Góp ý Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ

Phát biểu khai mạc tại hội thảo, TS Phan Tùng Mậu – Phó chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam cho biết, Luật Sở hữu trí tuệ được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua năm 2005 (Luật số 50/2005/QH11) có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2006, được sửa đổi, bổ sung năm 2009 (Luật số 36/2009/QH12) và năm 2019 (Luật số 42/2019/QH14) (sau đây gọi là Luật SHTT) là văn bản pháp luật quan trọng, điều chỉnh các quan hệ xã hội liên quan đến loại tài sản đặc biệt - tài sản trí tuệ.
Qua thực tiễn hơn 10 năm thi hành, Luật SHTT đã phát huy vai trò to lớn trong việc tạo hành lang pháp lý cho các tổ chức, cá nhân xác lập, khai thác và bảo vệ quyền SHTT, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh cho hoạt động sản xuất - kinh doanh, góp phần khuyến khích hoạt động sáng tạo, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, thu hút đầu tư nước ngoài, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tuy nhiên, thực tiễn hơn 10 năm thi hành, cùng với việc hội nhập quốc tế sâu rộng của Việt Nam trong thời gian qua cho thấy Luật SHTT còn tồn tại một số vướng mắc, bất cập nhất định cần được sửa đổi, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, yêu cầu của cải cách thủ tục hành chính cũng như để bảo đảm thi hành các cam kết về SHTT trong các FTA mà Việt Nam đã và đang đàm phán hoặc đã ký kết. Do vậy, việc xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ là rất cần thiết. 

Bà Đỗ Thị hạnh – Cục Sở hữu trí tuệ trình bày  nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ

Trình bày về nội dung sửa đổi, bố sung Luật SHTT, bà Đỗ Thị hạnh – Cục Sở hữu trí tuệ cho biết, mục tiêu của dự thảo luật về quyền tác giả và quyền liên quan là: Sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ về nội dung quyền tác giả, quyền liên quan nhằm khắc phục những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành; bảo đảm ổn định, thống nhất, đồng bộ, minh bạch, khả thi, dễ tiếp cận, hiệu lực và hiệu quả của các quy định pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan phục vụ đắc lực cho sự nghiệp phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước.
Về quyền sở hữu công nghiệp, dự thảo hướng đến mục tiêu bảo đảm điều kiện cho việc khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ do Nhà nước đầu tư thông qua các quy định cụ thể về quyền nộp đơn đăng ký sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí được tạo ra từ ngân sách nhà nước; hoàn thiện các quy định liên quan đến thủ tục nhằm tạo điều kiện thuận lợi, nhanh chóng, hữu hiệu trong việc xác lập, duy trì quyền sở hữu công nghiệp đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, các thủ tục xử lý ý kiến của người thứ ba cũng như việc áp dụng các quy định về khiếu nại và giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp.
Về quyền đối với giống cây trồng, dự thảo đặt mục tiêu đảm bảo mức độ bảo hộ thỏa đáng và cân bằng giữa quyền lợi của chủ thể quyền và của xã hội thông qua việc hợp lý hóa cơ chế bảo hộ quyền đối với giống cây trồng (mở rộng đối tượng bảo hộ, giới hạn quyền về việc giữ giống).
Về thực thi quyền sở hữu trí tuệ: Bảo đảm cơ chế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ hiệu quả, hợp lý và khả thi thông qua việc đẩy mạnh biện pháp dân sự, thu hẹp phạm vi áp dụng biện pháp hành chính, hoàn thiện quy định về thực thi quyền trong môi trường kỹ thuật số, xử lý tên miền vi phạm pháp luật sở hữu trí tuệ, cũng như các quy định liên quan đến phạm vi áp dụng các biện pháp kiểm soát biên giới. 
Theo ý kiến của PGS. TS Đặng Ngọc Dinh - Trung tâm Nghiên cứu phát triển Hỗ trợ cộng đồng (CECODES) cho rằng, trong Tờ trình cần giải thích lý do cấp bách như thế nào mà trong một năm (2019) phải sửa đổi, bổ sung Luật SHTT 2 lần? Vì tháng 6 năm 2019 Quốc hội đã phê duyệt luật sửa đổi bổ sung (Luật số 42/2019/QH14 của Quốc hội: “Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật kinh doanh bảo hiểm, Luật sở hữu trí tuệ”, trong đó, từ Điều 2 có quy định về những sửa đổi về SHTT), đặc biệt là khi Luật sửa đổi, bổ sung của năm 2019 còn chưa đến ngày có hiệu lực?
Ngoài ra, theo PGS Dinh thì để dễ theo dõi và tăng tính thuyết phục, trong Đề cương dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật SHTT (kèm theo Tờ trình) nên trình bày một Phụ lục tóm tắt trong dạng Bảng, trong đó nội dung các điều luật được trình bày theo trật tự: (i) sửa đổi; (ii) bổ sung, và xếp theo nội hàm : (i) Sở hữu công nghiệp; (ii) Bản quyền; và (iii) Giống cây trồng mới; đồng thời có so sánh với các nội dung tương ứng trong trong Luật 2005 và các lần sửa đổi 2009, 2019. 
Còn đối với ý kiến của PGS.TS Đoàn Năng -  Nguyên vụ trưởng Vụ PC Bộ KH&CN cho rằng,  thứ nhất về quyền tác giả và quyền liên quan cần sửa đổi các quy định liên quan đến quyền của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan, “chứng nhận” đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan, thời hạn bảo hộ, các biện pháp bảo vệ quyền, hoạt động của tổ chức đại diện, tư vấn, dịch vụ quyền tác giả, quyền liên quan; 
Thứ hai về quyền sở hữu công nghiệp (SHCN): Bổ sung các quy định cụ thể về quyền nộp đơn đăng ký sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí được tạo ra từ ngân sách nhà nước; Hoàn thiện các quy định liên quan đến việc xác lập, duy trì quyền SHCN đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, các thủ tục xử lý ý kiến của người thứ ba cũng như việc áp dụng các quy định về khiếu nại và giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực SHCN; Sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ chế bảo hộ sáng chế (tiêu chí đánh giá điều kiện bảo hộ), điều kiện hủy bỏ hiệu lực văn bằng bảo hộ); minh bạch hóa tiêu chí đánh giá nhãn hiệu (xung đột với các đối tượng SHCN khác, đánh giá nhãn hiệu nổi tiếng); xác định phạm vi bảo hộ đối với các chỉ dẫn địa lý đồng âm; hoàn thiện các tiêu chuẩn bảo hộ đối với nhãn hiệu phi truyền thống, đối với cơ chế bảo hộ dữ liệu nông hóa phẩm nhằm đáp ứng nghĩa vụ trong các FTA; Bổ sung các quy định nhằm cải thiện chất lượng đại diện SHCN với cơ cấu quản lý theo lĩnh vực; mở rộng hoạt động giám định SHCN cho các tổ chức, cá nhân đáp ứng yêu cầu.
Thứ ba về quyền đối với giống cây trồng, đảm bảo mức độ bảo hộ thỏa đáng và cân bằng giữa quyền lợi của chủ thể quyền và của xã hội thông qua việc hợp lý hóa cơ chế bảo hộ quyền đối với giống cây trồng (mở rộng đối tượng bảo hộ, giới hạn quyền về việc giữ giống).
Thứ tư về bảo vệ quyền SHTT, sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm đẩy mạnh biện pháp dân sự, thu hẹp phạm vi áp dụng biện pháp hành chính, hoàn thiện quy định về thực thi quyền trong môi trường kỹ thuật số, xử lý tên miền vi phạm pháp luật SHTT, cũng như các quy định liên quan đến phạm vi áp dụng các biện pháp kiểm soát biên giới.
Tại hội thảo, các đại biểu đã thảo luận và đưa ra nhiều kiến, tuy nhiên các đại biểu cũng đề nghị xây dựng Luật phải được trình Chính phủ vào tháng 10/2019 để Chính phủ lập đề nghị về Chương trình xây dựng Luật sửa đổi Luật SHTT trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước tháng 3/2020. Nếu được đồng ý, Dự án Luật phải được hoàn thiện trong năm 2020 để trình Chính phủ đầu năm 2021, sau đó trình Quốc hội thông qua năm 2021.

Các đại biểu thảo luận và đưa ra nhiều ý kiến

Toàn cảnh hội thảo