Cần bảo vệ cá sấu hoang dã quý hiếm mới được phát hiện ở Phú Yên

Vào tháng 12-2004, những người dân làng và ngư dân vùng huyện Sông Hinh cho biết có dấu hiệu của loài cá sấu nước ngọt hoang dã. Tháng 6-2005, Chương trình Bảo tồn Đa dạng sinh học và Sử dụng bền vững Đất ngập nước (MWBP), Viện Sinh học Nhiệt đới (ITB), Tổ chức bảo tồn Động Thực vật Quốc tế (FFI) và các cấp chính quyền địa phương đã phối hợp thực hiện một cuộc khảo sát, điều tra về thông tin này và khẳng định sự tồn tại của loài cá sấu nước ngọt hoang dã tại khu vực này là có thật.

Tiến sĩ Vũ Ngọc Long, nghiên cứu viên của Viện Sinh học Nhiệt đới, thành viên trong đoàn khảo sát cho biết: “Kết quả khảo sát, bao gồm việc tìm thấy dấu vết còn mới của một cá thể cá sấu nước ngọt hoang dã nặng khoảng 100 kg trên bờ dốc của một cái đầm trong một lần quan sát ban ngày và hai lần trực tiếp quan sát được một con cá sấu nổi lên vào ban đêm, cho thấy chắc chắn có một quần thể nhỏ loài cá sấu nước ngọt hoang dã sống trong khu vực được khảo sát”.

Tiến sĩ Long nói rằng, trong đợt khảo sát, ông đã hai lần nhìn thấy con cá sấu nổi đầu lên mặt nước cách chỗ đoàn khảo sát phục khoảng 40m, một lần vào khoảng 23h23 và một lần vào khoảng 1h50’ sáng. Tuy nhiên, ông Long cho biết rất tiếc là không chụp được ảnh con cá sấu này vì ông phải sử dụng đèn pha để rọi sáng nên con cá sấu đã ngụp ngay xuống nước.

Theo MWBP, tại cuộc họp vào cuối tháng 3 vừa qua ở Hà Nội, khoảng 40 đại biểu là các nhà khoa học hàng đầu của Việt Nam, các nhà tài trợ và các nhà quản lý thuộc các bộ liên quan cho rằng cần phải tiến hành các hoạt động nâng cao nhận thức cho cộng đồng dân cư để bảo vệ loài cá sấu Xiêm và có những quy định cấm nghiêm ngặt việc đánh bắt cá bằng xung điện.

Các đại biểu dự hội nghị cho rằng, Cục Bảo vệ Môi trường cần hợp tác chặt chẽ với các nhà khoa học và MWBP xây dựng một đề xuất tổng thể để tiếp tục đánh giá các giải pháp cứu hộ những con cá sấu hoang dã cũng như tiến hành khảo sát thêm tại những vùng có nhiều khả năng có sự tồn tại của cá sấu hoang dã thuộc miền Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, đặc biệt ở sông Krong H’Nang và sông Ba thuộc hai tỉnh Gia Lai và Phú Yên.

Ông Alvin Lopez, chuyên gia sinh thái đất ngập nước của MWBP nói: “Mặc dù trong lịch sử loài này đã từng tồn tại với số lượng lớn, nhưng việc săn bắt có chủ định hay tình cờ, mất môi trường cư trú có thể là những nguyên nhân khiến số lượng loài cá sấu Xiêm (Crocodylus siamensis) bị suy giảm nghiêm trọng trong môi trường hoang dã. Phát hiện này rất quan trọng đối với ViệtNamvì loài cá sấu nước ngọt hoang dã này đã từng được coi là không còn tồn tại trong môi trường tự nhiên.”

Cá sấu Xiêm được Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (IUCN) xếp vào loài có nguy cơ tuyệt chủng ở mức độ cực kỳ nguy cấp và là một trong bốn loài biểu tượng của chương trình MWBP.

Song song với những nỗ lực nhằm giải cứu loài cá sấu hoang dã và quí hiếm nói trên, các đại biểu cho rằng, phía chủ đầu tư công trình đập thủy điện Sông Ba cần tiến hành nghiên cứu, bổ sung đánh giá tác động về đa dạng sinh học trong Báo cáo Tác động Môi trường, bởi theo các đại biểu tham dự hội thảo, trong bản báo cáo đang được trình phê duyệt của Dự án Đập thuỷ điện sông Ba Hạ “chưa đề cập đến vấn đề loài cá sấu nước ngọt hoang dã này và sự tồn tại của chúng.”

Vùng cư trú của những con cá sấu này tới đây sẽ trở thành hồ chứa nước trong hệ thống đập thuỷ điện sông Ba Hạ. Con đập đã sắp hoàn thành và khi nó được đưa vào vận hành, vùng sinh sống hiện nay của cá sấu sẽ bị ngập dẫn đến mất nơi cư trú và làm tổ của cá sấu hoang dã. Vì vậy, các đại biểu tham dự hội thảo đề nghị các cơ quan chức năng, chủ đầu tư công trình đập thủy điện Sông Ba và các nhà khoa học cùng phối hợp để tìm ra giải pháp hữu hiệu giúp bảo vệ loài cá sấu hoang dã quý hiếm này.

Tiến sĩ Jenny Daltry, Tổ chức Bảo tồn Động Thực vật Quốc tế, đồng Chủ tịch Nhóm Chuyên gia Cá sấu Khu vực Đông và Đông Nam Á nói: Người dân Việt Nam có thể yên tâm vì cá sấu Xiêm là loài nhút nhát và cũng chưa từng có ghi nhận nào về việc loài này tấn công hoặc làm bị thương con người trong môi trường sống tự nhiên của chúng. Loài cá sấu này thường ăn rắn và các loài động vật nhỏ khác.

Tuy trong khu vực đã có một số trang trại nuôi cá sấu để kinh doanh, loài cá sấu Xiêm hầu như đã tuyệt chủng trong tự nhiên. Tại Campuchia, nơi có lẽ loài cá sấu hoang dã này tồn tại ngoài tự nhiên với số lượng lớn nhất, cũng ước tính chỉ còn có không quá 300 cá thể.

Cuộc hội thảo tổ chức tại Hà Nội vừa rồi là một bước quan trọng nhằm bảo tồn những con cá sấu hoang dã cuối cùng của ViệtNam. Hội thảo cũng là một dịp tập hợp các nhà khoa học và quản lý để thảo luận về nâng cao nhận thức về tầm quan trọng, sự cần thiết phải bảo vệ loài cá sấu hoang dã và môi trường sống của chúng, định hướng về các giải pháp bảo vệ những con cá sấu hoang dã tại huyện Sông Hinh.

Cuộc hội thảo nói trên do Cục Bảo vệ Môi trường (VEPA), Viện Sinh học Nhiệt đới chủ trì với sự hỗ trợ của Chương trình Bảo tồn đa dạng sinh học và Sử dụng bền vững Đất ngập nước Mekong (MWBP).

Nguồn: nhandan.com.vn4/4/2006