Bụi NIX bao vây...
Mở mắt ra là thấy... NIX!
Sợ chúng tôi không hình dung được bụi hạt NIX ra sao, chủ một tiệm tạp hóa ở đầu thôn Ninh Yểng lấy ngay bao đường cát trắng rồi chỉ cho chúng tôi xem những hạt bụi màu đen nhánh bé li ti lẫn vào bao đường. “Đây, những hạt bụi NIX đây” - bà chủ tiệm tạp hóa nói.
NIX là vật liệu có dạng hạt cấu thành từ sắt, đá vôi và SiO 2, còn được gọi là xỉ đồng. Người ta dùng hạt NIX để phun làm sạch vỏ tàu biển. Trong quá trình phun này, hạt NIX vỡ vụn, sinh ra chất thải NIX và bụi NIX. |
Người phụ nữ này chọn hai vật có màu sắc tương phản nhau rõ rệt để dễ chứng minh một điều: bụi hạt NIX có thể len lỏi khắp nơi và lẫn vào bất cứ vật gì, từ ly nước uống cho đến bát thức ăn... Và lá phổi của con người cũng khó tránh những hạt bụi NIX!
Nhà trưởng thôn Ninh Yểng, ông Lê Minh Đến, cách bờ tường rào Nhà máy HVS độ 700-800m. “Gia đình tôi cũng là nạn nhân của bụi NIX” - ông Đến cũng bức xúc như bao người dân khác ở thôn nghèo khó này. Hồ cá trước nhà ông cũng là một “kho” chứa bụi NIX, chúng lắng xuống đáy hồ thành một lớp đen nhánh như bùn. “Bụi hạt NIX bay vào nhà thì khỏi phải kể, đóng cửa kín cỡ nào chúng cũng luồn vào được...” - ông Đến bực bội nói.
Ông trưởng thôn cho biết Ninh Yểng có hơn 1.000 nhân khẩu và trong phạm vi khoảng 1km, tính từ tường rào Nhà máy HVS, hầu hết người dân đều được “nếm” bụi NIX. Gần như người dân ở thôn này ai cũng có thể mô tả rành rọt bụi NIX phát tán vào mùa nào là dữ dội nhất, hình dáng ra sao, bay theo hướng nào, giờ nào nhiều nhất...
 |
Anh Nguyễn Huy chỉ bụi NIX bám đầy bàn chân! |
Theo người dân địa phương, ban ngày trời nắng ít khi thấy rõ, nhưng vào ban đêm, dưới ánh đèn cao áp của nhà máy mới thấy dòng bụi NIX cuộn theo chiều gió, hướng thẳng về thôn xóm của bà con. Thực tế không ai có thể biết được chính xác tầm bay xa của dòng bụi hạt NIX kia là bao nhiêu và bay về những đâu, nhưng những căn nhà nằm cách nhà máy hàng kilômet cũng không thoát khỏi nạn bụi NIX.
Tội nhất là trẻ con
Dọc bờ tường của Nhà máy HVS có một con đường đất lồi lõm với những căn nhà không biết đã bỏ hoang tự bao giờ. Chạy sâu vào phía trong độ 1km, chúng tôi gặp một gia đình còn trụ lại khu vực này. Đó là gia đình anh Nguyễn Huy, làm nghề đi biển, có ba con; đứa bé nhất mới được gần hai tháng tuổi, người vợ còn khăn quấn khăn choàng.
Đỉnh cao nhất của bãi chất thải hạt NIX này cao bằng đỉnh của quả núi nằm trong khu vực. Những công nhân đang làm việc tại đại công trường này cho biết mỗi đợt vận chuyển NIX thải từ nhà máy ra bãi chứa cỡ 20.000 tấn. Còn tổng khối lượng NIX thải tại bãi này đã lên tới khoảng nửa triệu tấn. Và mỗi năm Nhà máy HVS thải ra hơn 100.000 tấn chất thải NIX. Người ta khoét núi để chứa NIX và che chắn tạm bợ, sơ sài. |
Có khách đến anh mới mở cửa, còn gần như phải đóng kín mít suốt ngày. Anh Huy phân bua: “Cũng vì bụi NIX đó... Đóng cửa cho đỡ vậy thôi chứ nó vẫn cứ chui vào; quét dọn xong một chút là thấy nó bám đen vật dụng trong nhà”. Không chút khách sáo, anh Huy lật ngửa bàn chân... và đúng như lời anh nói, lòng bàn chân của anh đen thui bám đầy bụi NIX.
Vợ anh Huy xen vào: “Nhưng tụi tôi lo nhất là mấy đứa nhỏ. Con nít mà, cứ bò lết chơi dưới nền nhà, tay chân đút vô miệng... có biết dơ bẩn gì đâu. Nhiều khi chúng nó chơi một chút là mặt mày lấm lem, đen thui...”. Anh Huy than: “Tụi tui phải mua nước để ăn uống, pha sữa cho con, không dám dùng nước giếng vì thấy bụi NIX lúc nào cũng đóng một lớp trên nắp đậy giếng”.
Nhưng sự việc chưa dừng lại, anh Huy nói chua chát: “Bụi NIX làm người chết ăn uống còn không yên chứ đừng nói chi người sống”. Cứ tưởng anh Huy nói đùa nhưng đó lại là một sự thật... Số là vào dịp Tết Nguyên đán vừa rồi, dọn mâm cỗ cúng ông bà, “nhưng nhang cháy chưa được nửa cây là bụi hạt NIX đã bám đầy, đen thui các đĩa đồ cúng”.
Chúng tôi hỏi: “Đồ cúng đó làm sao ăn được?”. “Thì cứ phủi phủi rồi ăn đại”. Chị Nguyễn Thị Gái, nhà ở cạnh bờ tường Nhà máy HVS, nói thêm: “Đĩa bánh thuẫn cúng ông bà màu vàng nhưng bụi xỉ đồng đã bu... thành ra màu đen thui”.
Chồng chị gái, anh Trần Văn Cảnh, tiếp lời: “Có khi ăn gần hết chén cơm có chan canh mới thấy dưới đáy chén lắng một mớ bụi xỉ đen thùi lùi”. Chị Nguyễn Thị Hoa Hồng - chủ tịch Hội Phụ nữ xã Ninh Phước - cho biết: “Khi ngủ, nhà tôi phải phủ thêm lên nóc mùng tấm vải bạt nhưng rồi sáng ra mặt mũi mấy đứa nhỏ cũng dính bụi NIX...”.
Nghe nhiều lời kể bức xúc, lo âu của bà con nhưng về Mỹ Giang, Ninh Yểng, nặng lòng nhất với chúng tôi là lời thở than của mấy cụ già: “Hoặc là dân ở hai thôn nghèo khó này phải đánh đổi sức khỏe để trụ lại; hoặc là chúng tôi phải bỏ nơi chôn nhau cắt rốn này mà đi nếu nhà máy HVS tiếp tục như thế này...”.
* Tổng giám đốc Hyundai Vinashin Lee Sung Woo Không có bằng chứng nào chứng minh bụi NIX nguy hiểm hơn... (?!) Trung tâm Kỹ thuật môi trường đô thị và khu công nghiệp Hà Nội và Viện Nghiên cứu mỏ và luyện kim (Bộ Công nghiệp) đã nghiên cứu, đưa ra kết luận rằng hạt NIX thải của Nhà máy Hyundai Vinashin không phải là chất thải độc hại (?!). Bụi NIX cũng là vấn đề môi trường. Tuy nhiên, không có bằng chứng nào chứng minh bụi NIX nguy hiểm hơn (?!). Theo chúng tôi, biện pháp tốt nhất để bảo vệ sức khỏe con người là phải cách ly khu dân cư với nơi sản xuất của nhà máy. Chúng tôi nghĩ rằng kế hoạch di dời dân cư của tỉnh ra khỏi khu vực nhà máy, xa khu công nghiệp, nơi sản xuất là hoàn toàn hợp lý. Chúng tôi sẵn sàng tham gia với tỉnh trong việc di dời dân. * Ông Phạm Văn Thơm - trưởng phòng thủy địa hóa, Viện Hải dương học Nha Trang: Gây những ảnh hưởng tai hại cho biển Bản thân hạt NIX chứa rất nhiều kim loại (khoảng 50%). Một số thí nghiệm được thực hiện tại Viện Hải dương học và một số cơ quan khác cho thấy mức hòa tan của chúng trong nước tương đối lớn. Tuy nhiên, cho đến gần đây chúng tôi chỉ mới ghi nhận được một số ảnh hưởng đến môi trường của các kim loại nặng có nguồn gốc từ hạt NIX. Hàm lượng kim loại nặng trong nước giếng sinh hoạt, nước biển, đặc biệt là trong vật lơ lửng và trong trầm tích đều có xu hướng tăng theo thời gian. Một điều đáng lưu tâm là một số loài hai mảnh vỏ sống trong vùng biển lân cận Nhà máy Hyundai Vinashin có hàm lượng kim loại nặng khá cao, đôi khi vượt mức qui định của Bộ Y tế. Mặt khác một số lớn hạt NIX và bụi NIX sẽ rơi xuống biển và có thể gây ra những ảnh hưởng tai hại, đối tượng chịu tác động tức thì có lẽ là các sinh vật ăn lọc trong khu vực tây nam vịnh Vân Phong. Về nguy cơ tích tụ kim loại nặng cũng không thể xem thường vì sau một đợt mưa, lượng kim loại giải phóng được dự đoán là rất lớn. Việc chôn vùi, che chắn để làm giảm sự tiếp xúc của hạt NIX với nước mưa là một việc cần được quan tâm đúng mức.
Về kinh phí xây dựng khu tái định cư cho dân: chịu thua! Hạt NIX của Hyundai Vinashin gây ô nhiễm hai khu vực: một là khu vực dân bị tác động bởi nguồn hạt NIX thải ra đã qua sử dụng và một bị bụi NIX trong quá trình phun làm sạch vỏ tàu của Hyundai Vinashin. Riêng về hai thôn Mỹ Giang, Ninh Yểng, dân ở sát nhà máy nên dù nhà máy có bảo vệ môi trường đến mức nào thì vẫn bị ảnh hưởng. Tỉnh đã chỉ đạo cho UBND huyện Ninh Hòa lên phương án giải quyết và huyện Ninh Hòa đã làm một dự án khoảng 350 tỉ đồng. Với kinh phí này thì tỉnh cũng chịu thua mà Hyundai Vinashin cũng chịu thua... Tỉnh cũng đã khảo sát một khu vực để tái định cư nhưng việc thực hiện vẫn còn đang bàn... Hiện tỉnh đang chờ báo cáo của Hyundai Vinashin cho biết nhu cầu sử dụng sắp tới của công ty là bao nhiêu mới tiến hành qui hoạch khu tái định cư. Hiện nay Hyundai Vinashin đã và đang thực hiện việc khắc phục ô nhiễm theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Nhưng cho đến hết năm 2006 mức độ hoàn thành đến đâu thì còn phụ thuộc quá trình làm... |
Nguồn: tuoitre.com.vn 27/3/2006
