12 sự kiện vũ trụ nổi bật 2012

1. Hiện tượng mưa sao băng

Vào ngày 4 tháng 1 năm 2012 sẽ xuất hiện hiện tượng mưa sao băng Quadranlid cực đại tại khu vực Bắc Mỹ. Nguyên lý của mưa sao băng cũng giống như nguyên lý xuất hiện sao băng, nó là hiện tượng của Trái đất trong quá trình chuyển động trên quỹ đạo gặp phải một đám dông bụi vũ trụ. HIện tượng mưa sao băng là sự xuất hiện ngắn ngủi của một thiên thạch kéo dài trong vài giờ, đây là giai đoạn toả sáng nên sao băng xuất hiện rất rõ. Tại miền Đông bắc Mỹ ngừơi ta có thể nhìn thấy từ 50-60 sao băng trong vòng 1 giờ và sau đó suy yếu dần. Hiện tượng mưa sao băng của năm 2012 xảy ra vào đêm thứ ba ngày 3-1 và sáng thứ tư ngày 4-1-2012.

2. Sự xuất hiện của sao Thuỷ

Từ ngày 20-2 đến ngày 12-3 là giai đoạn xuất hiện khá rõ của sao Thuỷ. Theo đó, ngay sau khi mặt trời lặn người ta đã nhìn rõ hành tinh này. Sự xuất hiện của sao Thủy càng rõ hơn nhờ vào ánh sáng của hành tinh khác là sao Kim và sao Mộc. Tất cả những ngôi sao này người ta có thể nhìn rõ ở khu vực Tây bán cầu. Sao Thủy sẽ xuất hiện rất rõ vào ngày 5-3 (độ nét từ -1,3 đến -0 magnitude) và mở dần sau đó ở +1,6 magnitude.

3. Sao Hoả đối lập với Mặt trời

Vào ngày 3-3, Trái đất sẽ đi ngang qua sao Hoả trong khi hai hành tinh này đều quay theo quỹ đạo tương ứng xung quanh Mặt Trời. Trước đó, vào ngày 15-2, do sao Hoả ở khoảng cách xa Mặt Trời nhất nên nó sẽ ở vào vị trí rất đặc biệt đối lập với Mặt trời. Sau hai ngày ở vị trí đối lập, sao Hoả sẽ tiến đến gần trái Đất ở cự ly 62,6 triệu dặm (1 dặm=1,6km). Tương tự, hồi tháng 8-2003, sao Hoả cũng đã từng đối lập với Mặt trời nhưng ở cự ly ngắn hơn: 34,6 triệu dặm. Ở khoảng cách kể trên, mắt thường có thể nhìn thấy nhưng mờ, mờ hơn sao Sirus, một ngôi sao được xem là sáng nhất trong bầu trời giai đoạn này.

4. Sự xuất hiện của hành tinh kép sáng chói

Vào ngày 13-3 tại bầu trời phía Tây xuất hiện hệ hành tinh kép gồm sao Kim và sao Mộc hiện lên với độ sáng nét trên bầu trời ngay sau khi Mặt trời lặn nên mắt thường có thể nhìn thấy rõ nét. Cả hai hành tinh trên ở cách xa 3 độ, sao Kim đi về phía Tây bắc theo chiều hướng lên bên phải của sao Mộc và sáng gấp 8 lần so với sao Mộc. Mặc dù sau thời gian trên cả sao Kim và sao Mộc sẽ xa dần nhau, nhưng vào ngày 25 và 26-3 Mặt trăng đi qua và làm cho ánh sáng của hai hành tinh này trở nên huyền ảo và rực sáng.

5. Năm 2012, Mặt trăng tròn nhất

Vào lúc 23giờ 35 phút ngày 3-5-2012 Mặt trăng sẽ ở trạng thái tròn nhất, toả sáng với tần suất cao nhất trong vòng 25 phút và cách xa Trái đất đúng 221.801 dặm (khoảng 354.881 km). Theo dự báo, sau thời gian này đại dương xuất hiện những con sóng lớn nhưng không nguy hiểm.

6. xuất hiện Nhật thực hình khuyên

Vào ngày 20-2 sẽ xuất hiện Nhật thực hình khuyên Mặt trời, bắt đầu từ miền Đông Trung Quốc và quét ngang phía đông bắc tới miền nam và miền trung Nhật Bản. Sau đó di chuyển về phía đông sang đảo Aleutian Island của Alaska. Đi tiếp tới miền tây nước Mỹ, đặc biệt ở miền trung Nevada, Utah, North Arizona, New Mehico và cuối cùng dịu dần ở phía bắc Texas. Do đĩa Mặt trăng xuất hiện nhỏ hơn đĩa Mặt trời nên nó tạo ra hiệu ứng “đồng xu niken” kèm theo một vòng lửa chiếu sáng ở phía tối xung quanh Mặt trăng. Những nơi có thể chứng kiến cảnh này gồm một số bang của nước Mỹ như California, Nevada, Utah, Arizona, New Mehico và Texas và một số địa danh của Canada.

7. Nguyệt thực từng phần Mặt trăng

Vào ngày 4-6-2012 sẽ xuất hiện tình trạng nguyện thực từng phần Mặt trăng. Khu vực Đại Tây Dương, Hawai sẽ nhìn rõ vào lúc nửa đêm gần sáng. Theo lịch của người Canada, Mặt trăng sẽ mọc trước khi nguyệt thực được bắt đầu. Vào thời điểm cực đại có tới trên 1/3 diện tích Mặt trăng ở phía dưới (khoảng 37,6%) sẽ bị bóng tối của Trái đất che kín.

8. Hiện tượng “quá cảnh” hiếm thấy của sao Kim ngang qua Mặt trời

Vào ngày 5-6-2012 sẽ xuất hiện hiện tượng lạ, sao Kim đi ngang qua Mặt trời. Đây là hiện tượng “xưa nay hiếm” trong lịch sử thiên văn của nhân loại, thậm chí còn hiếm hơn so với việc tái xuất hiện trở lại của sao Chổi Halley với tần suất 76năm/lần. Cho đến nay con người đã quan sát được 6 lần quá cảnh kiểu này của sao Kim, gồm các năm 1639, 1761, 1789, 1882 và gần đây nhất là năm 2004. Dự kiến, lần quá cảnh tiếp theo của sao Kim sẽ là năm 2014. Những nơi có thể nhìn thấy hiện tượng này gồm khu vực Bắc Mỹ, Greenland, một phần Nam Mỹ, Hawai, khu vực bắc và đông châu Á và một phần New Zealand.

9. Mưa sao băng Perseid

Ngày 12-8-2012 sẽ xuất hiện trận mưa sao băng Perseid. Đây là một trong những sự kiện sôi động nhất trong năm. Mùa hè 2011 nhân loại đã từng chứng kiến trận mưa sao băng kiểu này nhưng năm 2012 trận mưa sao băng có tần suất lớn hơn và rõ nét hơn.

10. Nhật thực toàn phần Mặt trời

Kể từ lần nhật thực toàn phần Mặt trời hồi tháng 7-2010, vào ngày 13-11-2012 sẽ xuất hiện hiện tượng này một lần nữa với điểm bắt đầu là vùng Northen Territory của Australia, chuyển ngang sang Darwin, qua vịnh Carpentaria, miền bắc Queensland, Cairns và Port Douglas trước khi dừng ở ngoài khơi.

11. Mưa sao băng Geminid

Trận mưa sao băng Geminid lớn nhất và đẹp nhất năm 2012 sẽ diễn ra trong 2 ngày 13 và 14-12-2012. Mưa sao băng Geminid được đặt tên như vậy là do nó xảy ra gần ngôi sao lớn Castor (con Hải ly), thuộc chòm sao Gemini (Song tử). Trận mưa sao băng này sẽ xuất hiện ngay sau nửa đêm ngày 13-12 khi chòm sao Gemini xuất hiện ở chân trời phía đông và tồn tại trong suốt cả đêm. Khoảng 2 giờ sáng, chòm sao Gemini sẽ xuát hiện ngay trên đỉnh đầu và người ta sẽ nhìn thấy rất nhiều sao băng với tần suất ước khoảng 120 sao băng/giờ.

12. Sao Mộc xuất hiện vào đêm Noel

Vào đúng đêm Giáng sinh (25-12-2012) sao Mộc xuất hiện với màu sáng bạc rực rỡ và ấn tượng. Nhiều người cho rằng đây không phải là ngôi sao mà là ông già Noel (Santa) xuất hiện ở Cực Bắc, nhưng kỳ thực nó chính là người bạn lớn nhất trong hệ Mặt trời của chúng ta – sao Mộc. Nó sẽ xuất hiện ở trạng thái “thư giãn” trong không gian nên mọi người có thể nhìn thấy rất rõ.

Khắc Nam - Thế giới trong ta, số 402/2012, tr.12