Bệnh nấc
Bởi thế bệnh nấc có nhiều nguyên nhân. Bài này chỉ bàn luận những nguyên nhân thường gặp sau:
1. Do hàn
Triệu chứng : Tiếng nấc thưa, dạ dầy cảm thấy lạnh, ợ ra nước trong, tiểu tiện trong và nhiều, thích chườm nóng, rêu lưỡi trắng mỏng mạch trầm trì.
Phép chữa : ôn trung khử hàn
Bài thuốc:
Tai hồng 10 cái; Ngải cứu (sao) 16g; Riềng thái mỏng (sao vàng) 20g; Nếu có đinh hương cho 5 nụ càng tốt.
Cho vào ấm đổ 300ml nước sắc còn 150ml người lớn uống 1 lần, trẻ em tuỳ tuổi uống 2, 3 lần.
2. Do nhiệt
Triệu chứng : tiếng nấc nhanh và mạnh, lồng ngực nóng, miệng hôi khát nước, tiểu tiện đỏ sẻn, táo bón, người bứt rứt, rêu lưỡi vàng, mạch hoạt sác.
Phép chữa : thanh nhiệt giáng hoả
Bài thuốc:
Lá tre 20g; Gạo tẻ (rang vàng) 20g; Tinh tre 20g; Bán hạ (chế) 10g; Thạch cao (nung đỏ) 30g; Tai quả hồng 10 cái.
Cho vào ấm đổ 800ml nước sắc còn 300ml người lớn chia uống 2 lần trong ngày, trẻ em tuỳ tuổi chia 3, 4 lần uống.
3. Do khí uất (bệnh cạn khí)
Triệu chứng : Đau tức ngực sườn, miệng đắng, tiếng nấc liên tục, mạch huyền.
Phép chữa : điều khí thư uất
Bài thuốc:
Củ gấu (sao cháy lông) 30g; Ô dược 16g; Quả dành dành 4g; Thanh bì (sao thơm) 20g; Tai hồng (sao vàng) 10 cái; Rau má 12g; Bán hạ chế 10g.
Bỏ vào ấm đổ 300ml nước sắc còn 150ml người lớn chia uống 2 lần, trẻ em tuỳ tuổi chia uống 3, 4 lần.
4. Do thực tích.
Triệu chứng : Ợ hăng không muốn ăn ngực tức khó chịu hoặc bụng đầy, rêu lưỡi vàng, mạch hoạt, nấc liên tục.
Phép chữa : điều tích trệ.
Bài thuốc:
Sa nhân 12g; Củ gấu giã dập (sao vàng) 16g; Trần bì (sao thơm) 12g; Chỉ xác 12g; Vỏ vối 10g; Gừng tươi 3 lát; Cam thảo dây 12g.
Đổ 300ml nước sắc còn 150ml người lớn chia uống 2 lần trẻ em tuỳ tuổi chia uống 3, 4 lần.
5. Do đờm ngưng đọng
Triệu chứng : dưới ngực tức ách khó chịu, đờm nhiều, hoặc có ho, mạch hoạt sác. Tiếng nấc mạnh và thưa.
Phép chữa : tiêu đờm giáng nghịch
Bài thuốc:
Trần bì (sao thơm) 16g; Bán hạ chế gừng 12g; Gừng tươi 3 lát; Tai hồng 8 cái; Cam thảo dây 10g.
Đổ 300ml nước sắc còn 100ml, người lớn uống cả 1 lần ngày uống 2 lần. Trẻ em tuỳ tuổi chia 2, 3 lần uống.
6. Do thận khí hư tổn
Triệu chứng : khí từ dưới rốn đưa lên miệng, tiếng nấc ngắn cụt, mắt mờ tai ù, bí đái hoặc đái rắt, ăn ngủ kém nấc dài ngày, mạch trầm.
Phép chữa : tư ấm giáng nghịch
Bài thuốc:
Táo nhục 10g; Củ mài 10g; Rễ vú bò (sao mật) 12g; Bố chính sâm 15g; Kim tiền thảo 20g; Củ bình vôi 5g; Củ súng 16g; Tơ hồng xanh 15g.
Đổ 500ml nước sắc còn 200ml, người lớn chia uống 2 lần. Trẻ nhỏ tuỳ tuổi chia 3, 4 lần uống.
7. Do bệnh lâu ngày tỳ vị hư tổn gây nấc
Triệu chứng : người mệt mỏi, chân tay rã rời, ngại nói, hơi thở ngắn, tiếng nấc ngắn đứt quãng mạch hư vô lực.
Cổ phương dùng bài : bổ trung ích khí.
Ta dùng bài thuốc nam:
Bổ chính sâm 15g; Bạch truật 15g; Quy 10g; Rễ vú bò (sao mật) 15g; Rễ ô rô cạn (sao) 8g; Đinh hương 5g; Trần bì (sao) 8g; Tai hồng 8 cái.
Đổ 600ml nước sắc còn 200ml người lớn chia 2 lần uống trẻ em chia 3, 4 lần tuỳ tuổi mà uống, có thể sắc 2 lần.
Nguồn: T/c Đông y, số 349, 25/5/2003, tr 28
