Phú Thọ: Nâng cao chất lượng cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng

Các em lớp 4A, 4B - Trường Tiểu học Tứ Xã 1, huyện Lâm Thao thuyết trình mô hình “Điều khiển thiết bị bằng điện thoại thông minh” - thuộc lĩnh vực dụng cụ sinh hoạt gia đình và đồ chơi trẻ em.

Sân chơi thiết thực, bổ ích

Cuộc thi sáng tạo thanh, thiếu niên, nhi đồng tỉnh Phú Thọ được tổ chức mỗi năm một lần. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật được UBND tỉnh giao nhiệm vụ là cơ quan thường trực cùng các đơn vị: Khoa học và Công nghệ, Giáo dục và Đào tạo, Tỉnh đoàn, Báo Phú Thọ, Đài Phát thanh và Truyền hình phối hợp tổ chức.

Cuộc thi được tổ chức lần đầu tiên vào năm 2005 với năm huyện tham dự. Đến năm 2014, tất cả 13 huyện, thành, thị có sản phẩm tham dự. Và cuộc thi được duy trì đều đặn đến ngày nay. Số lượng mô hình, sản phẩm tham dự hàng năm tăng lên đáng kể trên cả năm lĩnh vực cuộc thi đề ra. Năm 2023 tăng tám lần so với những năm đầu mới tổ chức. Kết quả từ năm 2005-2023 đã có 2.275 mô hình sản phẩm tham dự cuộc thi cấp tỉnh, có 589 mô hình, sản phẩm được trao giải cấp tỉnh với 45 giải Nhất, 83 giải Nhì, 142 giải Ba, 319 giải Khuyến khích; có 49 mô hình, sản phẩm đạt giải thưởng toàn quốc (trong đó có 2 giải Nhất, 4 giải Nhì, 14 giải Ba và 30 giải Khuyến khích); đạt 01 Huy chương Đồng triển lãm quốc tế sáng tạo khoa học công nghệ lần thứ 7 và 01 Huy chương Vàng Cuộc thi Triển lãm sáng tạo trẻ Châu Á năm 2016…

Chất lượng sản phẩm dự thi cũng từng bước được nâng lên góp phần bồi dưỡng, khơi dậy tiềm năng và phát huy tư duy sáng tạo trong thanh thiếu niên, nhi đồng, giúp các em tìm kiếm những ý tưởng mới, trau dồi kiến thức, rèn luyện kỹ năng sáng tạo, gắn kết những kiến thức được học tập trong nhà trường với những vấn đề thực tiễn đặt ra trong dạy và học, trong đời sống xã hội. Nhiều mô hình, sản phẩm có tính phát hiện, sáng tạo cao và có khả năng áp dụng vào trong thực tiễn cuộc sống, trong học tập như sản phẩm: “Kính hỗ trợ giao tiếp cho người khiếm thính”, “Tủ sấy quần áo thông minh”, “Thiết bị báo hiệu chuyển động khuất”, “Mô hình học tập đa môn”; sản phẩm “Ứng dụng thi Olympia dành cho học sinh THPT”; “Thí nghiệm 5 tác dụng của dòng điện”… Các em đã biết vận dụng những kiến thức được học trong nhà trường, tư duy, sáng tạo, đoàn kết, phối hợp cùng nhau để tạo ra những sản phẩm có ứng dụng cao trong học tập, sinh hoạt, lao động sản xuất. Tham gia cuộc thi, cùng với việc thể hiện kỹ năng thuyết trình, rèn luyện tính tự tin, mở mang kiến thức, các em còn có cơ hội giao lưu, học hỏi, giới thiệu các kết quả nghiên cứu khoa học, qua đó thúc đẩy phong trào học tập, nghiên cứu, sáng tạo ứng dụng khoa học và công nghệ trong học tập và trong cuộc sống. Thành công lớn nhất của cuộc thi chính là khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu khoa học, sức sáng tạo của thế hệ trẻ, tạo tiền đề để các em trở thành nhà khoa học trong tương lai.

Những thành tích bước đầu khả quan trong suốt thời gian qua có được là từ sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của UBND tỉnh, UBND các huyện, thành, thị, các đơn vị trong Ban tổ chức Cuộc thi cấp tỉnh, huyện, thành, thị đã phối hợp đồng bộ, chặt chẽ, phát huy tốt tinh thần trách nhiệm trong triển khai thực hiện theo đúng kế hoạch đã đề ra. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Phú Thọ; phòng Giáo dục và Đào tạo huyện, thành, thị và Đoàn thanh niên làm tốt chức năng thường trực chủ động kết hợp với các cơ quan liên quan triển khai hướng dẫn đoàn viên, đội viên và học sinh tích cực hưởng ứng tham gia cuộc thi. Phong trào sáng tạo trong các nhà trường ngày càng được đẩy mạnh. Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Phú Thọ ngày càng đi vào cuộc sống, là sân chơi bổ ích, trí tuệ của lứa tuổi học sinh, thúc đẩy phong trào thi đua, học tập, phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Cùng với những kết quả đã đạt được, Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Phú Thọ còn có một số tồn tại, hạn chế như: Nhận thức của lãnh đạo một số đơn vị, nhà trường về mục đích, ý nghĩa cuộc thi chưa đầy đủ; chưa tích cực tuyên truyền, vận động tạo điều kiện để các em tham gia. Một số huyện có số lượng học sinh quan tâm và tham gia cuộc thi còn ít, chưa đồng đều. Các sản phẩm, mô hình tham gia chưa phong phú, chất lượng chưa cao, do thiếu đầu tư công sức, trí tuệ của học sinh và sự hướng dẫn của giáo viên và phụ huynh; thiếu tính khoa học, thực tiễn và tính khả thi. Nhiều trường chưa có các sản phẩm dự thi trên lĩnh vực phần mềm tin học. Đội ngũ cán bộ trực tiếp tham gia hướng dẫn thực hiện cuộc thi chưa có kinh nghiệm. Mặt khác, đối tượng chủ yếu tham gia dự thi là học sinh Tiểu học và THCS nên còn nhiều hạn chế về mặt nhận thức, nhất là việc tìm hiểu các thông tin, thông số kỹ thuật, kiến thức chuyên môn, dẫn đến một số sản phẩm chưa đạt chất lượng theo yêu cầu của Ban tổ chức Cuộc thi, một số sản phẩm còn trùng lắp với các sản phẩm có trên thị trường. Vẫn còn nhiều mô hình, sản phẩm tham gia dự thi mang tính hình thức, chưa có sự đầu tư nghiêm túc, còn sao chép từ trên mạng internet, không có tính mới, tính sáng tạo; một số địa phương triển khai chưa thật sự sâu rộng và thường xuyên, do đó còn có một số hồ sơ tham gia không đúng mẫu đăng ký dự thi theo quy định… Đặc biệt, cuộc thi vẫn chưa khai thác hiệu quả nhóm đối tượng dự thi là học sinh trung học phổ thông, sinh viên các trường cao đẳng và đại học trên địa bàn tỉnh…

Thí sinh Đinh Quốc Cường (lớp 12A2 - Trường THPT Vĩnh Chân, huyện Hạ Hòa) thuyết trình sản phẩm “Thiết bị cứu hộ thông minh”.

Chung tay chắp cánh ước mơ

Để nâng cao chất lượng Cuộc thi Sáng tạo thanh, thiếu niên nhi đồng tỉnh Phú Thọ, cùng với việc khắc phục những tồn tại, hạn chế trong thời gian tới các đơn vị cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền đến tổ chức Đoàn, Đội, nhất là trong Ban Giám hiệu, giáo viên, phụ huynh và học sinh tạo sự thống nhất, đồng thuận cao. Ban Tổ chức các huyện, thành, thị cần tiếp tục tổ chức tốt việc nhận, phân loại lĩnh vực dự thi của từng sản phẩm, phải tổ chức chấm thi đảm bảo chất lượng theo từng lĩnh vực, lựa chọn những sản phẩm xuất sắc để trao giải và trưng bày vòng huyện, đồng thời gửi dự thi cấp tỉnh; quyết liệt chỉ đạo Ban Giám hiệu, tổ chức Đoàn, Đội, giáo viên hướng dẫn của từng trường, quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn phát động cuộc thi, xem đây là nhiệm vụ gắn liền với nâng cao chất lượng hiệu quả dạy và học của từng trường.

Các địa phương tích cực chỉ đạo các ngành liên quan tổ chức cuộc thi cấp huyện, kịp thời khen thưởng, động viên các sản phẩm đạt giải. Cùng với đó, các cấp, các ngành cũng như các doanh nghiệp, giáo viên, phụ huynh tiếp tục quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện khơi dậy hứng thú, say mê của học sinh trong thi đua học tập và thực hiện ý tưởng sáng tạo khi tham gia sân chơi trí tuệ bổ ích này để có cơ hội biến những ý tưởng sáng tạo thành mô hình, sản phẩm cụ thể đáp ứng yêu cầu sản xuất và đời sống.

Đồng thời, ban giám hiệu các trường cần phát động cuộc thi ngay từ buổi tổng kết năm học và trong khai giảng năm học mới. Theo đó, chỉ tham gia cuộc thi khi sản phẩm đã hoàn thiện, không chạy theo số lượng, tránh bệnh thành tích. Cùng với đó, Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội cần xây dựng các hướng dẫn cụ thể cho học sinh khối THPT, trường trung cấp nghề, các trung tâm giáo dục thường xuyên tham gia cuộc thi cấp huyện. Tỉnh Đoàn tiếp tục đồng hành để tạo sự gắn kết, thúc đẩy phong trào đổi mới, sáng tạo và phong trào khởi nghiệp ở các bạn trẻ trong toàn tỉnh.

Với vai trò là cơ quan thường trực Hội thi sáng tạo kỹ thuật tỉnh Phú Thọ, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật, Ban tổ chức Hội thi sáng tạo kỹ thuật tiếp tục phát huy những kết quả đạt được, thường xuyên đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tổ chức. Quan trọng hơn, cùng với sự nỗ lực, phối hợp chặt chẽ của các thành viên Ban tổ chức, để cuộc thi ngày càng nâng cao chất lượng, hiệu quả, giúp học sinh thể hiện những ý tưởng, thỏa sức sáng tạo, không ngừng học tập vươn lên cống hiến vì một tương lai tốt đẹp, rất cần có sự quan tâm hỗ trợ đầu tư nhiều hơn nữa của nhà trường, gia đình, địa phương và doanh nghiệp…