Bệnh án bí đại tiện sau sinh

Ngày: 1/10/2007 gia đình mời đến khám.

Vọng:Người mệt mỏi, da xanh, vùng môi và khu vực xung quanh mồm đỏ đậm.

Văn:Hơi thở yếu, tiếng nói nhỏ nhẹ.

Vấn:Bệnh nhân bị táo bón nhiều năm, từ khi còn học sinh trung học, đã khám ở tây y không có hiện tượng u, bướu trong đại tràng. Những ngày táo bón lâu ngày thường dùng phương pháp thụt, sau vài ngày thì lại bị táo bón. Trong thời kỳ có thai thường xuyên bị táo bón, các lương y dùng phương pháp tư âm nhuận táo cho uống mỗi khi táo bón.

Sau khi mổ đẻ, khi bệnh nhân đến khám thì đã một tuần không đi đại tiện được.

Tiểu tiện vàng, người rất mệt mỏi, choáng váng không dậy được, mỗi khi ngồi dậy đầu quay cuồng, nhất là khi cho con bú.

Thiết chẩn:mạch hư sác, tả hữu xích trầm.

Thiệt:lưỡi hồng thon, phần gốc lưỡi cáu vàng.

Biện chứng luận trị:Căn cứ vào mạch và chứng kết luận bệnh nhân bẩm tố âm hư, khí kém.

Sau khi sinh khí huyết hư tổn gây ra huyễn vựng và táo bón.

Pháp điều trị: Trước tiên dùng pháp: bổ huyết trừ huyễn.

Bài thuốc: Cố quy kỳ thang hợp tứ vật gia vị

Đương quy       40g

Hoàng kỳ         40g

Bạch thược       10g

Thục địa           20g

Thiên ma          10g

Kinh giới           10g

Trong bài dùng tứ vật khứ xuyên khung gia kinh giới để bổ huyết khu phong trừ huyễn.

Hoàng kỳ: Dùng liều cao để bổ khí cố biểu, thiên ma để chỉ huyễn.

Uống 3 chén bệnh nhân đỡ huyễn vựng, vẫn còn táo bón.

Chuyển phương pháp chữa: Bổ huyết thông trệ.

Bài thuốc: Tứ vật hợp sinh mạch gia vị

Xuyên khung    10g

Thục địa           30g

Mạch môn        15g

Đương quy       30g

Bạch thược       15g

Hương phụ       10g

Hoàng kỳ         30g

Đẳng sâm         20g

Sinh địa            30g

Hắc ma nhân    20g

Cách dùng: Cho thuốc vào ấm + 1200ml nước lã, sắc 20 phút đổ ra lọc bã chia uống làm 4 lần sáng, trưa, chiều, tối.

Trong bài dùng tứ vật để bổ huyết, sâm kỳ, để bổ khí, hương phụ để giải khí uất, sinh địa, sa nhân để nhuận táo thông trệ. Sinh mạch tán để ích khí sinh mạch liễm âm.

Uống hết chén thứ 2, dùng 10g mang tiêu pha vào 100ml nước dùng xilanh bơm vào hậu môn, sau 10 phút bệnh nhân đại tiện được.

Ngày hôm sau khám: mạch bệnh nhân: hoãn nhược.

Dùng pháp: Bổ khí huyết, an thần, nhuận táo.

Bài thuốc: Bát trân gia vị.

Đẳng sâm         20g

Bạch truật         15g

Xuyên khung    8g

Bạch thược       15g

Ngũ vị tử          5g

Đại táo             3 quả

A giao              10g

Hắc ma nhân    20g

Bạch linh          10g

Camthảo         5g

Đương quy       15g

Hoàng kỳ         20g

Hắc táo nhân    10g

Liên nhục          10g

Sinh địa            20g

Mạch môn        10g

Cách sắc như bài trên.

Trong bài dùng bát trân để ôn bổ khí huyết, sinh mạch tán để dưỡng tâm điều hoà huyết mạch, hắc táo nhân, liên nhục để an thàn. Sinh địa, hắc ma nhân, a giao để bổ huyết nhuận táo.

Sau khi uống 9 chén bệnh nhân đã đại tiện ngày một lần, tinh thần tỉnh táo, đi lại bình thường không còn bị huyễn vựng nữa.