Bộ sưu tập gốm sứ

1. Đĩa gốm lớn:số lượng 01.

Đường kính (đk) miệng 20cm, cao 4,5cm; đk đế 8cm; cao đế 1cm.

Đĩa hình tròn dẹt, tráng men xanh vỏ trứng cút cả trong và ngoài đĩa, trừ ve lòng không tráng men dấu vết để con kê khi nung (đk ve lòng 9cm; giữa lòng có men đk 6cm), giữa ve lòng men màu xanh hơn có trang trí giống lá dương xỉ - có lẽ ký hiệu của lò sản xuất gốm (?).

Trong đĩa trang trí hình lá giống lá lan, bố cục như con bướm, lòng đĩa hơi vum tròn, cạnh ngoài đĩa vẽ ba đường chỉ men xanh sậm hơn ở ngoài mép đĩa, giữa cạnh đĩa và sát chân đế đĩa. Men cạnh ngoài đĩa có vết chảy ở cạnh mép đĩa xuống, màu men trắng sữa. Sát chân đế lộ một phần không có men (màu nâu vàng).

Đĩa mẻ nhỏ cạnh ngoài mép. Đoán định hiện vật là gốm Việt, niên đại trên 100 năm.

2. Chén gốm sứ men lam:số lượng 01.

Đk miệng 11cm; cao 4,5cm; cao đế 1,0cm; đk đế 4cm; dày chén gần 0,1cm; dày đế 0,1cm.

Chén nhỏ, gốm sứ mỏng, nhẹ; men trắng bên trong, men hoa lam bên ngoài.

Trang trí hoa văn mây rồng, đặc biệt rồng năm móng, thân rồng ẩn dưới những cuộn mây vẽ dọc xéo song song cạnh ngoài chén. Hoa văn với hai màu xanh dương đậm chủ đạo nét lớn, bên cạnh những đường vẽ nét nhỏ. Xung quanh gần chân đế có đường hoa văn mây cuộn hình số 3 ngược chiều. Nét tô men là những đường vẽ nhỏ rồi tô men nét lớn lên sau, do đó nét tô lớn phóng khoáng không tuân thủ theo nét vẽ nhỏ mà màu tô có chỗ lan ra khỏi nét vẽ nhỏ. Dưới lòng chân đế có bốn chữ Hán. Lòng chén men trắng trong, giống vỏ trứng, gốm mỏng có thể nhìn thấy hoa văn màu xanh đậm vẽ bên ngoài.

Dáng chén nhỏ, thanh, mỏng nhẹ, hơi có cạnh vuông góc với chân đế. Chén có khả năng là sản phẩm gốm sứ đời Thanh (Trung Quốc) được sản xuất để vua sử dụng (đồ ngự phẩm).

Miệng chén nứt mẻ nhỏ 3 chỗ. Đoán định hiện vật khoảng thế kỷ XVIII.

3. Chén gốm men hoa lam hoa văn mây rồng:số lượng 01.

Đk miệng 12,5cm, cao 5,5cm; đk chân đế 6cm, cao đế 0,5cm; dày gốm 0,1cm; dày đế 0,3cm.

Trang trí bên trong màu trắng, bên ngoài hoa văn màu lam với các cấp độ men màu trắng, xanh nhạt và xanh cobalt đậm.

Họa tiết rồng ẩn sau những cụm mây hình lá đề, trang trí rất tinh xảo, đầy vẻ mỹ thuật. Những khoảng trống của họa tiết tô màu cobalt đậm, những họa tiết mây vẽ nét viền nhỏ tôn bên trong màu xanh lam (đường tô rất công phu uốn theo tỷ lệ lớn nhỏ của viền ngoài, chừa một khoảng viền trắng giáp với viền ngoài, tạo cho hoa văn nổi bật trên nền cobalt đậm). Xen lẫn với các cụm mây lá đề là hình rồng lộ đầu, mình, chân và đuôi. Mặt rồng trông có vẻ dữ tợn, nét vẽ tinh xảo, chân rồng có ba vây và bốn móng. Bên ngoài chén vẽ họa tiết mây và rồng kín hết chỉ chừa chân đế để men trắng và giữa đế có các chữ Hán, ký hiệu của sản phẩm.

Chén bị nứt mẻ nhỏ chữ V ở miệng chén (1cm x 1,5cm). Hiện vật đoán định gốm sứ Trung Quốc đời Thanh dành cho quan lại sử dụng, khoảng thế kỷ XVII – XIX.

4. Chén gốm sứ hoa lam hoa văn hoa lá:số lượng 01.

Đk miệng 11cm, cao 5cm; đk đế 4,8cm, đế cao 1cm.

Chén có màu men lam, xanh vỏ trứng cút, hoa văn màu xanh lam, dáng chén gọn nhỏ thon dần về đáy, chân đế thẳng cao.

Họa tiết trang trí phóng khoáng không cân xứng: một bên là cụm hoa cúc lớn với hoa và cành hoa cúc, lan về phía hai đầu là ba cành lá cúc (?) nằm nối liền nhau. Cành lá có dây leo móc xoắn, bông hoa vẽ phỏng hình thoi có nhụy tròn xoắn ốc ở giữa.

Nhìn chung đây là sản phẩm gốm sứ Trung Quốc, được nhiều gia đình quyền quý sử dụng.

Men ngoài bị một chỗ rỗ nhỏ không đều men, lộ xương gốm trắng bên trong. Miệng chén bị mẻ nhỏ chữ V (1cm x 2cm). Niên đại đoán định khoảng thế kỷ XVIII – XIX.

5. Chén gốm(song hỉ): số lượng 03.

Hình dáng bán cầu, đáy hơi rộng bằng, chân đế dày cao.

Cả 3 chén có kích thước tương ứng nhau: Đk miệng 12cm, cao 5cm; đk đế 5cm, cao đế 1,5cm, dày đế 0,6cm (01 chén méo dày đế 0,4cm); dày gốm 0,2cm.

Chén men xanh ngọc, bên trong men trơn, bên ngoài vẽ hoa văn trang trí họa tiết 3 bông cúc xen kẽ 3 chữ song hỉ (chữ Hán). Nét vẽ thảo, phóng khoáng họa tiết có màu men xanh rêu (màu chàm), giữa đấy hơi lồi nhọn.

Hai chiếc dưới đế có chữ Hán viết thảo (có thể tên lò sản xuất gốm).

- Chén miệng hơi méo (màu ngọc), mẻ và nứt 3 vết nhỏ viền miệng, dưới đáy không chữ.

- Chén màu ngọc hơi ngả vàng, miệng bị mẻ chữ V (1cm x 2cm), một đoạn viền miệng dài 7,5cm và một chỗ nhỏ, đáy có chữ Hán viết thảo giống chữ “phong”.

- Chén (màu ngọc) mẻ nhỏ hai vết viền miệng, dưới đấy có chữ Hán viết thảo giống chữ “tử”, màu men rạn, men vẽ họa tiết hơi nhòe. Trên và dưới dãy băng hoa văn đều có hai đường chỉ kép chạy ở mép ngoài chén và dưới chân đế chén.

Đoán định gốm Việt (Trung bộ), khoảng thế kỷ XIX.

6. Chén gốm:số lượng 10.

Chén hình dáng bán cầu đáy hơi lõm sâu.

Đk miệng 12,5cm, cao 5,9cm; dày miệng 0,1cm; đk đế 4,5cm, cao đế 1cm, dày đế 0,2cm.

Men trắng sữa, bên trong trơn, bên ngoài men trắng trổ dày nứt sọc carô, đôi chỗ hơi ngả vàng nhưng bóng láng.

Giữa hơi lồi nhọn, bề mặt men đáy nứt theo vòng tròn cạnh đáy.

Trang trí hoa văn màu xanh cobalt nhưng bị nhạt màu, có lẽ do men trắng nền bị hỏa biến phủ mờ lớp men xanh vẽ họa tiết. Trang trí giống các chén vẽ hoa văn màu chàm: Họa tiết ba bông cúc xen kẽ ba chữ song hỉ (chữ Hán). Nét vẽ thoáng nhìn rõ ở gần miệng chén, còn mờ dần phía dưới. Gần miệng chén bên ngoài có vẽ hai đường chỉ kép chạy vòng quanh mép ngoài chén.

Bên trong lòng chén (gần miệng) có một vết men chảy dài nổi sần giống đầu đữa màu trắng sữa kích thước khoảng (0,8cm x 1,5cm).

Đoán định: Gốm Việt (Trung bộ) thế kỷ XIX.

7. Chén gốm bông hoa(men xanh rêu – chàm): số lượng 01.

Đk miệng 12cm, cao 5cm; đk đế 5cm, cao đế 1cm; dày miệng 0,15cm; dày đế 0,3cm.

Chén dáng hình bán cầu hơi bầu tròn, thon dần về đáy. Gốm xốp tương đối mỏng nhẹ.

Trong và ngoài chén chấm men trắng ngà (giống xanh ngọc). Bên ngoài vẽ hoa văn cành – hoa – lá – nụ cúc lan rộng 1/2 vành chén ngoài. Đối xứng lại một bên, cạnh chén vẽ họa tiết giống cánh cò. Hoa văn không vẽ đối xứng đều, mà vẽ một bên kín rậm rạp còn một bên để trơn điểm một cánh cò nhỏ nơi miệng chén. Tạo bố cục hoa văn mới lạ, phóng khoáng, không gò bó phải trang trí đều, kín xung quanh cạnh chén như những chén khác.

Đế hơi lồi ở giữa xuống dưới (giống hầu hết các chén khác). Phía mặt dưới chén, đáy có rỗ lỗ chỗ những chấm tròn nhỏ không men lô màu đất đỏ của xương gốm. Bên trong miệng gốm mòn, một bên bị trổ men vàng lấm chấm như vết cháy khi nung gốm.

Chén nguyên vẹn. Đoán định gốm Việt thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX.

8. Muỗng gốm:số lượng 01.

Dài 10,5cm; rộng muỗng 4,5cm; rộng cán 1,5cm (dài muỗng 5,5cm; dài cán 5cm); cạnh cao muỗng 1,5 – 2cm. Đáy muỗng hình giọt nước dài 3,5cm; rộng 2,5cm. Đầu muỗng mỏng 0,1cm; dày cán 0,2cm.

Muỗng có hình dáng đầu hình hoa sen cánh nhọn, cán nhỏ dài, có cạnh vuông góc. Men màu xanh lam.

Hoa văn trang trí màu lam ở phía trong muỗng (mặt trước) với hình cánh hoa kiểu cấm tròn và lá uốn kiểu xoắn ốc, chấm giọt nước, vạch thẳng ngắn song song và đường tròn khuôn ốc, vòng tròn. Xung quanh có đường chỉ viền theo hình dáng của muỗng. Mặt sau có 5 vết men màu chàm xám ở quanh muỗng và một bên cán.

Muỗng nguyên vẹn. Đoán định gốm Việt thế kỷ XVIII – XIX.

9. Chung lớn:số lượng 02.

- Chung 1: đk miệng 7cm; cao 3cm; đk đế 3,8cm; cao đế 0,3cm.

Men trắng không hoa văn (trắng xanh bóng). Dáng tròn thấp, viền miệng hơi loe ra ngoài ngả vàng. Đế thấp không có đường vuông góc giữa cạnh ngoài và chân đế.

- Chung 2: đk miệng 7cm; cao 4cm; cao đế 0,3cm; đk đế 3cm.

Dáng chung thon cao, miệng ít loe, đáy thon nhỏ, không có đường vuông góc giữa cạnh ngoài và chân đế. Men trắng sữa (trắng mờ). Bên ngoài có những mảng men trang trí màu son nhạt (đỏ nâu nhạt).

Đoán định gốm Việt khoảng cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX.

10. Chung nhỏ:số lượng 04.

Cả 04 chung có kích thước đều nhau: đk miệng 4,5cm, cao 2cm; đk đế 2,5cm, cao đế 0,2cm (không có ranh giới vuông góc giữa cạnh ngoài và chân đế).

Dáng chung thon cao nhỏ, cạnh xiên thẳng, miệng không loe, đáy nhỏ. Màu men lam (xanh trắng) có trổ bông trắng, men bóng sáng. Bên cạnh ngoài vẽ hoa văn với bốn đường dọc thân với bốn chữ Hán vẽ nét thảo trông giống như những cành cây lá (thảo mộc).

Hiện vật nguyên vẹn. Đoán định gốm Việt thế kỷ XVIII – XIX.

11. Hũ gốm đất nung (nhỏ):số lượng 01.

Đk miệng 3,2cm; cao 4,5cm; đk đế 2,8cm; đk thân 5,5cm; cao cổ 1cm.

Dáng hũ nhỏ tròn. Hình dáng nguyên vẹn, cổ nhỏ, miệng loe, thân tròn dẹp, đáy thon nhỏ. Dưới đáy bằng có đường vân nhỏ chạy kiểu xoắn ốc. Miệng mẻ nhỏ ít. Đế méo nghiêng một bên.

Đoán định gốm Việt thế kỷ XVII – XIX.

Sưu tập hiện vật gốm sứ mới sưu tầm là những cổ vật có giá trị về nhiều mặt của xã hội, đặc biệt có liên quan đến tục tùy táng và giao lưu văn hóa của dân tộc bản địa. Đa số đồ gồm sứ tìm được ở đây là những hiện vật vốn có xuất xứ của Trung Quốc và một phần là sản phẩm của người Việt. Khả năng những hiện vật gốm sứ được các tộc người bản địa sử dụng lâu ngày, gắn bó đời sống vật chất trở thành tài sản quen thuộc của họ. Khi chôn cất của cải cho người qua đời, họ cũng không quên chôn theo những hiện vật này theo phong tục tập quán truyền thống. Niên đại của hiện vật cũng khá cao, khoảng từ 100 năm trở lên do vậy chúng được xác định là cổ vật.

Đây là sưu tập cổ vật về gốm sứ mới phát hiện, bổ sung đa dạng cho những sưu tập cùng chất liệu ở Bảo tàng Đồng Nai.