khanh đã phát hiện sơ suất để Tạp chí xem xét lại.
- Nhiều độc giả đã có ý kiến nhắc nhở và quan tâm theo dõi.
