Ăn táo phòng tránh bệnh Alzheimer

Do chất nào trong táo?

Các nhà nghiên cứu tin tưởng nhất là vào một sắc tố thực vật hiện diện trong táo có tên là quercetin. Chất thiên nhiên này thực chất có tính kháng oxy hoá bảo vệ mọi tế bào trong cơ thể - kể cả tế bào não. Nhiều nghiên cứu trước đây cũng đã gợi ý nếu ăn được nhiều quercetin có thể có tác dụng bảo vệ tim mạch và có lẽ chống được cả ung thư nữa. Nhưng đây là nghiên cứu đầu tiên nêu lên được tính cách bảo vệ của quercetin - vốn dồi dào trong táo - đối với tế bào não. Khi tế bào não suy thoái, trí nhớ giảm, mau dẫn tới chứng “lú lẫn” thường gặp trong bệnh Alzheimer.

Theo lời tác giả Mỹ gốc Hoa Chang Y. Lee, người chủ trì công trình sau 20 năm nghiên cứu các lợi ích của táo và những thức ăn khác: “Trên cơ sở kích cỡ suất ăn thường được dọn ra so với các rau, trái khác, thì táo chín cây, mới hái có những hàm lượng quercetin cao bậc nhất, nên người ta cho đó là một trong những lựa chọn khôn ngoan nhất để chống lại bệnh Alzheimer.

Nhiều nhất ở vỏ táo

Quercetin dồi dào trong phần “thịt” trái táo đã đành, nhưng nhiều nhất là ở vỏ táo - vậy rửa sạch, ăn cả vỏ là hợp lý nhất. Tào nào cũng giàu quercetin, từ giống táo đỏ Red Delicious đến giống táo vàng Golden hay xanh Granny Smith. Những thức ăn chế biến từ táo như táo thắng nước đường (applesauce) hay nước táo ép có thể không giàu quercetin bằng táo tươi, phần lớn là vì táo đã bị gọt vỏ trước khi chế biến. Chưa kể là ngoài quercetin, táo tươi còn hàm chứa một hỗn hợp nhiều chất sinh hoá khác cũng quan trọng cho sức khoẻ như pectin, vitamin C…

Bằng chứng cụ thể trên chuột

Trong công trình sau cùng này, Lee và các cộng sự cho tế bào não của chuột tiếp xúc với những liều lượng khác nhau về quercetin hoặc vitamin C, là chất kháng oxy hoá kháng bệnh ai cũng biết từ lâu nay. Sau đó các tế bào não này được cho tiếp xúc với nước oxy già, một chất có thể “nhái” một số tổn thương tế bào có thể xuất hiện ở não những người mắc bệnh Alzheimer: Kết quả cho thấy là những tế bào đã tiếp xúc với quercetin thấy bị ít tổn thương hơn so với các tế bào cho tiếp xúc với vitamin C hoặc không được chất kháng oxy hoá nào bảo vệ cả.

Các nhà khoa học cũng chưa nêu được rõ quercetin trong táo bảo vệ tế bào não theo cơ chế nào, song họ nghĩ hiệu lực kháng oxy hoá của chất này giúp vô hiệu hoá được các gốc tự do là những hợp chất thường làm tổn thương tế bào.

Trong khi chờ đợi

Những thức ăn khác giàu quercetin, như hành tây, trái Việt quất (blueberries), nam Việt quất (cranberries) và trà, cũng có thể có tác dụng bảo vệ phòng tránh bệnh Alzheimer. Một công trình khác mới đây quả cũng dẫn tới kết luận là thói quen uống trà cũng có thể có lợi cho não bộ và trí nhớ.

Chất quercetin cũng được chiết xuất và bán ra dưới dạng thuốc bổ sung dinh dưỡng. Tuy nhiên trong số các nguồn thực phẩm thiên nhiên giàu quercetin, thì táo đứng đầu bảng danh sách.

Nói tóm lại:

Vậy, ăn một quả táo mỗi ngày liệu có phòng tránh được bệnh Alzheimer cho các cụ không? Không ai có thể đoan chắc điều đó có… hay không! Vì ngoài táo ra, người ta còn ăn nhiều thức ăn khác nữa và tốt nhất vẫn là có “đủ mọi nhóm thức ăn” của tháp dinh dưỡng. Với lại đây chỉ mới là tín hiệu khả quan xuất phát từ những thí nghiệm trên chuột. Để trở thành thực tế trong nếp sống và các bữa ăn muôn hình vạn trạng của con người, cũng còn một khoảng cách nào đó! Dù sao, các chuyên viên dinh dưỡng thấy có thể khuyên mọi người “mỗi ngày ăn một quả táo” nhằm phòng tránh bệnh lú lẫn Alzheimer - mà không sợ chệch hướng.

Các đặc tính di truyền và nhiều yếu tố môi trường hẳn là có ảnh hưởng trên tiến trình phát sinh ra một căn bệnh phức tạp như bệnh Alzheimer, và ngoài nếp sống và dinh dưỡng, còn có nhiều yếu tố (tình cảm, quan hệ xã hội, môi trường xung quanh v.v…) tương tác với nhau để giữ cho trí não minh mẫn và hoạt động tốt.

Trung tâm Fisher thuộc Viện nghiên cứu Alzheimer Foundation tiếp tục tài trợ cho những công trình nghiên cứu có tính cách khai phá, về các nguyên nhân của bệnh Alzheimer, một căn bệnh ước tính đe doạ hàng chục triệu người đang bước vào tuổi 60-70 trong những năm tới.

____________________

Nguồn tài liệu tham khảo:

Chang Y. Lee, et al: Journal of Agricultural and Food Chemistry, December 2004 (Volume 52, Number 24).

Heo HJ, Kim Do, Choi SJ, Shin DH, Lee CY.2004. Apple Phenolics Protect in Vitro Oxidative Stress-induced Neuronal Cell Death. J Food Sci 69(9): S357-60

Nguồn: Khoa học phổ thông, 4/2006, tr 21