Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 30/03/2026 16:59 (GMT+7)

Đổi mới công tác tư vấn, phản biện: “Chìa khóa” để phát huy vai trò của đội ngũ trí thức

Giới chuyên môn nhận định, chuyển đổi số và AI sẽ tạo bước đột phá cho công tác tư vấn, phản biện nhờ sự giao thoa giữa trí tuệ chuyên gia, sức mạnh dữ liệu cùng các công cụ phân tích hiện đại. Tuy nhiên, thực tế hoạt động tư vấn phản biện hiện chưa theo kịp yêu cầu, đòi hỏi cấp thiết phải làm chủ các nền tảng số và phương pháp phân tích hiện đại để thu hẹp khoảng cách giữa tiềm năng và thực tiễn.

Khoảng trống về dữ liệu và công nghệ

Nghị Quyết 57/NQ -TW của Bộ Chính trị nhấn mạnh yêu cầu xây dựng, phát huy vai trò đội ngũ trí thức trong giai đoạn mới, nhất là nâng cao chất lượng, phạm vi và hiệu quả đóng góp vào hoạch định chính sách. Theo đó, lĩnh vực tư vấn, phản biện cần được đổi mới trên nền tảng khoa học và công nghệ, đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số và các công cụ hiện đại, chuyển từ tiếp cận dựa vào kinh nghiệm sang dựa trên bằng chứng khoa học, qua đó nâng cao tính thuyết phục và hiệu quả.

tm-img-alt

TSKH.Phan Xuân Dũng,Chủ tịch LHHVN phát biểu tạiHội thảoTổng kết công tác phản biện xã hội của LHHVN năm 2025

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, sự phát triển của dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi căn bản phương thức vận hành hoạt động TVPB. Nếu như trước đây quá trình này chủ yếu dựa vào nhận định của chuyên gia và các bằng chứng tĩnh, thì nay được thúc đẩy bởi dòng dữ liệu liên tục, các công cụ phân tích thông minh. Điều đó đặt ra yêu cầu hoạt động tư vấn, phản biện phải chuyển từ cơ chế tham vấn truyền thống sang nền tảng số, cho phép phân tích, đánh giá và phản hồi chính sách một cách thường xuyên, linh hoạt hơn.

Theo Thạc sĩ Trần Thị Thanh Ý, Văn phòng Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, hiện nay còn thiếu nền tảng dữ liệu số và công cụ công nghệ phục vụ phản biện; hoạt động chủ yếu dừng ở đọc hồ sơ, họp trực tiếp, thiếu hệ thống chia sẻ dữ liệu đồng bộ. Cùng với đó, nguồn nhân lực phản biện chuyên sâu ở các lĩnh vực mới như đô thị thông minh hay quy hoạch dựa trên dữ liệu còn hạn chế.

tm-img-alt

Thạc sĩ Trần Thị Thanh Ý, Văn phòng Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam

Tiến sĩ Nguyễn Phú Hùng, Chủ tịch Hội Khoa học và Kỹ thuật Lâm nghiệp Việt Nam cho rằng, việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong tư vấn, phản biện vẫn chưa tương xứng với yêu cầu thực tiễn; nội dung còn dàn trải, phương pháp thiếu chuẩn hóa, cơ chế đặt hàng chưa rõ ràng trong khi dữ liệu, tài liệu đầu vào còn thiếu và chưa đồng bộ khiến chất lượng báo cáo chưa thật sự ổn định.

Nhiều chuyên gia cũng nhận xét, những hạn chế về hạ tầng kỹ thuật, cơ sở dữ liệu chưa đồng bộ và thiếu hụt nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực AI, dữ liệu đang là rào cản lớn. Bên cạnh đó, khối lượng tài liệu ngày càng lớn, tính chất phức tạp, thời gian xử lý gấp cùng với rủi ro an ninh mạng cũng ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng tư vấn, phản biện. Điều đó cho thấy khoảng trống đáng kể trong việc ứng dụng công nghệ vào hoạt động tư vấn, phản biện, đòi hỏi phải có giải pháp đồng bộ, căn cơ để khắc phục trong thời gian tới.

tm-img-alt

TS. Nguyễn Phú Hùng, Chủ tịch Hội Khoa học và Kỹ thuật Lâm nghiệp Việt Nam

Đổi mới tư vấn, phản biện bằng dữ liệu và AI

Có thể khẳng định, đổi mới công tác tư vấn, phản biện là “chìa khóa” để phát huy vai trò của đội ngũ trí thức trong tham mưu, hiến kế cho Đảng và Nhà nước đối với những vấn đề quan trọng. Vì vậy, đội ngũ trí thức cần tiên phong thúc đẩy những chuyển đổi thực chất: Từ tư duy “góp ý” sang “kiến tạo”; từ nội dung dàn trải sang tập trung vào các bài toán lớn trên cơ sở dữ liệu và bằng chứng khoa học; từ phương thức hội thảo truyền thống sang đồng kiến tạo trên các nền tảng số; đồng thời hoàn thiện cơ chế vận hành theo hướng hiệu quả, minh bạch và trọng dụng trí tuệ.

Khi công nghệ trở thành nền tảng xuyên suốt, tiếng nói của trí thức sẽ lan tỏa mạnh mẽ, kịp thời và có sức thuyết phục cao hơn trong hoạch định chính sách, qua đó không chỉ “đồng hành” mà thật sự trở thành lực lượng kiến tạo, phát triển đất nước trong thời kỳ mới.

tm-img-alt

GS.TS.Nguyễn Văn Phước,Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh

Theo GS.TS Nguyễn Văn Phước - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, ứng dụng chuyển đổi số vào hoạt động tư vấn, phản biện không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu, cần trở thành nền tảng vận hành mới của đội ngũ trí thức. Trên cơ sở đó, trước hết cần xây dựng “ngân hàng chuyên gia thông minh” thông qua số hóa và phân loại theo năng lực, kinh nghiệm, lĩnh vực chuyên sâu giúp cơ quan quản lý kết nối đúng người, đúng việc.

Thực tế cho thấy, trong kỷ nguên số, hoạt động tư vấn, phản biện không thể dừng ở cảm tính hay kinh nghiệm đơn lẻ mà phải dựa trên nền tảng dữ liệu và bằng chứng khoa học. Vì vậy, cần xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ hoạt động này, cần đa dạng hóa các hình thức tư vấn, phản biện như tổ chức hội thảo chuyên đề, phản biện độc lập, lấy ý kiến chuyên gia theo nhóm lĩnh vực, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong thu thập và xử lý thông tin.

tm-img-alt

TSKH.Nghiêm Vũ Khải, Đại biểu Quốc hội khóa XIV, nguyên Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ

Theo Tiến sĩ khoa học Nghiêm Vũ Khải, Đại biểu Quốc hội khóa XIV, người phản biện cần có năng lực chuyển hóa kinh nghiệm thực tiễn thành hệ thống câu hỏi, giả thuyết và tiêu chí phản biện. Kinh nghiệm cá nhân không còn được sử dụng như bằng chứng tự thân mà đóng vai trò định hướng vấn đề, giúp xác định đâu là những khía cạnh then chốt cần được dữ liệu và AI làm rõ.

Trong mối quan hệ này, AI là công cụ mở rộng khả năng phân tích, con người là chủ thể xác lập ý nghĩa và giá trị của kết quả phản biện. Ngoài ra, người phản biện phải biết sử dụng công nghệ số và AI như phương tiện kiểm chứng và bổ trợ cho phán đoán chuyên môn, tránh hai thái cực: Hoặc tuyệt đối hóa kinh nghiệm cá nhân, hoặc lệ thuộc máy móc vào kết quả thuật toán.

Việc đối chiếu giữa trực giác nghề nghiệp, dữ liệu định lượng và phân tích định tính theo cách tiếp cận tam giác hóa sẽ giúp phát hiện những sai lệch, khoảng trống bối cảnh và các yếu tố thể chế, văn hóa mà AI khó nắm bắt đầy đủ.

Xem Thêm

VUSTA xây dựng đề án vị trí việc làm giai đoạn 2027–2031
Là hội quần chúng được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ ở Trung ương, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đang tập trung triển khai việc rà soát vị trí việc làm (VTVL), xây dựng phương án biên chế giai đoạn 2027–2031, nhằm hoàn thiện tổ chức bộ máy và nâng cao hiệu quả tập hợp đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ (KH&CN).
Tập huấn sử dụng hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Ngày 5/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức Hội nghị Hướng dẫn sử dụng phần mềm trong quản lý và điều hành tác nghiệp văn bản đi và đến. Hội thảo nhằm nâng cao kỹ năng sử dụng, khai thác hiệu quả các chức năng của hệ thống số hóa, góp phần tích cực vào quá trình chuyển đổi số toàn diện trong công tác quản lý, điều hành và xử lý văn bản nghiệp vụ tại Cơ quan VUSTA.
VUSTA công bố các quyết định điều động, bổ nhiệm cán bộ chủ chốt
Ngày 30/10/2026, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã trang trọng tổ chức Hội nghị công bố các quyết định quan trọng về công tác cán bộ. Lãnh đạo VUSTA đã trao quyết định nghỉ hưu hưởng chế độ cho 02 cán bộ, chuyên viên, đồng thời trao các quyết định điều động, bổ nhiệm cán bộ chủ chốt nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Hội nghị Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam lần thứ nhất (khóa IX)
Chiều 28/10, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức Hội nghị Đoàn Chủ tịch lần thứ nhất (khóa IX), nhiệm kỳ 2026 - 2031. Hội nghị tập trung thảo luận, đóng góp ý kiến vào các dự thảo văn bản nền tảng quan trọng, đánh giá kết quả hoạt động từ sau Đại hội IX, đồng thời đề ra nhiệm vụ trọng tâm đến cuối năm 2026.
VUSTA tập huấn nâng cao kiến thức, kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tại cơ sở
Nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm và kỹ năng xử lý tình huống cháy, nổ cho cán bộ, nhân viên làm việc tại tòa nhà, ngày 23/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức tập huấn công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu hộ, cứu nạn. Chương trình kết hợp phổ biến quy định pháp luật với hướng dẫn kỹ năng thực hành, góp phần chủ động phòng ngừa và hạn chế thiệt hại khi có sự cố xảy ra.
Phụ nữ VUSTA: Tự tin tỏa sáng và làm chủ hạnh phúc
Sáng ngày 20/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã tổ chức đã tổ chức Chương trình chúc mừng Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10. Sự kiện là dịp tôn vinh nét đẹp của đội ngũ nữ cán bộ, người lao động VUSTA, đồng thời lan tỏa những thông điệp truyền cảm hứng về hành trình tự tin, hạnh phúc của phụ nữ.
VUSTA giành giải tại Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Chiều 19/10, Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc (MTTQ), các đoàn thể Trung ương tổ chức Lễ tổng kết và trao giải Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ hai, năm 2026. Cuộc thi năm nay chứng kiến sự bứt phá vượt bậc về quy mô, thu hút đông đảo cán bộ, đảng viên trong và ngoài Đảng bộ, đảng viên trong nước và đảng viên đang công tác ở ngoài nước tham gia.
Thúc đẩy liên kết “Ba nhà” góp phần xây dựng hệ sinh thái sáng tạo quốc gia
Ngày 15/10, tại thành phố Quảng Ninh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng UBND Thành phố Quảng Ninh tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Mô hình liên kết Nhà nước - Nhà trường, Viện nghiên cứu - Doanh nghiệp trong tăng cường ứng dụng khoa học và công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo”.

Tin mới

Đắk Lắk: Khơi thông trí tuệ, phát huy vai trò tư vấn và phản biện
Sau Đại hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2026–2031, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ tỉnh Đắk Lắk tiếp tục được tập hợp, phát huy năng lực chuyên môn, tham gia tư vấn, phản biện và giám định xã hội. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh từng bước cụ thể hóa chương trình công tác, hướng hoạt động chuyên môn vào những vấn đề thiết thực của địa phương.
Thanh Hoá: Phát huy nguồn lực trí tuệ của đội ngũ trí thức
Ngày 06/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thanh Hóa (Liên hiệp hội) phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Trường Đại học Hồng Đức và Viện Nông nghiệp Thanh Hóa tổ chức Diễn đàn khoa học với chủ đề “Giải pháp nâng cao hiệu quả tập hợp và phát huy trí tuệ của đội ngũ chuyên gia, trí thức, nhà khoa học trình độ cao thuộc các lĩnh vực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thanh Hóa”.
Bắc Ninh: Hội thảo chuyển đổi số - cơ hội, thách thức và nhu cầu nhân lực
Ngày 05/11, Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Bắc Ninh phối hợp với Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Chuyển đổi số và Trí tuệ nhân tạo (AI) trong Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng - Cơ hội, thách thức và nhu cầu nhân lực giai đoạn 2026–2030”.
VUSTA xây dựng đề án vị trí việc làm giai đoạn 2027–2031
Là hội quần chúng được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ ở Trung ương, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đang tập trung triển khai việc rà soát vị trí việc làm (VTVL), xây dựng phương án biên chế giai đoạn 2027–2031, nhằm hoàn thiện tổ chức bộ máy và nâng cao hiệu quả tập hợp đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ (KH&CN).
Tập huấn sử dụng hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Ngày 5/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức Hội nghị Hướng dẫn sử dụng phần mềm trong quản lý và điều hành tác nghiệp văn bản đi và đến. Hội thảo nhằm nâng cao kỹ năng sử dụng, khai thác hiệu quả các chức năng của hệ thống số hóa, góp phần tích cực vào quá trình chuyển đổi số toàn diện trong công tác quản lý, điều hành và xử lý văn bản nghiệp vụ tại Cơ quan VUSTA.
Lào Cai: 52 đề tài xuất sắc sẽ được trao giải Cuộc thi lần thứ 21
Chiều 3/11, Ông Giàng Quốc Hưng - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Chủ tịch Liên hiệp Hội tỉnh, Trưởng Ban Tổ chức Hội thi Sáng tạo kỹ thuật (Hội thi) và Cuộc thi Sáng tạo thanh, thiếu niên, nhi đồng tỉnh (Cuộc thi), chủ trì cuộc họp thống nhất công tác chuẩn bị tổng kết, trao giải Cuộc thi lần thứ 21 và phát động Cuộc thi lần thứ 22.
Cải cách hành chính và chuyển đổi số ở cơ sở cần thực chất hơn
Năm 2026, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành, cải cách hành chính và chuyển đổi số đặt ra yêu cầu cao với chính quyền cơ sở. Qua khảo sát tại phường Tuy Hòa, Cư Bao, xã Sơn Hòa, Sông Hinh, Ea Na và Yang Mao, Hội đồng tư vấn Dân chủ – Pháp luật thuộc Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Đắk Lắk ghi nhận nỗ lực của địa phương và những vấn đề cần tháo gỡ để nâng cao chất lượng phục vụ.