Bệnh án bí đại tiện sau sinh
Ngày: 1/10/2007 gia đình mời đến khám.
Vọng:Người mệt mỏi, da xanh, vùng môi và khu vực xung quanh mồm đỏ đậm.
Văn:Hơi thở yếu, tiếng nói nhỏ nhẹ.
Vấn:Bệnh nhân bị táo bón nhiều năm, từ khi còn học sinh trung học, đã khám ở tây y không có hiện tượng u, bướu trong đại tràng. Những ngày táo bón lâu ngày thường dùng phương pháp thụt, sau vài ngày thì lại bị táo bón. Trong thời kỳ có thai thường xuyên bị táo bón, các lương y dùng phương pháp tư âm nhuận táo cho uống mỗi khi táo bón.
Sau khi mổ đẻ, khi bệnh nhân đến khám thì đã một tuần không đi đại tiện được.
Tiểu tiện vàng, người rất mệt mỏi, choáng váng không dậy được, mỗi khi ngồi dậy đầu quay cuồng, nhất là khi cho con bú.
Thiết chẩn:mạch hư sác, tả hữu xích trầm.
Thiệt:lưỡi hồng thon, phần gốc lưỡi cáu vàng.
Biện chứng luận trị:Căn cứ vào mạch và chứng kết luận bệnh nhân bẩm tố âm hư, khí kém.
Sau khi sinh khí huyết hư tổn gây ra huyễn vựng và táo bón.
Pháp điều trị: Trước tiên dùng pháp: bổ huyết trừ huyễn.
Bài thuốc: Cố quy kỳ thang hợp tứ vật gia vị
Đương quy 40g
Hoàng kỳ 40g
Bạch thược 10g
Thục địa 20g
Thiên ma 10g
Kinh giới 10g
Trong bài dùng tứ vật khứ xuyên khung gia kinh giới để bổ huyết khu phong trừ huyễn.
Hoàng kỳ: Dùng liều cao để bổ khí cố biểu, thiên ma để chỉ huyễn.
Uống 3 chén bệnh nhân đỡ huyễn vựng, vẫn còn táo bón.
Chuyển phương pháp chữa: Bổ huyết thông trệ.
Bài thuốc: Tứ vật hợp sinh mạch gia vị
Xuyên khung 10g
Thục địa 30g
Mạch môn 15g
Đương quy 30g
Bạch thược 15g
Hương phụ 10g
Hoàng kỳ 30g
Đẳng sâm 20g
Sinh địa 30g
Hắc ma nhân 20g
Cách dùng: Cho thuốc vào ấm + 1200ml nước lã, sắc 20 phút đổ ra lọc bã chia uống làm 4 lần sáng, trưa, chiều, tối.
Trong bài dùng tứ vật để bổ huyết, sâm kỳ, để bổ khí, hương phụ để giải khí uất, sinh địa, sa nhân để nhuận táo thông trệ. Sinh mạch tán để ích khí sinh mạch liễm âm.
Uống hết chén thứ 2, dùng 10g mang tiêu pha vào 100ml nước dùng xilanh bơm vào hậu môn, sau 10 phút bệnh nhân đại tiện được.
Ngày hôm sau khám: mạch bệnh nhân: hoãn nhược.
Dùng pháp: Bổ khí huyết, an thần, nhuận táo.
Bài thuốc: Bát trân gia vị.
Đẳng sâm 20g
Bạch truật 15g
Xuyên khung 8g
Bạch thược 15g
Ngũ vị tử 5g
Đại táo 3 quả
A giao 10g
Hắc ma nhân 20g
Bạch linh 10g
Camthảo 5g
Đương quy 15g
Hoàng kỳ 20g
Hắc táo nhân 10g
Liên nhục 10g
Sinh địa 20g
Mạch môn 10g
Cách sắc như bài trên.
Trong bài dùng bát trân để ôn bổ khí huyết, sinh mạch tán để dưỡng tâm điều hoà huyết mạch, hắc táo nhân, liên nhục để an thàn. Sinh địa, hắc ma nhân, a giao để bổ huyết nhuận táo.
Sau khi uống 9 chén bệnh nhân đã đại tiện ngày một lần, tinh thần tỉnh táo, đi lại bình thường không còn bị huyễn vựng nữa.
