Xử lý chất thải sinh hoạt bằng cây hoa ngũ sắc

Ở nông thôn hiện nay rất nhiều hộ gia đình còn sử dụng hố tiêu hai ngăn trong việc xử lý phân bắc. Nhà tiêu hai ngăn có hạn chế ở chỗ: sau mỗi lần vệ sinh, dù đổ tro bếp (hoặc đất khô), đậy nắp kín thì quá trình phân giải phân bắc vẫn diễn ra. Khí thải được liên tục tạo thành ô nhiễm không khí môi trường khu vực, đó là chưa kể đến nhà tiêu một ngăn, thiết kế sơ sài, không đúng quy cách thì sự ô nhiễm lại càng lớn.

Để khắc phục mặt hạn chế của nhà tiêu hai ngăn, chúng tôi đã phát hiện ra một loài thảo mộc, có hoạt tính khử mùi phân bắc tại chỗ, đạt hiệu quả cao, đó là cây hoa ngũ sắc.

Chỉ cần lấy cành, lá cây hoa ngũ sắc (ước độ nửa mớ rau muống) chặt thành từng đoạn ngắn bỏ vào hố tiêu là mùi phân bắc biến mất hoàn toàn. Tùy từng địa phương cây hoa ngũ sắc có tên gọi khác nhau như: cây cỏ hôi (lá có mùi hôi), cây cỏ lào, cây hoa cứt lợn.

Cây hoa ngũ sắc có tên khoa học là: Ageratum conyzoides.L, thuộc họ Cúc. Loài cây này mọc khắp nơi ở nước ta: ở gò đồi, bãi hoang, ven đường, hàng rào, vườn. Cây thân thảo, cao 25 đến 50 cm, lá mọc đối, hình trứng, mép lá có răng cưa tròn, hoa nhỏ màu tím. Xin bạn đọc đừng nhầm cây hoa ngũ sắc được giới thiệu ở đây với cây bổng ổi (tên khoa học là: Lantana camara.L, họ cỏ roi ngựa) và một loài cây nữa là cây hy thiêm (tên khoa học là: Siege Sheckia orientalis.L họ Cúc).

Giải pháp xử lý chất thải sinh hoạt bằng cây hoa ngũ sắc đã đoạt giải thưởng chính thức (giải ba) trong hội thi sáng tạo kỹ thuật toàn quốc lần thứ tư (1994-1995) với nhận xét về tác dụng của giải pháp như sau: “Lấy cả gói lá đã chế biến sẵn đổ xuống hố tiêu là xong. Với gói lá (chất ức chế sinh học) 300g (giá thành 2000đ) dùng cho hố xí gia đình dưới 10 người, có tác dụng trong 30 ngày”. Giải pháp mà chúng tôi dự thi là bột lá cây thành phần gồm thân, lá cây hoa ngũ sắc và vài vị đông dược, phơi khô nghiền nhỏ thành bột. Nhưng chỉ với một loại ngũ sắc, cách chế biến sẽ đơn giản và tác dụng cũng không kém.

Cây hoa ngũ sắc là loài thảo mộc dễ tìm kiếm, nhất là khi mùa xuân đến cây hoa ngũ sắc sinh trưởng phát triển mạnh (khoảng tháng 3-4 dương lịch), có thể thu hái lá cây với số lượng lớn, phơi khô, cho vào máy xay xát nghiền nhỏ, bảo quản bột lá trong túi nilon để dùng dần.

Với liều lượng và cách dùng như trên nhưng khi sử dụng tại hố tiêu có thể dùng bột lá (hoặc cành lá tươi) càng nhiều càng tốt. Với tính năng khử mùi nhưng bột lá cây không sinh ra khí độc hại vì bản chất cây hoa ngũ sắc cũng là loại cây được dùng làm phân xanh xưa nay. Để tăng mức độ vệ sinh, hàng ngày có thể đổ một ít tro bếp hoặc đất khô (cũng không làm giảm tác dụng của bột lá). Cơ chế tiêu diệt mầm bệnh của nhà tiêu hai ngăn là: ủ phân tại chỗ, khử nước làm khô phân để hủy môi trường sống của mầm bệnh và tạo ra một nguồn phân hoai mục, khi quay trở về đất (bón cho cây) sẽ cải tạo và cung cấp chất dinh dưỡng cho đất.

Nguồn: Khoa học và Đời sống, số 71(1789)