Quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến các loại khoáng sản thời kỳ 2021-2030

Hiện nay việc xây dựng nhiệm vụ quy hoạch khoáng sản thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 là rất cần thiết vì rằng phần lớn các quy hoạch hiện hành đã hết hạn năm 2015, không còn phù hợp với tình hình mới và trong thực tế nảy sinh nhiều bất cập.

Khai thác khoáng sản không phải là một hoạt động độc lập, mà là hoạt động tại một vùng địa lý nhất định, ở đó có hoạt động của các ngành kinh tế khác, có nơi là vùng đa sắc tộc hoặc là vùng đầu nguồn của các dòng sông lớn.. do vậy khi lập quy hoạch khoáng sản phải cân nhắc đến hoạt động của các ngành kinh tế khác và chú trọng những vấn đề xã hội, môi trường liên quan của địa phương.

Các nhà địa chất đã khẳng định rằng Việt Nam có nhiều loại khoáng sản từ kim loại đến phi kim loại, nhưng phần lớn các mỏ có quy mô và trữ lượng nhỏ - trung bình. Đây vốn là tài nguyên không tái tạo, rất quý đối với Việt Nam.

Theo ý kiến của PGS.TS Trương Duy nghĩa – Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Nhiệt Việt Nam cho biết, sự phát triển của một ngành bất kỳ nào cũng có sự liên hệ tương hỗ qua lại với các quy hoạch phát triển ngành khác.

Ví dụ trong quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng các loại khoáng sản đều gắn kết chặt chẽ: Với quy hoạch phát triển kinh tế với sự cân đối tài chính…; Với quy hoạch giao thông để bảo đảm vận chuyển khoáng sản; Với quy hoạch các ngành khác như luyện kim, hóa chất, điện năng trong việc sử dụng khoáng sản khai thác được.

Tương tự như vậy, quy hoạch chế biến nhôm phải gắn với quy hoạch phát triển điện vì công nghệ điện phân ra nhôm tiêu thụ rất nhiều điện.

Quy hoạch khai thác, chế biến than cũng phải gắn với quy hoạch phát triển điện, đáp ứng nhu cầu than cho điện, đồng thời gắn với quy hoạch giao thông về các phương tiện vận chuyển than tới nhà máy điện, cảng trung chuyển than từ tàu trọng tải lớn tàu nhỏ, nạo vét luồng lạch…

Việc khai thác, chế biến, sử dụng đều không tách rời khả năng trang bị cơ khí cho các công đoạn trên. Nhưng lâu nay các vấn đề trên được đề cập còn chưa đầy đủ trong các quy hoach phát triển ngành.

Tuy nhiên, theo PGS Nghĩa thì công tác lập quy hoạch ở Việt Nam lâu nay còn chưa đề cập gì đến mối quan hệ giữa các quy hoạch của các ngành khác nhau. Mối quan hệ này cần được hiểu là mối quan hệ nhiều chiều, quy hoạch của ngành này tác động đến quy hoạch của ngành khác và ngược lại. Sự tác động qua lại này giữa các quy hoạch cũng phải có tính pháp lệnh.

GS.TSKH Đặng Trung Thuận – Chủ tịch Hội Địa hóa Việt Nam

Còn theo ý kiến của GS.TSKH Đặng Trung Thuận – Chủ tịch Hội Địa hóa Việt Nam cho biết, quy hoạch khai thác chế biến khoáng sản trước hết phải căn cứ vào những kết quả thăm dò, đánh giá trữ lượng do các chuyên gia kỹ thuật địa chất thực hiện, nhằm tránh sự vô tình hay cố ý của mốt ố cán bộ quản lý ngành khoáng sản khi lập lờ trong báo cáo với Nhà nước về trữ lượng khoáng sản, ví dụ, trường hợp đối với khoáng sản Titan, báo cáo rằng “trữ lượng” và tài nguyên dự báo quặng titan khoảng 650 triệu tấn khoáng vật nặng; riêng trữ lượng và tài nguyên dự báo khu vực Bình Thuận khoảng 599 triệu tấn, chiếm 92% tổng trữ lượng và tài nguyên quặng titan Việt Nam. Do vậy, trong quy hoạch năm 2013 về khoáng sản titan đã đưa ra nhiều nội dung không sát với thực tế, nên không hề thực hiện được khi triển khai quy hoạch.

GS Thuận cho biết thêm, trong giai đoạn trước mắt 2021-2030, nên tập trung vào công tác thăm dò, đánh giá trữ lượng và điều kiện môi trường khai thác mỏ quặng, bởi vì từ vài năm qua, nhất là năm nay các trường có đào tạo địa chất ở cả 2 niềm Nam – Bắc đều không tuyển được sinh viên vào ngành địa chất, do đó e ngại rằng, sau năm 2030 sẽ không còn kỹ sư địa chất để đảm nhiệm trọng trách này. 

Ngoài ra, theo GS Thuận thì trong quy hoạch khoáng nhất thiết phải thể hiện được tinh thần chủ đạo của Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 9/1/2012 của Thủ tướng Chính phủ về cấm xuất khẩu một số khoáng sản của Việt Nam, gồm: quặng sắt, đồng, aptit, chì, kẽm, mangan, cromit, thiếc, ilmenit.

Tại hội thảo, các nhà khoa học đã đóng góp các ý kiến để hoàn thiện dự thảo, trong đó tập trung vào các vấn đề định hướng phát triển khoáng sản, nhất là cấp phép khai thác khoáng sản; cơ chế quản lý chặt chẽ khai thác khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường….

Các nhà khoa học đưa ra nhiều ý kiến tại hội thảo

Các nhà khoa học đưa ra nhiều ý kiến tại hội thảo

Các nhà khoa học đưa ra nhiều ý kiến tại hội thảo