Bạn của đàn ông

Chơi với bạn là phải “đạm như thuỷ”. (Đây là khái niệm rất khó chuyển dịch sang Việt ngữ, nhất là với những đàn ông đang loay hoay đi tìm bạn). Đại loại tình bằng hữu đương nhiên là đậm đà nhưng trong suốt vô tư vô công vô danh vô lợi. Ở lời “tự tự” tức là bài tựa viết cho chính mình, Thi Nại Am tác giả của thiên anh hùng ca “Thủy Hử” đã đơn sơ bộc bạch “ Cái việc khoái ý không gì bằng bạn. Nhưng nào có được nhiều đâu. Có khi gió lạnh, có lúc mưa lầy, có lúc ốm đau, có khi không gặp. Bao nhiêu lúc đó thực là như ở trong tù. Nhà ta ruộng chẳng có bao, phần nhiều cấy lúa để riêng nấu rượu. Ta không uống mấy nhưng để phòng cho bạn ta xơi. Nhà ta cửa liền sông lớn, mái có cây to bóng mát nơi bạn ta lui tới hay ngồi. Nhưng những ngày họp mặt tất là rất ít. Bạn ta toàn là những hạng điềm đạm thông minh, nhưng mỗi ngày nói xong lại bỏ không biên chép bao giờ”. (Bản dịch Á Nam Trần Tuấn Khải). Chính vì thế mà nguyên nhân để Thi Nại Am phải viết tiểu thuyết giản dị đến ứa lệ. “ Ta biết đâu người sau đọc đến sách ta sẽ bảo ra sao. Hãy biết ngày nay đưa trinh bạn ta, bạn ta đọc mà vui thế là đã đủ”. Xem bộc bạch của các văn nhân đương thời trong kỷ yếu của các hội nghệ thuật thì đa phần thấy động cơ viết lách là vì thất tình với gái đẹp, vì phẫn uất với xã hội, vì tự giác được trách nhiệm sứ mệnh, hiếm có một ai chỉ viết vì chiều bạn. Thi Nại Am thật là một nam văn sĩ phi thường. Cho đến tận bây giờ, Thủy Hử vẫn là trường thiên văn chương đệ nhất tả được trọn hết cái nghĩa của tình bằng hữu. Lần đầu tiên trên thế giới, tại một cái đầm nhỏ ở Lương Sơn Bạc lại có nhiều đàn ông mọi tuổi mọi giới mọi văn hoá thiết tha chơi với nhau đông đến thế. “Văn tức là người”, những tưởng là câu hoang đường ngoa ngôn không ngờ hoá ra thật.