Các nhà khoa học nghiên cứu về tuổi thọ

Lão hoá là một trong những đề tài được bàn luận sôi nổi trong cuộc gặp gỡ tại Monachium của các nhà khoa học, các chính trị gia và các nhà báo. Điều này không có gì đáng ngạc nhiên. Xã hội chúng ta đang già đi với tốc độ nhanh và khoa học từ lâu đã nhận ra vấn đề này. Vào đầu thế kỷ 20, những người sống trên 65 tuổi chỉ chiếm khoảng 1% dân số. Đến năm 2000, tỷ lệ này là 7% và vào năm 2050 sẽ đạt tới 20%. TS. Richard Faragher thuộc trường ĐH Brighton(Anh) nhận xét: “Vào giữa thế kỷ XXI, lần đầu tiên trong lịch sử, trên trái đất số người già (trên 65 tuổi) sẽ nhiều hơn số người trẻ (dưới 20 tuổi)”.

Đó là một thách thức lớn đối với các nhà sinh vật học, các bác sĩ và cả các nhà xã hội học, thần kinh học. Nhiều người trong số họ đã tiến hành những nghiên cứu nhằm mục đích để tuổi già trong tương lai có thể trở thành giai đoạn sống tốt hơn và thú vị hơn so với ngày nay.

Không có thuốc cho quá trình lão hoá

TS. Richard Faragher cho biết: “Chúng ta đã và sẽ không tìm thấy thuốc cho quá trình lão hoá. Tuy nhiên chúng ta không nên thất vọng. Chúng ta có thể tìm hiểu những cơ sở sinh học của quá trình lão hoá, theo dõi những gen tham gia vào quá trình này”.

Việc tìm kiếm những gen như vậy là mối quan tâm của GS.Gorden Lithgow thuộc Viện nghiên cứu về tuổi thọ ở California (Mỹ). Đối tượng nghiên cứu của ông là loài sâu nhỏ có tên là Caenorhabditis elegans. Bằng cách điều khiển gen có thể kéo dài tuổi thọ loài sâu này đến 4 lần. “Gen tham gia vào quá trình lão hoá có liên quan đến sức đề kháng của Caenorhabditis trước những căng thẳng – GS.Lithgow nói – Vấn đề phát sinh khi chúng tôi tìm kiếm những gen tương ứng ở người. Hoá ra đó là những gen có liên quan đến việc bảo vệ cơ thể con người trước bệnh ung thư. Do vậy, tất cả những thử nghiệm làm chủ các gen này với mục đích kéo dài tuổi thọ đều là những hành động nguy hiểm. Trường hợp của Caenorhabditis thì không có mối nguy hiểm ấy bởi chúng chẳng bao giờ bị ung thư cả”.

Những bí mật của hội chứng Werner

GS. David Kipling thuộc trường ĐH Cardiff hiện đang nghiên cứu hội chứng Werner. Đây là căn bệnh già đi nhanh chóng của cơ thể người. Một thanh niên 30 tuổi bị mắc hội chứng Werner sẽ trông như một cụ già trăm tuổi. Hệ thống tuần hoàn bị xơ vữa, tim bơm máu một cách khó khăn, xương bị yếu do thiếu canxi, xuất hiện bệnh tiểu đường và những bệnh ung thư đặc trưng của tuổi già (nhưng không xuất hiện hiện tượng mất trí nhớ). Những người bị mắc hội chứng Werner không thể sống quá 50 tuổi.

Cơ chế sinh học của hội chứng này là gì? GS.Kipling giải thích tại diễn đàn ở Monachium như sau: “Bí mật nằm sau số lượng tế bào phân chia, cụ thể là do loại enzym có tên là B38 MAPK bị hỏng, mà sự phân chia tế bào phụ thuộc vào enzym này”. Tế bào trong cơ thể người phân chia theo một số lần nhất định (nói chung số lần phân chia lớn nhất là 80 lần), sau đó chúng chết đi. Trong khi đó, những tế bào bị mắc hội chứng Werner phân chia không phải 80 mà chẳng hạn như 30 hoặc 40 lần và kết thúc khả năng phân chia ở đó. GS. Kipling cho biết: “Chúng ta có thể sửa chữa lỗi phân chia này và điều trị những tế bào bị bệnh trong điều kiện nuôi cấy trong phòng thí nghiệm”. Tuy nhiên, liệu có thể dùng biện pháp tương tự như đối với các tế bào để điều trị cho con người mắc hội chứng Werner hay không thì cho đến nay các nhà khoa học vẫn chưa đưa ra câu trả lời.

Enzym B38 MAPK là đối tượng quan tâm của nhiều hãng tân dược, không chỉ trong khuôn khổ điều trị bệnh lão hoá mà còn trong việc điều trị nhiều bệnh khác liên quan đến quá trình lão hoá như bệnh Crohn. Tuy nhiên, trước khi có thử nghiệm bất kỳ nào trên người, cần phải kiểm tra hiệu quả điều trị đối với động vật. Điều này có thể sẽ nhanh chóng được tiến hành, bởi vì các nhà khoa học Mỹ mới đây nuôi được một con chuột có gen biến đổi. Nó cũng mắc căn bệnh tương tự như hội chứng Werner.

Những người Italia trường thọ

GS. Claudio Franceschi ở trường ĐH Bolonia (Italia) cho rằng đề phòng các tình trạng viêm nhiễm là một trong những điểm mấu chốt nhằm kéo dài cuộc sống khoẻ mạnh của con người. GS Franceschi nghiên cứu những người già sống trên 100 tuổi ở Italia nhằm tìm kiếm bí mật trường thọ của họ. Hoá ra, tỷ lệ người già trong phân bố dân số có liên quan rõ rệt với… địa lý. Càng về phía nam Italia, càng có nhiều người cao tuổi. Nguyên do là vấn đề gen và phong cách sống. Phía bắc Italia khác hẳn với phía nam. Tại phía bắc, người ta lao động cần cù, có trách nhiệm và tiết kiệm. Ngược lại người phía nam Italia đánh giá cao hơn vẻ đẹp cuộc sống.

GS.Franceschi cho rằng một phần gen chịu trách nhiệm về tuổi thọ là những gen liên quan đến sự hoạt động nhịp nhàng của hệ miễn dịch. Ông nói: “Trong cuộc sống, chúng ta không thể loại trừ tất cả những nguy hiểm như virus, vi trùng, ức chế, căng thẳng… Nhưng khi con người có sức đề kháng tốt và có thể đương đầu với những mối nguy hiểm thì người ta sẽ sống khoẻ mạnh”.

Nguồn: Nauka, gdtd.com.vn, 25/07/2006