Bệnh cúm gia cầm và giải pháp an toàn sinh học cho đàn gia cầm
Dấu hiệu mắc bệnh:
- Chết bất ngờ mà không có các dấu hiệu lâm sàng
- Thiếu sinh lực và chán ăn
- Tỷ lệ đẻ trứng giảm
- Trứng có vỏ mềm hoặc bị dị dạng
- Sưng đầu mí mắt, mào, yếm thịt và khuỷu chân sau
- Yếm thịt, mào và chân đổi màu tím tái
- Chảy nước mũi
- Ho, hắt hơi
- Không có khả năng kết hợp, vận động
- Tiêu chảy
Bệnh cúm gia cầm lây lan như thế nào?
Căn bệnh này có thể lây lan giữa đàn gia cầm với nhau qua tiếp xúc trực tiếp, siêu vi cúm gia cầm cũng có thể lây lan qua phân bón, dụng cụ, xe cộ, khay đựng trứng, lồng nhốt gia cầm và qua những người có quần áo hoặc giầy tiếp xúc với siêu vi này. Siêu vi cúm gia cầm có thể sống sót trong môi trường ở nhiệt độ trung bình trong một thời gian dài và có thể sống vĩnh viễn trong chất liệu đông lạnh. Một gam phân bón nhiễm siêu vi có thể chứa một lượng siêu vi đủ để gây bệnh cho một triệu con chim.
Giải pháp an toàn sinh học cho đàn gia cầm:
An toàn sinh học là tổng hợp các giải pháp nhằm ngăn chặn sự xâm nhập của mầm bệnh như vi rút, vi khuẩn… để bảo vệ đàn gia cầm an toàn dịch bệnh. Giải pháp này gồm:
1. Cách ly:
- Vị trí xây chuồng trại: Phải cách biệt khu dân cư, xa các trại chăn nuôi, xa công trình công cộng… đặc biệt phải cách xa chợ, cơ sở giết mổ động vật; có tường rào bao quanh với chiều cao tối thiểu 2m. Cơ sở hành chính của trại phải cách biệt khu chăn nuôi.
- Trại nuôi gia cầm phải được phân thành các khu riêng biệt: khu ấp nở xuất bán; khu gà mới nở, gà con, gà hậu bị, gà đẻ…; phải có khu riêng biệt để nuôi gà mới nhập về. Không nuôi nhiều loại gà, vịt, ngan, ngỗng, lợn… trong cùng một trại.
- Cùng nhập, cùng xuất: không nên nuôi gối đầu, luân chuyển trong một trại. Sau mỗi đợt xuất hết gia cầm, phải vệ sinh tiêu độc, khử trùng để trống chuồng trại trong một thời gian rồi mới thả đợt mới (nhằm phá vỡ vòng luân chuyển của mầm bệnh).
- Gà ta thả vườn tự do nên dùng lưới quây lại thành khu riêng biệt để vệ sinh, khử trùng như đối với một trại kín.
2. Quản lý di chuyển
- Đối với con người: phải hạn chế đến mức thấp nhất khách viếng thăm trại; công nhân chăn nuôi bố trí ăn ở tại trại (đặc biệt trong giai đoạn có nguy cơ phát dịch cao) trước khi vào trại phải tắm rửa, vệ sinh, khử trùng, thay quần áo, mũ, ủng… Gia đình công nhân không nên chăn nuôi gia cầm ngay tại nhà. Cán bộ thú y, nhân viên kiểm tra phải tuân thủ các điều kiện ra, vào trại, mọi công việc nên tiến hành từ đàn gia cầm nhỏ đến đàn gia cầm lớn tuổi hơn. Cán bộ thú y làm ở trại không hành nghề thú y bên ngoài.
- Đối với gia cầm: Gia cầm giống đưa vào trại phải khoẻ mạnh, lấy từ đàn đã được kiểm tra không nhiễm vi rút cúm hoặc bệnh truyền nhiễm khác. Gia cầm mới nhập phải nuôi cách ly tối thiểu 3 tuần để theo dõi, nếu cần nên gửi mẫu để xét nghiệm.
- Đối với sản phẩm gia cầm: Cần kiểm tra chặt chẽ, không mang thịt, sản phẩm gia cầm vào trại để sử dụng. Trứng gia cầm đưa vào trại ấp phải lấy từ những cơ sở đã được xét nghiệm không nhiễm vi rut cúm.
- Phương tiện vận chuyển: bố trí phương tiện vận chuyển nội bộ riêng trong trại. Các xe vận chuyển trước khi vào trại phải được phun xịt khử trùng bằng hoá chất (chú ý bánh xe, gầm xe).
- Dụng cụ chăn nuôi: mỗi khu trại chăn nuôi phải sử dụng dụng cụ riêng. Trường hợp luân chuyển dụng cụ giữa các trại phải vệ sinh khử trùng.
3. Vệ sinh
- Vệ sinh, tiêu độc, khử trùng đối với tất cả những người có liên quan đến quản lý, chăn nuôi trước khi ra, vào trại.
- Mua thức ăn cho gia cầm từ những cơ sở đảm bảo, sạch bệnh, không sử dụng thức ăn trôi nổi hoặc sang nhượng từ các cơ sở không rõ nguồn gốc.
- Nước uống cho gia cầm phải sử dụng nước ngầm, nước máy đảm bảo, khử trùng nước uống thật chặt chẽ.
- Phải có hố sát trùng, dụng cụ phun xịt ở cổng trại. Khu chăn nuôi phải có các khay đựng thuốc sát trùng.
- Vệ sinh chuồng trại: Định kỳ hàng tuần phải vệ sinh tiêu độc toàn khu vực trại, phát quang, khơi thông cống rãnh, rắc vôi bột, phun xịt thuốc sát trùng, thu dọn, xử lý kỹ chất thải trong trại. Sau khi rửa, để khô nền chuồng và tường, sau đó quét bằng nước vôi nồng độ 20% hoặc phun, xịt các loại hoá chất thích hợp.
- Vệ sinh dụng cụ chăn nuôi hàng ngày (xô, xẻng…)
- Tiêu diệt và ngăn chặn các loại động vật gây hại trực tiếp với gia cầm như chuột, chim hoang dã...
Khi có gia cầm chết phải xử lý bằng cách đào hố sâu, đổ dầu đốt, rắc vôi bột và lấp kỹ. Tuyệt đối không được vứt xác chết bừa bãi làm ô nhiễm môi trường và lây lân mầm bệnh.
Nuôi dưỡng:
- Nên nuôi nhốt gia cầm ở mật độ thấp.
- Thức ăn phải đảm bảo chất lượng, đủ thành phần dinh dưỡng, đảm bảo vệ sinh thú y.
- Bổ sung chất khoáng, vitamin, các chất điện giải để chống stress.
- Cung cấp đầy đủ nước uống sạch trong quá trình chăn nuôi.
Sử dụng vắc xin
Sử dụng đầy đủ các loại vắc xin phòng bệnh truyền nhiễm như: dịch tả, Gumboro... theo đúng quy trình. Chỉ sử dụng vắc xin cúm gia cầm khi có hướng dẫn của Cục Thú y.
Quan hệ xung quanh
Cần tạo mối quan hệ tốt với các gia đình xung quanh để có ý thức cùng bảo vệ đàn gia cầm và bảo vệ môi trường sạch bệnh. Thường xuyên nắm bắt thông tin kịp thời để xử lý các tình huống, đặc biệt khi có dịch bệnh.
