Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 23/08/2006 23:26 (GMT+7)

Các nhà khoa học nhìn thấy một ngôi sao sắp nổ

Trong tạp chí Nature, các nhà khoa học cho biết sao RS Ophiuchi sắp bị thiêu huỷ trong vụ nổ hạt nhân có tên gọi là vụ nổ sao siêu mới kiểu 1a. (Siêu tân tinh, hay sao siêu mới, là một số loại vụ nổ của sao tạo nên các vật thể rất sáng chủ yếu gồm plasma bùng lên trong một thời gian ngắn rồi tắt dần trong vài tuần hay vài tháng.)

Đây là một trong những vụ nổ phát sáng nhất trong vũ trụ, ánh sáng của nó tỏa ra sáng gấp 5 triệu lần so với mặt trời.

Chúng sáng đến nỗi chúng ta có thể nhìn thấy chúng từ khoảng cách rất xa trong vũ trụ.

Các vụ nổ này còn có vẻ giống nhau một cách đặc biệt đó là chúng dường như luôn luôn phát ra cùng một lượng ánh sáng và người ta dựa vào mức độ nhìn thấy chúng rõ bao nhiêu từ trái đất để ước chừng kích thước của vũ trụ và thường các vụ nổ chỉ không trông thấy rõ khi khoảng cách của chúng quá xa so với trái đất.

Nhưng vấn đề duy nhất làm cho các nhà thiên văn học vô cùng bối rối đó là họ chưa bao giờ chụp được hay xem được cận cảnh vụ nổ sao siêu mới kiểu 1a – những ước lượng của họ về kích thước vũ trụ đều chỉ dựa trên lý thuyết.

Các vụ nổ sao siêu mới kiểu 1a quá hiếm đến nỗi vụ nổ gần đây nhất mà mọi nguời biết đến trong dãy ngân hà của chúng ta là vào năm 1572. Nhà thiên văn học Đan Mạch vĩ đại Tycho Brahe đã quan sát vụ nổ này. Ông là người đầu tiên đặt ra thuật ngữ nova cho "sao mới" mà không ngờ rằng thực ra ông đang chứng kiến một vụ nổ kết thúc sự sống vô cùng dữ dội của một ngôi sao.

Kết thúc sự sống

Đã từ lâu người ta tin rằng vụ nổ sao siêu mới kiểu 1a là sự chết đi của một ngôi sao lùn trắng. Nhưng các vụ nổ hiện nay xảy ra quá xa đến nỗi không thể quan sát được những gì diễn ra trước đó.

Sao RS Ophiuchi trong chòm sao gần xích đạo Ophiuchus (gần chòm sao Libra) thật ra là một loại sao lùn trắng.

Sao RS Ophiuchi đã sáng rực lên một vài lần vào thế kỷ trước như thể là đã xảy ra vụ nổ sao siêu mới nhưng không thành. Có vẻ như là một ngọn lửa nhiệt hạch đã quét qua bề mặt của ngôi sao nhưng không bùng cháy.

Lần cuối cùng sao RS Ophiuchi sáng rực lên là vào năm 1985khi mà công nghệ của các nhà thiên văn học lúc đó chưa đủ cao để xem được tất cả các chi tiết.

Ngày nay với kính thiên văn vũ trụ và các dãy chảo vô tuyến rộng lớn thì điều này đã thay đổi hoàn toàn. Nhóm nhà thiên văn học cho biết trong tập san " Nature" rằng họ đã phát hiện được một làn khí do các đám cháy trên ngôi sao sinh ra.

Bà Jeno Sokoloski (Ảnh: e-guana.net) Tác giả hàng đầu Jeno Sokoloski của trường đại học Havard phát biểu trong chương trình khoa học, mục " Action" của đài BBC rằng: "Vụ nổ quá mạnh đến nỗi nó có thể đẩy bật một lượng vật chất ra khỏi bề mặt ngôi sao vào trong không gian vũ trụ”.

Bà Jeno Sokoloski cho biết thêm rằng bằng cách nghiên cứu làn khí đuợc sinh ra bởi đám cháy trên ngôi sao, các nhà khoa học có thể biết thêm về ngôi sao đó.

"Và gần như ngay sao đó làn khí bắt đầu bị yếu hẳn đi chỉ trong vòng hai ngày và điều đó cho ta biết rằng ngôi sao trắng này rất khổng lồ (to lớn) đủ để đổ sập vào tâm dưới áp lực của trọng trường của chính nó"

Khối lượng tới hạn.

Theo như lý thuyết thì ngôi sao lùn trắng sẽ bị phá huỷ khi khối lượng tới hạn của chúng tương đương 1,4 lần mặt trời.

Sao RS Ophiuchi đang ỡ ngưỡng khối lượng tới hạn. Nó đang từ từ hút hết dần vật chất ở ngôi sao khổng lồ bay quanh nó và cứ mỗi thập kỷ nó lại đạt thêm một phần triệu của khối lượng tới hạn mặt trời

Tại thời điểm này, khi đang ở ngưỡng khối lượng tới hạn, sao mới hiện trên sao RS Oph tự làm tắt các ngọn lửa cháy trên chúng.

Nhưng trong thời gian sắp tới, sao RS Oph sẽ vượt qua ngưỡng và ngọn lửa hạt nhân lúc đó sẽ phát nổ từ sâu bên trong ngôi sao và làm ngôi sao nổ tung. Nhưng không rõ là khi nào thì sao RS Oph sẽ vượt ngưỡng.

Bà Jeno Sokoloski cho biết "có thể là ngày mai, nhưng cũng có thể sẽ là 1000 năm, 10.000 năm hay thậm chí là 100.000 năm nữa"

Và khi vụ nổ xảy ra thì đó sẽ là một vụ nổ vô cùng ấn tượng, rất đẹp mắt, nó sẽ sáng rực khắp các hành tinh vì vậy ta có thể nhìn thấy vẻ đẹp rực rỡ cuối cùng của nó vào ban ngày.

Trong lúc này, các nhà thiên văn học sẽ quan sát chặt chẽ ngôi sao để nghiên cứu từng giai doạn phá huỷ của nó với hy vọng là có thể hiểu được đầy đủ, trọn vẹn một trong những điều vô cùng huyền bí của vũ trụ.

Nguồn: khoahoc.com.vn29/7/2006

Bà Jeno Sokoloski (Ảnh: e-guana.net)

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

Đắk Lắk: Đội ngũ trí thức đồng hành cùng báo chí cách mạng
Thông qua các công trình nghiên cứu, bài viết chuyên sâu, hoạt động tư vấn, phản biện xã hội và truyền thông khoa học, đội ngũ trí thức Đắk Lắk đã góp phần làm phong phú nội dung báo chí, lan tỏa tri thức, định hướng dư luận xã hội và cung cấp những luận cứ khoa học, thực tiễn phục vụ sự phát triển của địa phương trong thời kỳ mới.
Bà Hà Hoàng Yến làm Giám đốc Quỹ VIFOTEC
Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam Phan Xuân Dũng mong muốn bà Hà Hoàng Yến trên cương vị Giám đốc Quỹ VIFOTEC tiếp tục phấn đấu, rèn luyện, sâu sát, phát huy tốt vai trò và nhiệm vụ mới được phân công để góp phần cùng tập thể cán bộ Quỹ VIFOTEC vượt qua khó khăn, thách thức, thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra.
Quyết định số 185-QĐ/TW: Bộ Chính trị giao 1.878.362 biên chế năm 2026
Thay mặt Bộ Chính trị, đồng chí Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Quyết định số 185-QĐ/TW ngày 02/6/2026, về biên chế các ban, cơ quan, đơn vị sự nghiệp của Đảng ở Trung ương; cơ quan Mặt trận Tổ quốc, cơ quan tham mưu, giúp việc Đảng uỷ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, Đảng uỷ các cơ quan Đảng Trung ương và các tỉnh, thành phố năm 2026.
DigiFest 2026 và tinh thần đưa chuyển đổi số đi vào thực chất
Tại Diễn đàn quốc gia số Việt Nam - DigiFest 2026 vừa qua, các chuyên gia khẳng định, chuyển đổi số không đơn thuần là việc số hóa những quy trình cũ, mà phải kiến tạo những phương thức vận hành mới dựa trên công nghệ số để giải quyết hiệu quả các vấn đề thực tiễn, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp;tạo ra giá trị mới và động lực tăng trưởng cho nền kinh tế Việt Nam.
GS.VS.TSKH Trần Đình Long: Khoa học chỉ thật sự có giá trị khi đến được với người dân
Từ một cậu học trò nghèo đất Tổ Phú Thọ đến nhà khoa học được quốc tế ghi nhận, được vinh danh Công dân Thủ đô ưu tú năm 2025, hành trình của ông là câu chuyện đẹp về lòng say mê tri thức, tinh thần cống hiến và niềm tin bền bỉ vào tương lai của nền nông nghiệp Việt Nam.