Bùng phát dịch cúm gia cầm: Tâm lý chủ quan là nguyên nhân

Điều đáng quan ngại là sự chủ quan của người dân, sự chỉ đạo chưa quyết liệt của chính quyền địa phương, ngành chức năng có thể là nguyên nhân khiến dịch bệnh bùng phát trên diện rộng.

Dịch cúm gia cầm "tái xuất"

Nghệ An là một trong những địa phương đầu tiên xuất hiện dịch cúm gia cầm thời gian gần đây. Từ cuối tháng 12/2008, dịch đã bùng phát tại một gia đình ở xã Nghi Phong (huyện Nghi Lộc); địa điểm tiếp theo dịch bệnh “hỏi thăm” là xã Minh Sơn (huyện Đô Lương). Đến ngày 4/2/2009, đã có 200 con vịt trên địa bàn xã Minh Sơn bị ốm, chết.

Hiện tại, dịch cúm gia cầm đang có những diễn biến phức tạp, đặc biệt ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Ngày 4/2, UBND tỉnh Cà Mau đã công bố dịch cúm gia cầm xảy ra ở xã Khánh Bình (huyện Trần Văn Thời). Nơi đầu tiên phát dịch là đàn vịt 700 con của gia đình ông Nguyễn Văn Đông ở ấp Rạch Bào (xã Khánh Bình). Ngoài ra, cơ quan thú y còn phát hiện thêm nhiều đàn vịt của 10 hộ dân ở xã Khánh Bình (huyện Trần Văn Thời) và xã Tân Lộc Bắc (huyện Thới Bình) bị bệnh chết, với tổng số vịt tiêu hủy lên đến 2.700 con.

Không chỉ xuất hiện ở Cà Mau, dịch cúm gia cầm còn lan sang Sóc Trăng và Hậu Giang. Ngày 5/2, ông Nguyễn Hữu Minh, Chi cục phó Chi cục Thú y tỉnh Sóc Trăng xác nhận ổ dịch đầu tiên trong năm 2009 của tỉnh xuất hiện tại ấp Đào Viên, xã Viên Bình (huyện Mỹ Xuyên). Đó là đàn vịt 682 con của gia đình ông Lý Sà Rinh, với kết quả xét nghiệm dương tính với vi -rút H5N1.

Tỉnh Hậu Giang cũng phát hiện 4 điểm xảy ra dịch cúm gia cầm ở huyện Vị Thủy, tổng số gia cầm bị nhiễm bệnh và tiêu hủy khoảng 1.200 con.

Như vậy, tính đến chiều ngày 9/2, dịch cúm gia cầm đã xuất hiện, lây lan tại 5 tỉnh gồm Quảng Ninh, Nghệ An, Cà Mau, Sóc Trăng và Hậu Giang. Nếu tính từ đầu năm 2009 đến nay, dịch cúm gia cầm đã xuất hiện tại bảy tỉnh (ngoài năm tỉnh trên còn có Thanh Hóa và Thái Nguyên đã hơn 21 ngày không xuất hiện ổ dịch mới).

Điều đáng lo ngại là, trong đợt dịch này đã có bệnh nhân bị nhiễm cúm A H5N1. Đó là trường hợp chị Lý Tài Mùi ở thôn Nà Cáng, xã Quảng An (Đầm Hà - Quảng Ninh). Chị Hà có biểu hiện sốt, đau tức ngực, khó thở, hiện đang được điều trị tích cực tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh. Trước đó, chị Hà có ăn thịt gà.

Do chủ quan?

Dù đã “bầm giập” qua nhiều đợt dịch, thậm chí có những người phải trả giá bằng tính mạng nhưng tâm lý chủ quan, thờ ơ trong việc phòng chống dịch bệnh vẫn còn thấy ở người dân, thậm chí ở cả chính quyền địa phương và ngành chức năng. Có lẽ đây là nguyên nhân chính khiến dịch bệnh lây lan nhanh.

Đơn cử như tại Hậu Giang, 4 đàn vịt bị nhiễm cúm đều chưa được tiêm phòng vắc-xin phòng dịch. Ban chỉ đạo phòng chống dịch bệnh trên động, thực vật tỉnh Hậu Giang cũng thừa nhận, một trong những nguyên nhân xảy ra dịch cúm gia cầm là do công tác tiêm phòng và quản lý dịch bệnh thời gian qua còn lỏng lẻo, tỷ lệ tiêm phòng thấp...

Hầu hết các địa phương khi phát hiện dịch đều yêu cầu tập trung khử trùng, tiêu độc xung quanh vùng dịch, đồng thời, tiêm phòng vắc - xin cho đàn gia cầm. Những điều lẽ ra phải được làm thường xuyên, liên tục thì lại được thực hiện gấp gáp chỉ khi “mọi sự đã rồi”. Việc kiểm soát vận chuyển, mua bán gia cầm vẫn làm theo kiểu “đến hẹn lại lên”, nghĩa là khi có dịch thì quyết liệt, còn sau đó thì gần như bỏ trống. Càng lo ngại hơn cho ý thức của người dân khi mới đây, trong khi lực lượng chức năng của Hà Nội tiến hành tiêu hủy 1.500 con gà ở xã Hồng Vân (huyện Thường Tín) do không có giấy kiểm dịch, người dân địa phương đã đổ xô ra cướp gà tiêu hủy về ăn.

Tại Đồng bằng sông Cửu Long, nơi có tới 20 triệu con gia cầm, người dân vẫn vô tư vứt gà, vịt chết trôi nổi ra sông; đàn vịt chạy đồng vẫn tung tăng bơi lội bên cạnh xác “đồng loại”. Vấn đề kiểm soát vịt chạy đồng giữa các địa phương như Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Kiên Giang, Hậu Giang rất khó khăn. Nguyên nhân được đưa ra là hệ thống kênh, rạch quá chằng chịt trong khi lực lượng thú y quá mỏng.

Nhiều ý kiến cho rằng, các tỉnh ĐBSCL cần có sự liên kết, phối hợp để kiểm soát vịt chạy đồng và vận chuyển gia cầm. Trong đó, cần có sổ theo dõi lịch trình tiêm phòng vắc-xin của từng đàn vịt chạy đồng. Đề xuất là thế, nhưng lâu nay khi gặp vịt chạy đồng di chuyển từ vùng này sang vùng khác chưa tiêm phòng, biện pháp duy nhất là... đuổi chủ nuôi và đàn vịt chạy đồng quay lại địa phương.

Triển khai gấp biện pháp phòng dịch

Đó là chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT Cao Đức Phát trong Công điện khẩn số 05/CĐ-BNN-TY. Theo đó, các địa phương cần tập trung lực lượng nhanh chóng bao vây, dập tắt ổ dịch cúm gia cầm, không để lây lan ra diện rộng; tổ chức tiêu huỷ toàn bộ đàn gia cầm bị mắc bệnh, tiêu độc khử trùng khu vực dịch, khu vực chăn nuôi ít nhất 3 lần/tuần. Tiếp tục tổ chức tiêm phòng bổ sung ngay cho những đàn gia cầm đến tuổi, đàn tới kỳ tiêm nhắc lại và đàn bị bỏ sót trong các chiến dịch tiêm của địa phương. Bộ Nông nghiệp và PTNT cũng đề nghị các tỉnh tăng cường kiểm tra công tác phòng, chống dịch tại tuyến cơ sở; rà soát lại các kế hoạch phòng, chống dịch bệnh trên gia súc, gia cầm tại địa phương; kiểm soát và xử lý việc buôn bán, giết mổ, tiêu thụ, vận chuyển bất hợp pháp gia súc, gia cầm và sản phẩm gia súc, gia cầm, đặc biệt tại các tỉnh có nguy cơ cao và các tỉnh có đường biên giới.