Góp ý nâng cao hiệu quả hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam
Sáng 28/12/2019, Liên hiệp các Hội Khoa học-Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) tổ chức Hội thảo "Tổng kết Diễn đàn khoa học chuyên nghiệp của Trí thức 2019 và đánh giá Chiến lược phát triển Liên hiệp Hội Việt Nam".
Toàn cảnh hội thảo
Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Phạm Văn Tân - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam nhận định, Thực hiện theo Nghị quyết 27 và Chỉ thị 42 của Bộ Chính trị, Liên hiệp Hội Việt Nam đã lập bản Chiến lược phát triển Liên hiệp Hội Việt Nam giai đoạn 2010-2020. Hội thảo lần này nhằm mục đích lấy ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học nhằm gợi mở, định hướng chiến lược phát triển của Liên hiệp Hội Việt Nam trong 10 năm tới.
TS. Phạm Văn Tân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam, phát biểu khai mạc hội thảo
Bên cạnh đó, Liên hiệp Hội Việt Nam cũng tiếp tục thực hiện 5 năm thí điểm diễn đàn trí thức theo Quyết định 501 của Thủ tướng Chính phủ năm 2015. Dù là thực hiện thí điểm, Liên hiệp Hội Việt Nam đã thực hiện nghiêm túc và triển khai số lượng diễn đàn nhiều nhất trong số 3 cơ quan được giao. Qua Hội thảo Tổng kết, Liên hiệp Hội Việt Nam mong muốn có những tiếng nói của các nhà khoa học sao cho việc triển khai Diễn đàn trí thức đạt hiệu quả cao hơn, thể hiện được quan điểm của trí thức, là môi trường để trí thức được lên tiếng, đóng góp của trí thức đối với các vấn đề phát triển của đất nước.
TS. Lê Duy Tiến, Phó Tổng thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam, trình bày Dự thảo Báo cáo Tổng kết 10 năm thực hiện Chiến lược phát triển Liên hiệp Hội Việt Nam.
Tại Hội thảo, ông Lê Duy Tiến - Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Liên hiệp Hội Việt Nam - đã trình bày Dự thảo Báo cáo Tổng kết 10 năm thực hiện Chiến lược phát triển Liên hiệp Hội Việt Nam.
Bản chiến lược đã nêu bật những kết quả đạt được của hệ thống Hội thuộc Liên hiệp Hội Việt Nam và những tồn tại cũng như nguyên nhân gây nên những khó khăn trong việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ trong thời gian qua.
Trong đó, Chiến lược bổ sung một số nhiệm vụ vào Chiến lược phát triển Liên hiệp Hội Việt Nam đến năm 2020 gồm: Đẩy mạnh công tác chính trị- tư tưởng đối với trí thức KH&CN; tăng cường các buổi tiếp xúc, trao đổi ý kiến, thông báo tình hình hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam với trí thức KH&CN, đặc biệt là những trí thức có uy tín, có ảnh hưởng lớn trong xã hội, trí thức trẻ, trí thức làm việc ngoài các cơ quan Nhà nước, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài.
Nhiệm vụ khác là tăng cường công tác kiểm tra, quản lý các đơn vị KH&CN, quản lý báo chí thuộc hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam, hạn chế đến mức thấp nhất và kiên quyết xử lý các vi phạm làm ảnh hưởng đến uy tín của Liên hiệp Hội Việt Nam.
Định vị rõ vị thế của Liên hiệp Hội Việt Nam
Phát biểu tại Hội thảo, TS. Tạ Ngọc Hải - Viện Khoa học tổ chức Nhà nước, Bộ Nội vụ nhận định, trong tương lai, Liên hiệp Hội Việt Nam cần định hướng để trở thành một "đối tác quan trọng", là "bạn đồng hành" với Chính phủ. Để có vị trí này, Liên hiệp Hội Việt Nam cần xác định rõ 2 nhiệm vụ: đồng hành trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý và đồng hành trong thực hiện phục vụ xã hội (cung ứng dịch vụ công).
TS. Tạ Ngọc Hải đóng góp ý kiến cho dự thảo các báo cáo
Hiện nay, Liên hiệp Hội Việt Nam chưa thể hiện rõ vai trò của "người bạn đồng hành" với Nhà nước trong các vấn đề giám sát, tư vấn, giám định và phản biện xã hội. Mức độ chủ động, kết quả, hiệu quả thực hiện các vai trò của Liên hiệp Hội là chưa thể hiện rõ nét.
Thực tế, Liên hiệp Hội Việt Nam hiện đứng số 1 trong số các Hội đặc thù. Song để trở thành một người bạn đồng hành của Nhà nước, cần phải thể hiện các nỗ lực, chứng minh được năng lực của mình nhiều hơn nữa trong vai trò của một tổ chức chính trị- xã hội.
"Muốn Nhà nước chuyển giao các dịch vụ mà Nhà nước đang làm thì các tổ chức trực thuộc Liên hiệp Hội Việt Nam cần phải thể hiện năng lực của mình rõ ràng hơn nữa trong xã hội. Tư duy về dịch vụ công hiện nay theo hướng chuyển từ 'Nhà nước làm tất cả' sang nhận thức 'Nhà nước là chủ thể quan trọng' và đẩy mạnh hơn thực hiện chủ trương xã hội hóa cung ứng dịch vụ công, tiến tới thực hiện phương hướng 'Nhà nước chỉ làm những gì mà xã hội không làm được'" - TS. Tạ Ngọc Hải nêu quan điểm.
Đồng tình với quan điểm này, GS.TSKH. Nguyễn Hữu Tăng - nguyên Phó trưởng ban thường trực Ban khoa giáo Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch thường trực Liên hiệp Hội Việt Nam - đánh giá, Chiến lược của Liên hiệp Hội cần thể hiện rõ nhiệm vụ của một tổ chức chính trị: Liên hiệp Hội đã là trung tâm để tập hợp trí thức trong xã hội hay chưa, tập hợp trí thức đã thể hiện được tiếng nói của họ trong các vấn đề quan trọng của đất nước hay chưa. Giai đoạn 10 năm tới, Liên hiệp Hội Việt Nam cần thể hiện rõ hơn nữa trong Chiến lược mới, trong đó đặc biệt cần chủ động hơn nữa về tham mưu, thể hiện chính kiến của Liên hiệp Hội thông qua các hệ thống văn bản, các cơ quan tuyên truyền của Liên hiệp Hội để tăng cường vai trò trong cả hệ thống chính trị và trong xã hội.
"Cần chủ động tư vấn, chủ động tham mưu với Nhà nước về các vấn đề lớn của đất nước, của các Bộ, ngành. Đồng thời phát huy vai trò của dân sự, hướng tới tự chủ về kinh tế trong hoạt động Hội" - GS. Nguyễn Hữu Tăng nhận xét.
Theo TS. Đào Trọng Tứ - Trưởng Ban điều hành Mạng lưới sông ngòi Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Tưới tiêu Việt Nam, hiện có 2 vấn đề nóng trong xã hội về môi trường nước và môi trường không khí ở 2 đô thị lớn của Việt Nam là Hà Nội và TP.HCM. Thực tế 2 đô thị này phát triển không quá lớn nhưng đã đối mặt với vấn đề môi trường là một dấu hỏi lớn. Đây là vấn đề nóng bỏng trong xã hội và quản lý Nhà nước, Liên hiệp Hội cần tổ chức diễn đàn trí thức để góp ý để trực tiếp nhằm điều chỉnh biện pháp quản lý của Nhà nước của các cơ quan chức năng. Đây là câu chuyện về phát triển vị thế của Liên hiệp Hội tham gia vào vai trò quản lý của Nhà nước, cũng là phần nội dung đã được TS. Tạ Ngọc Hải nhắc tới.
Theo quan điểm của GS. Nguyễn Vi Khải, nguyên thành viên Ban Nghiên cứu của Thủ tướng Phan Văn Khải, hình ảnh và vai trò của tổ chức Hội trực thuộc Liên hiệp Hội Việt Nam đã được đánh giá cao trong quá trình phát triển và hội nhập, là đầu mối quan trọng trong công tác vận động, thu hút trí thức người Việt Nam ở nước ngoài, là đối tác có uy tín của các tổ chức trong nước và quốc tế... Tuy nhiên, GS. Nguyễn Vi Khải cũng đặt câu hỏi, dường như Liên hiệp Hội Việt Nam vẫn chưa đạt hiệu quả thực sự tương xứng với tiềm năng thực sự của trí thức?
Chiến lược 10 năm phát triển tới của Liên hiệp Hội Việt Nam cần đánh giá lại vị thế cũng như chức năng của mình, đặc biệt là nhiệm vụ về nghiên cứu KH&CN, sự tham gia vào cuộc cách mạng khoa học công nghệ 4.0.
Với một hệ thống tổ chức Hội ở quy mô toàn quốc, đội ngũ đông đảo, Liên hiệp Hội Việt Nam cũng cần xốc lại bộ máy của toàn bộ hệ thống sao cho hoạt động chuyên nghiệp hơn nữa.
GS.TS. Nguyễn Ngọc Phú – Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam cho rằng, câu chuyện về xác định tính chất của Liên hiệp Hội Việt Nam chính là việc yêu cầu Đảng và Nhà nước tiếp tục chiêu nhiền đãi sỹ, thực hiện "Hiền tài là nguyên khí quốc gia" một cách thực chất.
Cần bằng mọi cách để đưa vào văn bản pháp luật về đề tài, chương trình dự án cấp quốc gia, cấp địa phương đều phải có "chữ ký" của Liên hiệp Hội Việt Nam trước khi được thông qua và xét duyệt.
TS Phạm Ngọc Linh - Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ - Ban Tuyên giáo Trung ương - cho biết, có nhiều quan điểm khác nhau, mâu thuẫn trong các văn bản pháp luật của Trung ương về tính chất chính trị- xã hội của Liên hiệp Hội Việt Nam. Tinh thần này sẽ được thể hiện trong đánh giá 10 năm thực hiện Chỉ thị 42 về tính chính trị- xã hội của Liên hiệp Hội Việt Nam.
Ông Linh cho rằng, trước khi xây dựng Chiến lược phát triển giai đoạn mới, Liên hiệp Hội Việt Nam cần tổ chức đánh tác tác động những hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam và Hội thành viên về những việc đã làm, nêu rõ những nguyên nhân vì sao chưa đạt được những mục tiêu đã đề ra.
Nâng cao chất lượng và sức lan tỏa củaDiễn đàn trí thức
Bên cạnh đó, qua Hội thảo Tổng kết, Liên hiệp Hội Việt Nam mong muốn có những tiếng nói của các nhà khoa học sao cho việc triển khai Diễn đàn trí thức đạt hiệu quả cao hơn, thể hiện được quan điểm của trí thức, là môi trường để trí thức được lên tiếng, đóng góp của trí thức đối với các vấn đề phát triển của đất nước.
Báo cáo Tổng kết Diễn đàn Khoa học của trí thức năm 2019, bà Bùi Kim Tuyến - Trưởng Ban Tư vấn, phản biện và Giám định xã hội Liên hiệp Hội Việt Nam cho biết, trong suốt quá trình hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam, hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội được coi là một trong những hoạt động thế mạnh của đội ngũ trí thức trong hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam. Trong năm 2019, Liên hiệp Hội Việt Nam đã tổ chức 4 diễn đàn là những vấn đề quan trọng của đất nước bao gồm: trao đổi học thuật về phương pháp dạy và học ngoại ngữ nhanh; thực trạng về đạo đức hành nghề
Một trong những tồn tại của thực hiện diễn đàn là các nội dung phản ánh trong diễn đàn còn chung chung, chưa thực sự chuyên sâu. Nhiều diễn đàn ban tổ chức còn thiếu thông tin, các ý kiến đóng góp còn chưa sâu sắc. Bên cạnh đó, ảnh hưởng của Diễn đàn với công chúng chưa sâu sắc, các diễn đàn được tổ chức quy mô nhỏ, giống như tổ chức Hội thảo tư vấn, phản biện nhên chưa thực sự lan tỏa trong cộng đồng.
Trong năm tới, Liên hiệp Hội Việt Nam sẽ tổ chức các diễn đàn mới với những vấn đề quan trọng của xã hội bao gồm năng lượng tái tạo trong đảm bảo an ninh năng lượng, vấn đề hạn điền và tích tụ đất đai, tương lai phát triển ngành công nghiệp tàu thủy Việt Nam, mô hình câu lạc bộ diễn đàn trí thức thường xuyên của Liên hiệp Hội Việt Nam... từ đó đánh giá tổng kết 5 năm thực hiện thí điểm diễn đàn.
GS.TSKH. Nguyễn Hữu Tăng đã hoan nghênh những kết quả đạt được của diễn đàn trí thức được thực hiện trong 4 năm qua. Dẫu vậy, diễn đàn trí thức còn chưa thực sự có hiệu quả, gây tiếng vang và ảnh hưởng trong xã hội.
Để hoạt động của diễn đàn trí thức được hiệu quả hơn nữa, vị chuyên gia cho rằng cần cải thiện về nội dung diễn đàn, mở rộng nội dung bao gồm, giáo dục, kinh tế, khoa học- công nghệ, những vấn đề nổi cộm trong xã hội.
Ngoài ra, GS. Nguyễn Hữu Tăng cho rằng cần có nhiều hơn nữa sự tham gia của các đại diện Bộ, ban ngành, các cơ quan hữu quan trong các hội thảo, diễn dàn của Liên hiệp Hội.
TS. Lê Bộ Lĩnh, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, cho rằng cần phân định rõ diễn đàn học thuật và diễn đàn chính sách. Diễn đàn học thuật đang thiếu, là sân chơi đưa ra ý tưởng và trao đổi nghiên cứu. Diễn đàn chính sách hiện là diễn đàn Liên hiệp Hội Việt Nam đang vận động. Theo ông Lĩnh, cần thay đổi tổ chức diễn đàn như một thiết chế. gióng như diễn đàn kinh tế thế giới.
“Chúng ta rất cần diễn đàn KHCN quốc gia ảnh hưởng đến quản lý chính sách. Hàng năm xác định chủ đề diễn dàn, báo cáo hàng năm, đưa ra chính sách hàng năm mới đưa ra một chính sách thực sự. Các Hội cũng có thể làm diễn đàn như diễn đàn trí thức Việt Nam”- ông Lĩnh nhận định.
Bài, ảnh: Cúc Phương
