Bài học từ thắng lợi Cách mạng Tháng Tám tại Quảng Ninh
Ông Trần Trọng Hà, Ủy viên Ban chấp hành Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Giám đốc Bảo tàng Quảng Ninh, cho biết: Người dân vùng Mỏ không chỉ chịu ách thống trị của Thực dân Pháp và chế độ phong kiến như ở các nơi khác mà còn trực tiếp chịu ách thống trị của chủ mỏ. Chủ mỏ có cảnh sát riêng, tiền riêng, chế độ riêng. Thêm vào đó, Quảng Ninh lại có Hải Ninh là tỉnh biên giới nên tình hình rất phức tạp. Những yếu tố đó đã khiến việc giành chính quyền ở Quảng Ninh có những nét riêng.
Khác biệt lớn nhất trong thắng lợi Cách mạng Tháng Tám tại Quảng Ninh là loại hình đấu tranh giành chính quyền phong phú so với các địa phương khác. Tại Đông Triều, với sự ra đời của chiến khu Trần Hưng Đạo, lực lượng của ta có thế và lực mạnh mẽ đã nhanh chóng dùng võ trang làm mũi nhọn khởi nghĩa giành thắng lợi vang dội. Xuất phát từ thôn Hổ Lao, Đông Triều, lực lượng võ trang đã đánh thắng 4 đồn, sau đó vận dụng chiến lược tấn công nổi dậy từng phần, nhanh chóng giải phóng tỉnh lỵ Quảng Yên vào ngày 20/7. Đây cũng là tỉnh lỵ đầu tiên của miền Bắc được giải phóng.
Trong khi đó, ở khu Mỏ Cẩm Phả, công nhân mỏ đã biết tự đứng lên đấu tranh giành chính quyền bằng đấu tranh chính trị dưới ảnh hưởng của thắng lợi tại các địa phương khác.
Ông Hoàng Bách - một cán bộ tiền khởi nghĩa ở Cẩm Phả kể lại: Bấy giờ, với tinh thần ủng hộ Việt Minh, nhân dân khu mỏ Cẩm Phả chúng tôi đã đồng loạt dùng lực lượng chính trị, tạo nên làn sóng cách mạng mạnh mẽ. Ngày 27 tháng 9 năm 1945, khởi nghĩa giành chính quyền tại thị xã Cẩm Phả đã kết thúc thắng lợi.
Ở TX Hòn Gai bấy giờ, trước tình thế hết sức gay go, phức tạp, việc giành chính quyền lại được kết hợp chặt chẽ giữa đấu tranh chính trị với võ trang của Trung đội Ký con buộc địch phải rút lui.
Trong khi đó, tình hình tại khu vực biên giới Hải Ninh rất phức tạp. Lực lượng võ trang và chính trị của công nhân mỏ chưa với tới được, do vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phải trực tiếp cử cán bộ đại diện cho Mặt trận Việt Minh đàm phán, đấu tranh bằng ngoại giao với Việt cách, Việt quốc. Đây cũng là nơi duy nhất trong cả nước sử dụng hình thức ngoại giao để giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám.
Với sự chủ động, phát huy truyền thống cách mạng, nhân dân các địa phương trong tỉnh ở mỗi nơi, bằng những điều kiện sẵn có đã biết phát huy đặc trưng của từng địa bàn để linh hoạt giành chính quyền.
Bên cạnh đó, trong Cách mạng Tháng Tám, ở Quảng Ninh, nhân dân và các lực lượng đã biết chọn chiến lược tiến công tốt, lấy khởi nghĩa chính trị, quân sự mạnh làm bàn đạp, tạo nên chiến thắng vang dội từ chiến khu Trần Hưng Đạo và tạo ảnh hưởng sang các khu vực khác của Vùng Mỏ. Bởi thế, thắng lợi Cách mạng Tháng Tám tại Quảng Ninh diễn ra sớm từ ngày 8/6/1945 tại thôn Hổ Lao, Đông Triều. Lực lượng Cách mạnh khu Mỏ còn biết rút lui đúng lúc vào các căn cứ, tích lũy lực lượng, chờ đến thời cơ, tạo ra lực lượng mạnh, góp phần dành thắng lợi ở Hải Phòng và một số huyện quan trọng của tỉnh Hải Dương.
Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám tại Quảng Ninh đã chứng minh: muốn giải quyết các vấn đề về mặt chính trị, quân sự, kinh tế của địa bàn Quảng Ninh- nơi có cả đặc trưng của khu mỏ, vùng biển đảo và biên giới, phải biết tính đến các điểm đặc trưng của từng vùng, có sách lược và phương pháp phù hợp để giành thắng lợi.
Nhận định về bài học từ Cách mạng Tháng Tám tại Quảng Ninh với sự phát triển của tỉnh, ông Trần Trọng Hà, Giám đốc Bảo tàng Quảng Ninh nhấn mạnh: Trong những năm qua, Quảng Ninh đã phát triển các trung tâm kinh tế của tỉnh. Hiện nay, Quảng Ninh đang xây dựng Đề án “Phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững; đảm bảo vững chắc quốc phòng, an ninh và thí điểm xây dựng hai đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt Vân Đồn, Móng Cái” để có cơ chế riêng theo đặc khu, nhằm khai thác tối đa tiềm năng kinh tế của các vùng miền trong tỉnh.
Những công việc ấy chính là chúng ta đang áp dụng tốt bài học sâu sắc từ thắng lợi Cách mạng Tháng Tám trên địa bàn tỉnh. Vận dụng bài học này một cách sâu sắc, chắc chắn con đường mà chúng ta đang vạch ra và quyết tâm thực hiện sẽ thành công.
Những việc mà tỉnh Quảng Ninh đang làm trong phát triển kinh tế xã hội hiện nay mà đặc biệt là Đề án phát triển kinh tế xã hội nhanh, bền vững mà tỉnh Quảng Ninh đang xây dựng chính là sự chủ động, tiên phong trong quá trình đổi mới, linh hoạt trong phát huy tiềm năng của từng vùng. Đó cũng là sự kế thừa từ truyền thống Cách mạng của giai cấp công nhân mỏ.
67 năm đã trôi qua song thắng lợi Cách mạng Tháng Tám và những bài học sâu sắc của sự kiện này vẫn còn nguyên ý nghĩa, nhất là với sự nghiệp xây dựng và phát triển tỉnh hôm nay và sau này.
