Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ tư, 15/07/2009 22:07 (GMT+7)

Bệnh ung thư những điều thắc mắc

- Phải chăng tất cả ung thư đều là bướu? còn ung thư máu thì sao?

-Trừ ung thư máu, hầu hết ung thư đều xuất hiện dưới hình thức khối u (khối bướu). Còn ung thư máu thì không tượng hình thành bướu, đó là các tế bào máu thuộc loại bạch cầu, lớn lên và sinh ra ngoài sự quản lý và mất tất cả khả năng chống lại vi khuẩn gây bệnh, vì thế y học gọi chung ung thư máu là bệnh bạch cầu. Cũng có ung thư máu từ hồng cầu, nhưng rất hiếm.

- Ung thư tăng trưởng ra sao?

- Chẳng những lớn lên ở vị trí ban đầu, ung thu còn lan tràn đến các nơi khác trong co thể. Có ung thư tích tụ đến hai mươi hoặc ba mươi năm mới xuất hiện. Một khi đã hiện ra rồi, chúng lớn lên và lan tràn theo kiểu cách, nhịp độ khác nhau. Ví dụ có loại ung thư da, gọi là ung thư biểu mô tế bào đáy thì lớn lên hết sức chậm và hiếm khi lan tràn tới chỗ khác; còn một loại ung thư da khác, gọi là ung thư hắc tố thì lớn hết sức mau và thường lan tràn. Nhà chuyên môn nói ung tư biểu mô tế bào đáy có độ ác tính thấp, còn ung thư hắc tố có độ ác tính cao. Giữa hai độ này có vô số loại khác nhau về sự tăng trưởng, về độ lan tràn.

- Nghe nói ung thư “có gốc, có rễ”, đúng không?

- Dùng hình ảnh cây có gốc, có rễ ăn luồn trong đất để minh họa bệnh ung thư thì cũng đúng. Ung thư nhìn bằng mắt thường chỉ là một cục u, một khối bướu; nhưng thật ra, trên kính hiển vi, nó không có vỏ ngăn cách hẳn với những mô bình thường quanh nó, mà nó lại cho nhiều nhánh “bỏ vòi” vào vùng kế cận. Bướu ác của vú tuy rờ thấy nhỏ bằng đầu ngón tay, thật ra nó “bỏ vòi” ra chung quanh nhưng vẫn ở trong mô vú. Thầy thuốc lừng danh Hy Lạp Hippocrates (năm 460 đến 370 trước công nguyên) đã lấy hình ảnh “con cua có càng tua tủa” minh họa ung thư vú khi đã tiến triển nhiều. Rồi từ đó, người ta dùng con cua để tượng trưng cho ung thư (chữ carcinoma có gốc Hy Lạp carcinos và carcinoma, nghĩa là con cua). Các hội phòng chống ung thư dùng hình ảnh “lưỡi gươm đâm con cua” làm biểu tượng diệt ung thư.

Nhưng ung thư di căn thì phải dùng thêm hình ảnh khác: Một cây lớn có trái chín, gió thổi làm một hoặc nhiều trái rụng khá xa gốcgặp đất tốt, một hoặc nhiều cây con mọc lên, cũng có gốc, có rễ (chẳng khác gì là hạch nách hoặc di căn gan, phổi là các bướu thứ phát nằm rất xa bướu nguyên phát ở vú).

- Tại sao các tế bào ung thư lại là tế bào xấu?

-Trong 1 g cơ thể chúng ta có khoảng một tỷ tế bào, trong 1kg có 1.000 tỷ và người nặng 60kg có 60.000 tỷ tế bào. Mỗi tế bào trong cơ thể có nhiệm vụ riêng, té bào này mang khí oxy, tế bào kia mang dưỡng chất; thứ khác thì tạo nên da, thứ khác nữa tạo ra xương… Khi các tế nào chết, sẽ có những tế bào mới thế chỗ. Cơ thể luôn luôn tạo ra tế bào mới hoặc một phần mô để thế cái cũ.

Nhưng đôi khi quá trình chế tạo lại “trật đường rầy”: một tế bào trở nên què quặt hay hóa ung thư, và rồi tất cả tế bào con cháu của nó thừa hưởng tinh què quặt này. Các tế bào “con cháu” ung thư này không có khả năng hoàn thành nhiệm vụ như các tế bào bình thường. Vì các tế bào ung thư không làm tròn chức năng mà bình thường chúng phải đảm nhận như chuyên chở oxy, làm ra da hay tạo ra xương… Cho nên, đối với cơ thể, các tế bào ung thư giống như những đứa con hư hỏng trong gia đình, những công dân vô ích, ăn bám và lại nguy hại cho xã hội. Các tế bào ung thư chẳng những có khả năng lan tràn mà còn sinh sôi nảy nở mau lẹ và sống lâu hơn tế bào bình thường. Vì thế, ta hiểu vì sao các tế bào ung thư lần lần nắm phần chủ động, làm hại cơ thể rồi khiến cơ thể “sụm” luôn.

- Các bướu lành có thể thành ung thư không?

- Có. Nhưng không phải tất cả, chỉ có một số nhỏ thôi. Các bướu lành như bướu bã nhờn, là loại thường gặp ở khắp người, mềm mềm dưới da, có màu xanh xanh, mổ ra thấy có vỏ bọc, bên trong là lớp bã nhờn giống như chất mụn, mùi thum thủm. Bướu này không khi nào hoá ác (hoá ung thư).

Ung thư gan
Ung thư gan
Nhưng một số bướu lành khác có thể thành ung thư ở người, gọi là các tổn thương tiền ung thư. Ở da của người già thường có các đốm sù sì, nhiều chỗ, nên coi chừng. Ở môi những người hút thuốcpíp, các bà cụ ăn trầu xỉa thuốc, màng nhầy trong miệng người nghiện rượu, cuống phổi người hút thuốc, cổ tử cung, bọng đái, là những nơi dễ bị tổn thương tiền ung thư.

Tóm lại, trên cơ thể ta có vài vết trầy, vết chồi, mọc lên mà trị không lành thì nên hỏi ý kiến thầy thuốc.

- Chỉ có con người mới bị ung thư?

-Không đúng. Cây cỏ, thú vật (côn trùng, cá, chim) đều bị ung thư. Những điều ta biết về bệnh ung thư phần lớn là nhờ nghiên cứu trên loài vật, vì nghiên cứu trực tiếp trên người thường bị cấm.

- Ung thư chỉ là một bệnh hay có nhiều loại?

- Có nhiều loại ung thư, trên một trăm loại khác nhau: có ung thư mọc từ bắp thịt và xương (từ y học gọi là saccôm hay sarcoma; tiếng Pháp: sarcoma, tiếng Anh: sarcoma), có thứ xuất phát từ máu (ung thư máu hay là bệnh bạch cầu). Có loại phát triển chậm, có loại nhanh; có thứ phình to như trái banh, có thứ ăn luồn; có thứ dễ trị, có thứ khó trị, có thứ thường gặp ở trẻ con, có thứ lại thấy ở người già; có thứ thường gặp ở xứ này, có thứ dễ gặp ở xứ khác.

- Có phải tất cả các mô tăng trưởng không quản lý đều là ung thư?

- Không. Tóc, râu và móng tay, móng chân có thể nói là không bị quản lý, nhưng tóc và móng tay không giống với các tế bào ung thư vì chúng có một chức năng đặc hiệu và không lan tràn đến các nơi khác của cơ thể.

- Ung thư giết người bằng cách nào?

- Ung thư có thể giết người bằng nhiều cách: Thứ nhất, gây cho cơ thể suy nhược đến cuối cùng thì sụm; Thứ hai, làm tê liệt một cơ quan khiến nó không thể hoạt động; Thứ ba, làm nghẽn đường thở hoặc nghẽn mạch máu lớn; Thứ năm: là rối loạn sự đông máu, khiến chỉ cần vết thương nhỏ cũng làm chảy máu khó cầm; không chống lại được bệnh tật, thí dụ bệnh viêm phổi; Thứ bảy, gây đau đớn. Nói chung là đa số người bệnh ung thư chết vì đau đớn, vì suy kiệt hoặc vì cơ thể bị ung thư trở nên bất lực trước các bệnh tật khác.

- Cái gì gây ra ung thư?

Tế bào ung thư Tuyến tiền liệt
Tế bào ung thư Tuyến tiền liệt
- Ung thư phát triển từ từ như là kết quả của một phức hợp nhiều yếu tố liên hệ đến môi trường sống, nếp sống, và sự di truyền. Các nhà khoa học đã xác định được nhiều yếu tố nguy cơ gây ungthư dính líu đến thuốc lá, thức ăn và sự tiếp cận bức xạ hoặc các tác nhân sinh ung thư (hoá chất, virus…) trong môi trường sống và làm việc.

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

Liên hiệp Hội Việt Nam chủ trì tổ chức họp các đoàn dự Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI
Căn cứ Thông tri số 10/TT-MTTQ-UB của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam về việc triệu tập đại biểu dự Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, với vai trò là Trưởng các Đoàn của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức Liên hiệp, Liên hiệp Hội Việt Nam đã chủ trì tổ chức họp các đoàn để triển khai thực hiện thông tri của MTTQ Việt Nam.
Thủ tướng Lê Minh Hưng lên đường tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Philippines
Nhận lời mời của Tổng thống nước Cộng hòa Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr, Chủ tịch ASEAN năm 2026, ngày 7/5, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Lê Minh Hưng dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam lên đường tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Philippines từ ngày 7 đến 8/5/2026.
Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam: Điểm tựa khoa học công nghệ gắn với chuyển đổi số quốc gia
Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam với gần 40 năm phát triển đang thể hiện rõ vai trò tổ tổ chức xã hội - nghề nghiệp uy tín trong lĩnh vực vô tuyến, điện tử, viễn thông, công nghệ thông tin đồng thời đóng góp thực chất vào tiến trình chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Đầu tư khoa học công nghệ giải quyết điểm nghẽn của ngành Thủy sản Việt Nam
Phát biểu tại Hội nghị khoa học công nghệ thủy sản và kiểm ngư toàn quốc năm 2026, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đã nhấn mạnh sự cần thiết của đổi mới sáng tạo khoa học công nghệ trong giải quyết điểm nghẽn về logistics, môi trường, nâng cao sức cạnh tranh của ngành Thủy sản trong nước.
Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng nhận danh hiệu Giáo sư danh dự Đại học Năng lượng Moskva, Liên bang Nga
Sáng 30/4/2026, tại Trường Đại học Năng lượng Moskva, Liên bang Nga (MPEI), TSKH. Phan Xuân Dũng, Chủ tịch VUSTA đã vinh dự đón nhận danh hiệu Giáo sư danh dự của MPEI. Chủ tịch VUSTA Phan Xuân Dũng là công dân đầu tiên của Việt Nam được trao tặng danh hiệu Giáo sư tại MPEI, đứng trong bảng danh dự cùng với các nhà khoa học nổi tiếng trên thế giới.
51 năm thống nhất đất nước: Khơi thông nguồn lực tri thức trong kỷ nguyên mới
Thông tấn xã Việt Nam giới thiệu bài phỏng vấn với Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) về vai trò của lực lượng trí thức và những giải pháp đột phá để hiện thực hóa khát vọng hùng cường vào năm 2030 và 2045.