Chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống của học sinh, sinh viên

GS.TS. Nguyễn Ngọc Phú- Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký, Hội Khoa học Tâm lý- Giáo dục Việt Nam: Phân tích các hiện tượng tha hóa về đạo đức, lối sống của học sinh, sinh viên, có thể rút ra một số biểu hiện dễ thấy sau:

- Tha hóa về lập trường, quan điểm tư tưởng, lý tưởng sống. Biểu hiện của số người này là không cần quan tâm đến cái gọi là lập trường tư tưởng, lý tưởng sống. Không cần tu dưỡng, phấn đấu. Số người này rất ghét các buổi phát thanh thời sự trên Ti Vi, trên Đài phát thanh. Họ quan niệm, mình là mình, không cần lý tưởng, lập trường vì mình vẫn cứ sống mà không cần đến những cái đó. Nhóm bạn trẻ này thường nhìn cuộc sống thông qua hai mắt kính xám màu.

- Tha hóa về phẩm chất đạo đức, nhân cách. Biểu hiện của nhóm này là sống ích kỷ, chỉ biết sống cho mình, không cần quan tâm đến ai, không cần ai giúp đỡ. Những người này cũng không biết cái gọi là “tự trọng”, “khoan dung”. Trong cư xử với người lớn tuổi thì vô lễ, không biết “thưa”, “vâng”, “dạ”, không biết dùng từ “cám ơn” (không hiểu nhà trường và trong gia đình, các bạn này đã được các thầy, cô, các bậc bố mẹ dậy, bảo kiểu gì?). Đối với bạn và người giao tiếp với mình thì ăn nói thô tục, vô văn hóa. Mở miệng ra là kèm luôn câu nói tục tĩu nhiều lúc đến mức khó nghe, làm người nghe cũng phải “ngượng” hộ. Loại người này thường có hành vi ngỗ ngược, thích nổi trội, động một tí đến bản thân là nổi khùng vô cớ, tìm cách gây hấn ngay với người đang giao tiếp với mình. Loại người này rất thích có các vụ lộn xộn xảy ra để được đứng xem, cổ vũ. Loại người này chắc chắn không bao giờ biết đến “lẽ phải”, bảo vệ “lẽ phải”, vì chắc họ không bao giờ hiểu “lẽ phải” là gì, họ chỉ luôn nghĩ trước tiên là vì họ, là lợi ích của họ.

- Tha hóa về chí tiến thủ, lười học, lười lao động, lười suy nghĩ, thích sống dựa dẫm, ăn bám vào người khác, vào bố mẹ. Số người này trên thực tế có không ít. Biểu hiện trong học tập thì ngại học, lười học, thích rong chơi, đàn đúm, bất cần sự nghiệp, bất cần tương lai.

- Tha hóa về lối sống, cách sống. Số người này chỉ biết đến hưởng thụ, thích hưởng thụ mà ít nghĩ đến phải chia sẻ, cống hiến. Những người kiểu này thường công khai tỏ rõ cho mọi người phong cách sống thực dụng, buông thả. Sống như thế nào cho đúng, họ không cần biết, miễn sao có nhiều tiền để sống, thậm chí cần phải bán dâm (đối với các bạn gái, sinh viên hẳn hoi) cũng chẳng sao, chẳng việc gì phải xấu hổ.  Với bạn khác giới, thì “sống thử” với nhau như các cặp vợ chồng cũng chẳng hề gì v.v…

TS Võ Thế Quân, Hiệu trưởng Trường THPT Đông Đô (Tây Hồ, Hà Nội): GD toàn diện đức - trí - thể - mỹ là nhiệm vụ thường xuyên của các nhà trường Việt Nam, trong đó GD đạo đức có vị trí quan trọng hàng đầu.

Từ khi thành lập năm 1991 đến nay, Trường THPT Đông Đô (Tây Hồ, Hà Nội) đã kiên trì thực hiện có hiệu quả các giải pháp giáo dục đạo đức, lối sống HS như đưa bộ môn Kỹ năng sống vào chương trình dạy học chính thức trong nhà trường.

Chương trình dạy học mỗi tuần 2 tiết, cả năm học 72 tiết, cả lý thuyết và thực hành với rất nhiều nội dung phong phú về đạo đức, lối sống cho HS. Thông qua chương trình GD kỹ năng sống nhà trường đã GD cho các em biết cách rèn các kỹ năng cơ bản trong cuộc sống.

Bên cạnh đó, nhà trường đã xây dựng bộ quy tắc ứng xử đối với cán bộ GV và HS. Với quan điểm “gieo suy nghĩ gặt thói quen, gieo thói quen gặt tính cách, gieo tính cách gặt số phận”. Suy nghĩ tích cực sẽ dẫn đến hành động tích cực, hành động tích cực sẽ dẫn đến kết quả tốt.

Nhà trường đã chọn mô hình mới “xây dựng đội ngũ GV chủ nhiệm (GVCN) chuyên trách”. Đây là những thầy cô giáo có nhiều kinh nghiệm trong công tác GD học sinh, được đào tạo chính thức trong các trường ĐH SP, có năng lực chuyên môn và năng lực quản lý.

GVCN chuyên trách đóng vai trò là nhà tâm lý, nhà giáo dục, nhà quản lý, người mẹ thứ 2 của các em HS.

 Thầy Nguyễn Văn Hòa, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Hệ thống trường chất lượng cao Nguyễn Bỉnh Khiêm, Cầu Giấy (Hà Nội): Chuyện GD đạo đức hiện nay như một báo động về thế hệ trẻ đã đi chệch con đường đào tạo con người mà chúng ta mong muốn.

Theo thầy Hòa, nguyên nhân đầu tiên đó là việc GD đạo đức nhỏ lẻ, không được chú tâm, xem nhẹ, mà hiện nay các nhà trường đang lo lắng và tập trung nhất là chạy theo điểm số, chạy theo thi cử và giáo dục cả nước bị cuốn theo dòng thác thành tích - thi cử.

Mà đã tập trung vào GD chạy theo thành tích - thi cử - điểm số thì việc giáo dục đạo đức nếu không coi là bị xem nhẹ thì cũng không phải là trọng tâm, thường xuyên, làm lấy lệ, hình thức không xuất phát từ mục tiêu GD con người.

GS.TSKH Nguyễn Cương - Phó Chủ tịch Hội Hóa học Việt Nam: Vấn đề giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trường phổ thông nói riêng và sinh viên các trường ĐH, CĐ và học viên các trường dạy nghề là một vấn đề cấp bách và lâu dài của ngành giáo dục nước ta. Vấn đề này cần được sự quan tâm lớn, đột xuất và lâu dài trong nhiều năm của Đảng và Nhà nước trong đó ngành giáo dục giữ vai trò chủ đạo.

GS.TSKH Nguyễn Cương khẳng định: “Nếu làm tốt việc giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên thì sẽ góp phần hạn chế được nạn bạo lực học đường, bạo lực xã hội, tình trạng gian dối trong thi cử và cả tai nạn giao thông…”.

Thầy Đào Đức Doãn - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội: Công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh phổ thông cần có sự tham gia của tất cả các môn học và hoạt động giáo dục trong nhà trường, trong đó Giáo dục công dân là môn học cốt lõi vì đây là môn học giữ vai trò chủ đạo trong việc giáo dục cho học sinh ý thức và hành vi của người công dân. Trong hoàn cảnh xây dựng nền kinh tế thị trường có định hướng xã hội chủ nghĩa, cần quan tâm, xem xét lâu dài và nghiêm túc vấn đề giáo dục đạo đức, lối sống, nhân cách cho người Việt Nam, từ trong các nhà trường.