Đồng Tháp: Xây dựng hệ thống thông tin các cuộc thi sáng tạo

Sự phát triển và những vấn đề bất cập
Với quyết tâm đổi mới sáng tạo để hội nhập phát triển, đã làm cho các hoạt động sáng tạo, sáng kiến cải tiến kỹ thuật ở Đồng Tháp phát triển nổi bật. Nhiều giải pháp sáng kiến được tuyển chọn qua các cuộc thi sáng tạo đã được nhân rộng vào đời sống sản xuất mang lại hiệu quả, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Đó là những chiếc máy thu hoạch bắp liên hợp, máy cuộn rơm... của kỹ sư Phan Tấn Bện (huyện Tháp Mười); máy hút thổi nguyên liệu rời của kỹ sư Đỗ Thanh Đô (huyện Tân Hồng), máy đắp bờ một bên của nông dân Nguyễn Văn Đế (huyện Tam Nông), hay các giải pháp lai tạo giống lúa của nông dân Trần Anh Dũng (Hợp tác xã giống nông nghiệp Định An, huyện Lấp Vò)... được ứng dụng rộng rãi ở nhiều địa phương trong cả nước.
Từ sự khơi gợi được khả năng nghiên cứu, sáng tạo của mọi người giúp quy mô phát triển các phong trào sáng tạo ở địa phương ngày càng lớn mạnh. Tuy nhiên, cùng với quy mô và tốc độ phát triển nhanh chóng của các cuộc thi sáng tạo, là việc nảy sinh nhiều vấn đề hạn chế bất cập, thiếu sự đồng bộ trong công tác tổ chức quản lý các phong trào sáng tạo ở địa phương.
Theo kết quả thống kê của văn phòng Liên hiệp Hội Đồng Tháp, hiện nay vẫn còn số lượng lớn giải pháp, sáng kiến tham gia các cuộc thi sáng tạo, có khả năng ứng dụng nhưng vẫn chưa được phổ biến rộng rãi trong cộng đồng xã hội. 
Nguyên nhân hạn chế này, chủ yếu xuất phát từ thực trạng thông tin dữ liệu của các cuộc thi sáng tạo, được quản lý rời rạc, thiếu sự kết nối đồng bộ . Theo đó, mỗi sở, ban, ngành tổ chức cuộc thi và lưu trữ dữ liệu theo một cách khác nhau. Phần lớn tài liệu được quản lý dưới dạng văn bản giấy làm mất nhiều thời gian để tìm kiếm và rất khó để chia sẻ rộng rãi trong cộng đồng. 
Mặt khác, các quy trình tiếp nhận hồ sơ dự thi, phân lĩnh vực, chấm thi, công bố sản phẩm... của các cuộc thi sáng tạo đều được thực hiện bằng phương thức trực tiếp, thủ công. 
Bà Huỳnh Thị Phương Hiền - Phó Ban Khoa học Công nghệ Liên hiệp Hội, là thư ký nhiều năm phụ trách các cuộc thi sáng tạo tỉnh Đồng Tháp cho biết: “Khi tiếp nhận hồ sơ dự thi với số lượng nhiều, thì việc kiểm tra bằng phương pháp thủ công về tính hợp lệ của hồ sơ, ghi sổ, phân lĩnh vực, đánh mã số sản phẩm... mất rất nhiều thời gian. Phương pháp thủ công này còn gây phiền toái cho người dự thi khi họ phải đi lại nhiều lần để chỉnh sửa, bổ sung, hoàn chỉnh hồ sơ...”.
Bên cạnh đó, trong công tác chấm thi đánh giá các sản phẩm sáng tạo, vì không có phần mềm để tra cứu cơ sở dữ liệu nên việc đối chiếu các giải pháp, sáng kiến dự thi các năm trước gặp nhiều trở ngại. Trong khi, yếu tố này rất cần thiết để tránh trường hợp “sao chép”, “trùng lắp” sản phẩm giữa các cuộc thi, kỳ cuộc thi khác nhau.

Trang chấm thi của giám khảo

Hệ thống thông tin giải pháp toàn diện, hiệu quả
Trên cơ sở xác định nguyên nhân, phân tích về những hạn chế, bất cập của các cuộc thi sáng tạo, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (cơ quan thường trực tổ chức Hội thi Sáng tạo kỹ thuật và Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng) đề xuất thực hiện đề tài nghiên cứu “Xây dựng Hệ thống thông tin hội thi, cuộc thi sáng tạo trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp” do KS. Nguyễn Hồng Ly làm chủ nhiệm, với mục tiêu nâng cao hiệu quả các cuộc thi sáng tạo .
Sau thời gian nghiên cứu, nghiệm thu và đưa vào triển khai ứng dụng, Hệ thống thông tin hội thi, cuộc thi sáng tạo đã đáp ứng hiệu quả các yêu cầu tổ chức, quản lý các cuộc thi sáng tạo trên môi trường mạng Internet.
Tại hội thảo khoa học về Hệ thống thông tin hội thi, cuộc thi sáng tạo trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp vừa qua, ThS. Huỳnh Ngọc Tâm - giáo viên Trường THPT Tràm Chim chia sẻ: “Tôi đã tham gia Hội thi Sáng tạo kỹ thuật rất nhiều lần, trước đây do điều kiện công tác xa nên việc tiếp cận thông tin, đi lại nộp hồ sơ dự thi rất khó khăn. Tuy nhiên, sau quá trình sử dụng, tôi thấy Hệ thống thông tin này cung cấp rất nhiều chức năng hữu ích. Đặc biệt, việc đăng ký dự thi qua hệ thống rất đơn giản, nhanh chóng, thuận tiện cho người dự thi”.
ThS.Nguyễn Tấn Hoàng - Phó Giám đốc Sở Thông tin Truyền thông Đồng Tháp khẳng định, Hệ thống thông tin này rất cần thiết trong công tác tổ chức quản lý các cuộc thi sáng tạo. Đơn cử như việc chấm thi trực tuyến, việc tra cứu hồ sơ đạt giải và không đạt ở tất cả các cuộc thi (các chức năng dành cho giám khảo), những chức năng này sẽ góp phần nâng cao chất lượng công tác chấm thi đảm bảo tính chính xác, khách quan hơn.
KS. Nguyễn Hồng Ly - Chủ nhiệm đề tài nghiên cứu cho biết: “Hệ thống thông tin hội thi, cuộc thi sáng tạo được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu, đúc rút các nghiệp vụ, quy trình có tính cốt lõi trong công tác tổ chức quản lý của nhiều cuộc thi khác nhau. Vì vậy ngoài khả năng hỗ trợ hiệu quả cho các hội thi, cuộc thi sáng tạo, thì hầu như tất cả các cuộc thi tương tự khác đều có thể triển khai ứng dụng Hệ thống này”.
Điểm nổi bật của hệ thống thông tin này là hầu hết các nghiệp vụ tổ chức quản lý các cuộc thi đều được tin học hóa, đảm bảo thuận tiện cho tất cả người sử dụng. Từ các chức năng như: nộp hồ sơ, xem duyệt hoặc phản hồi thông tin để người dự thi cập nhật hoàn chỉnh hồ sơ (trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ), đến các chức năng chấm điểm sản phẩm, tự động tổng hợp kết quả chấm thi, công bố sản phẩm phục vụ tra cứu thông tin, hỏi – đáp... tất cả đều được thực hiện qua hệ thống, với những thao tác vô cùng đơn giản.
Nói về các điểm mới của “hệ thống thông tin hội thi, cuộc thi sáng tạo” KS. Hồng Ly chia sẻ : Việc xây dựng Hệ thống này không đơn thuần là ứng dụng công nghệ thông tin để xử lý nhanh, chính xác các nghiệp vụ tổ chức quản lý các cuộc thi sáng tạo. Mà quan trọng là việc chúng tôi đã mạnh dạn nghiên cứu thay đổi một số cách làm, mang lại hiệu quả thiết thực trong công tác tổ chức quản lý các cuộc thi sáng tạo.
Chẳng hạn như trước đây việc chấm thi được thực hiện trên giấy tờ, các nhận xét đánh giá của giám khảo sau khi tổng kết kỳ cuộc thi sẽ được lưu trữ theo hồ sơ, không chia sẻ đến các thí sinh. Tôi nghĩ đây là một hạn chế cần thay đổi, bởi vì mục đích chấm thi các sản phẩm sáng tạo không phải chỉ riêng việc chấm điểm để xét chọn và vinh danh các tác giả có sản phẩm chất lượng. Mà hoạt động chấm thi là dịp để các giám khảo (chuyên gia) nhận xét, trao đổi góp ý cho các các thí sinh biết được ưu, nhược điểm và những giải pháp để phát triển hoàn thiện sản phẩm, ứng dụng hiệu quả vào đời sống sản xuất.
Vì vậy, tôi đã trao đổi với đơn vị chủ trì đề tài để thống nhất bổ sung vào hệ thống các chức năng như xem ý kiến nhận xét của ban giám khảo dành cho thí sinh, sau khi có kết quả chấm thi; chức năng yêu cầu – phản hồi theo hồ sơ dự thi, chức năng hỏi – đáp cho tất cả người dùng hệ thống… Đây chỉ là số ít các chức năng nhỏ trong hệ thống, nhưng chúng góp phần đổi mới phương thức tổ chức quản lý các cuộc thi sáng tạo, theo hướng hiệu quả thiết thực hơn.
ThS. Lê Minh Hùng - Chủ tịch Liên hiệp Hội, đơn vị chủ trì đề tài nghiên cứu cho biết: “Hệ thống thông tin hội thi, cuộc thi sáng tạo đã góp phần chuyên nghiệp hóa công tác tổ chức quản lý các cuộc thi sáng tạo. Đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để nhân dân tham gia dự thi, tiếp cận thông tin các giải pháp, sáng kiến hữu ích và từ đó ứng dụng nhân rộng vào đời sống sản xuất, để nâng cao chất lượng cuộc sống”.