Bệnh viêm phổi do phế cầu khuẩn

Vi khuẩn lan truyền từ người sang người do tiếp xúc thân mật và gia tăng trong điều kiện thông khí kém, chỗ ở chật chội như trại tạm cư, doanh trại quân đội…

Nếu được điều trị sớm thì phần lớn bệnh khỏi sau một tuần hoặc 10 ngày. Mặc dù ngày nay có nhiều loại kháng sinh nhưng tỷ lệ tử vong vẫn giữ khoảng 5%.

Viêm phổi do phế cầu khuẩn thường gặp nhất ở trẻ em, người già, người suy giảm miễn dịch

Phần đông người lớn bị viêm phổi do phế cầu đều có bệnh tiềm ẩn đi kèm, hoặc khả năng miễn dịch suy giảm như bị nhiễm vi đường hô hấp, bị nhiễm lạnh, bị suy tim… nếu xảy ra ở người già, bệnh nhân đái tháo đường, người bị cắt lách… bệnh viêm phổi sẽ diến tiến nặng.

Thường có một nhiễm trùng ở đường hô hấp trên trước đó, làm cho người bệnh không khoẻ trong vài ngày: sổ mũi, ho, sốt nhẹ. Sau đó viêm phổi khởi phát với sốt cao 39 – 40 ⁰C, lạnh run, đau ngực, mạch nhanh, khó thở, đôi khi tím tái, vã mồ hôi, nhiều trường hợp thấy có thêm mụn rộp (herpes) ở môi. Ho nhiều đàm, đàm có chút máu hoặc có màu nâu như rỉ sét.

Khám phổi, bác sĩ có thể nghe thấy kiểu thở ống hoặc thở khí quản và tiếng ran nổ trong hầu hết các trường hợp. Đau ngực là triệu chứng hay gặp, thường có ở bên phổi bị viêm, đau kéo dài, đặc biệt sau 1 hoặc 2 ngày điều trị. Viêm phổi thuỳ dưới đôi khi có thể lầm với đau bụng cấp. Buồn nôn hoặc tiêu chảy xảy ra đến 20% các trường hợp.

Những người bị cắt lách, bệnh diễn tiến bất ngờ có thể đi từ tình trạng sức khoẻ tốt đến tử vong chỉ trong vòng 24 giờ, vì bị viêm phổi và nhiễm trùng huyết. (Lách có khả năng thải trừ vi khuẩn trong máu khi máu chảy chậm qua các xoang của lách và có sự tiếp xúc kéo dài với các tế bào lưới nội mô ở đây Billrroth).

- Lúc khởi đầu, hình X quang phổi có thể vẫn bình thường hoặc chỉ có một vùng mờ không rõ nét và ít đậm tiến từ rốn phổi ra ngoại vi, về sau thì xuất hiện hình ảnh đặc phổi trong một thuỳ hoặc phân thuỳ. Nếu thấy đặc nhiều thùy là dấu hiệu bệnh nặng. Thường có tràn dịchmàng phổi. Những hình ảnh bất thường này có thể tồn tại lâu trong 10 - 18 tuần.

- Xét nghiệm máu cho thấy, bạch cầu máu ngoại biên tăng hơn 12.000/ mm ³. Tuy nhiên, có thể số lượng bạch cầu dưới 6.000/ / mm ³trong khoảng 5 - 10% bệnh nhân nhập viện, bạch cầu thấp như vậy thường có tiên lượng nặng và có thể gây tử vong.

Biến chứng

Xẹp phổi:xẹp phổi thuỳ hoặc phân thuỳ có thể xảy ra trong quá trình viêm phổi.

Tự mủ màng phổi:xảy ra trong thời kỳ lui bệnh, nếu bệnh nhân còn sốt, đau ngực, tràn dịch màng phổi kéo dài. Biến chứng này vẫn có thể có ngay cả khi bệnh nhân đã được điều trị bằng kháng sinh đúng cách.

Phòng bệnh

Vaccin chống phế cầu khuẩn chứa 25μg polysaccharid nang từ 23 týp huyết thanh của các phế cầu khuẩn thường gặp nhất, việc chủng ngừa sẽ kích thích tạo kháng thể ở hầu hết người được tiêm vaccin. Ở người lớn dưới 55 tuổi, tỷ lệt đạt ít nhất 85% ngay cả hơn 5 năm sau chủng ngừa, 50% những người già 80 tuổi được bảo vệ trong 3 năm.

Tiêm vaccin phòng ngừa rất cần cho người có nguy cơ cao bị nhiễm phế cầu khuẩn: người trên 65 tuổi, những người đã bị cắt lách, những bệnh nhân suy luận mãn tính, những người đái tháo đường, nghiện rượu, xơ gan, bệnh phổi mãn tính, hay bệnh tim mạch tiến triển, những người suy giảm miễn dịch như ghép tạng, dùng corticoid kéo dài, những người nhiễm HIV…