Giáo sư viện sĩ Vũ Tuyên Hoàng – dành trọn đời cho khoa học

Giáo sư viện sĩ Vũ Tuyên Hoàng được nhiều người biết đến với vai trò của một nhà khoa học nông nghiệp xuất sắc. Các công trình nghiên cứu về cây lúa đưa ông lên vị trí “ngôi sao thần Nông” trong lòng những người nông dân.

Giáo sư, Viện sĩ Vũ Tuyên Hoàng sinh ngày 2-12-1938 tại Hà Nội trong một gia đình đại trí thức. Thân phụ của ông, cụ Vũ Ngọc Phan, là nhà văn, nhà nghiên cứu văn học hiện đại và văn học dân gian. Thân mẫu của ông là nhà thơ Hằng Phương. Ông nguyên quán ở thôn Đông Cao, xã Đông Cứu, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh. Sinh thời Viện sĩ vẫn tự nhận thuộc dòng dõi họ Vũ (Vũ Hồn) làng Mộ Trạch, xã Tân Hồng, huyện Bình Giang.
Từ năm 1955 đến năm 1960, ông là sinh viên trường Đại học Nông nghiệp I Hà Nội. Các năm 1961-1968, ông làm cán bộ giảng dạy, sau đó giữ chức Trưởng Bộ môn Di truyền - chọn giống tại Đại học Nông nghiệp I Hà Nội.

Ảnh internet

Từ năm 1969 đến năm 1973, ông làm nghiên cứu sinh tại Trường đại học Nông nghiệp Krasnodar ở Liên Xô, bảo vệ xuất sắc luận án Tiến sĩ sinh học. Về nước từ năm 1973 đến năm 1974, ông công tác tại Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp. Các năm 1975-1977, ông làm thực tập sinh cao cấp tại Liên Xô và bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ khoa học nông nghiệp.

Từ những năm 1960 đến nay, ông là tác giả lý thuyết hai hệ thống gen trong cây lúa và hơn 50 công trình được công nhận cấp quốc gia, bao gồm các giống lúa mới thâm canh (Xuân số 2, NN 75-6, . . .); các giống lúa chịu hạn (CH5, CHI33,. . .); các giống lúa chịu ngập úng đầu tiên trên thế giới (Ui4, Ui7,. . .), quy trình kỹ thuật trồng khoai tây bằng hạt; chọn tạo các giống rau quả mới bằng phương pháp sử dụng ưu thế lai: dưa chuột, cà chua, các giống táo mới như Hi2. H32, Má hồng, . . . Ngoài ra, ông còn xây dựng các biện pháp kỹ thuật thâm canh, gieo thẳng lúa ở phía bắc Việt Nam, thâm canh lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Ông nhận học hàm Giáo sư năm 1983 và được bầu là Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học Nông nghiệp Liên Xô năm 1988, Viện sĩ Viện Hàn lâm Nông nghiệp Liên bang Nga năm 1991, Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học thế giới thứ ba năm 1994, Viện sĩ, Người sáng lập Viện Hàn lâm khoa học ASEAN năm 2005.

Năm 1978 - 1999, ông giữ chức vụ Viện trưởng Viện cây lương thực và cây thực phẩm.

Từ năm 1989 đến 1993, ông là Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp kiêm Viện trưởng Viện Di truyền Nông nghiệp.

Giáo sư, Viện sĩ Vũ Tuyên Hoàng là Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa V, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VI, VII, VIII; đại biểu Quốc hội khóa VIII, XI và XII; Ủy viên Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường của Quốc hội; Ủy viên Hội đồng chính sách Khoa học Công nghệ quốc gia.

Giáo sư còn là Chủ tịch Hội các ngành Sinh học Việt Nam từ năm 1986; Chủ tịch Hội đồng Trung ương Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam khóa IV (1999 - 2004), khóa V (2004 - 2009); Phó Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức Hữu nghị Việt Nam; Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - Nhật Bản (1988 - 2008); Chủ nhiệm Chương trình Khoa học Kỹ thuật Nhà nước về Cây lương thực (1978 - 1995); Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Ngoài 200 công trình khoa học kỹ thuật đã đăng tải trên báo chí, Giáo sư còn cho xuất bản nhiều tuyển tập, sách về khoa học kỹ thuật nông nghiệp.

Cùng với các hoạt động sáng tạo khoa học kỹ thuật, Giáo sư còn có những sáng tác về văn học nghệ thuật mang bản sắc riêng. Các tác phẩm văn học nghệ thuật của ông gồm có: tập thơ Thời gian (2001) và 20 tập thơ in chung; 400 bài tản văn đăng trên tạp chí Thế giới mới (1996-2004); tập 1 Tản mạn đường dài (2003) và có dự kiến in tiếp 3 tập tản văn nữa…Ông còn vẽ chân dung, phong cảnh đăng tải trên một số tạp chí và tham gia một số triển lãm mỹ thuật.

Giáo sư, Viện sĩ Vũ Tuyên Hoàng là một nhà khoa học có kiến thức sâu rộng trong các lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật và khoa học xã hội nhân văn.

Dưới cái vẻ bề ngoài thư sinh bình dị, Giáo sư là một con người tư duy bay bổng sắc sảo, giàu trí tưởng tượng, nhưng lại hướng tới thực tiễn một cách kiên trì, bền bỉ.

Với bản lĩnh của một nhà lãnh đạo Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam gần suốt hai nhiệm kỳ, Giáo sư Vũ Tuyên Hoàng đã tập hợp và phát huy đội ngũ các nhà trí thức khoa học công nghệ trên con đường đất nước đổi mới và hội nhập quốc tế.

Ảnh internet

Giáo sư, Viện sĩ Vũ Tuyên Hoàng đã được Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập hạng Hai, Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học - công nghệ (năm 2000), Giải thưởng Lúa thế giới lần thứ nhất (năm 1998) và nhiều phần thưởng cao quý khác.

Ông mất tháng 2-2008.

Bài: HT