Túi nilon chuyện cũ vẫn mới

Thói quen không dễ bỏ

Mỗi lần đi chợ về chị T.T.H, khu Thanh Giã 2, phường Khai Quang lại tay xách, nách mang linh kỉnh bao nhiêu thứ. Tất cả rau của quả, thịt cá, đậu, hành mỗi loại đều được đựng riêng trong những chiếc túi nilon đủ loại về kích cỡ và màu sắc. Khi được hỏi sao chị không mang làn đi chợ, thì chị trả lời: “Giờ không mấy ai dùng làn nữa. Đi làm về qua trường đón con rồi đi chợ thì mua đồ luôn, mua gì là có túi đựng nấy, túi không phải mua, mà vừa tiện, lại gọn nhẹ. Vẫn biết dùng nilon là không tốt, nhưng được cái rất tiện”. Tâm lý của chị H cũng là tâm lý chung của đại bộ phận những người nội trợ nói riêng và người dân nói chung.

Túi nilon chỉ sử dụng một lần rồi xả thải bừa bãi gây ô nhiễm môi trường do ý thức người dân còn kém

Túi nilon phổ biến đến mức nó có mặt ở khắp mọi nơi, từ nông thôn đến thành thị, từ mọi ngõ ngách của những quán cóc ven đường đến những khu trung tâm thương mại, những chợ lớn nhỏ. Sự tiện dụng của nó khiến cho cả người mua và kẻ bán đều quen thuộc và thật khó có thể thay đổi được thói quen sử dụng nó. Chị Hương, một tiểu thương kinh doanh thịt lợn tại chợ Vĩnh Yên cho biết: “Mỗi ngày phải dùng đến gần 100 cái túi nilon để đựng thịt cho khách. Có khách hàng còn xin thêm túi để đựng cho chắc vì sợ rơi đồ”. Còn một chủ của hàng sản xuất đậu phụ tại chợ Tổng (thành phố Vĩnh Yên) thì sử dụng những túi nilon cỡ nhỏ hơn, nhưng phải mua đến nửa kg túi mỗi ngày sử dụng cho bánh đậu và nước đậu bán cho khách. Thực tế cho thấy với chị em sau khi đi chợ về, quan sát sơ sơ là thấy sử dụng ít nhất 5-6 túi nilon to nhỏ khác nhau cho mỗi thứ đồ, và hầu hết những túi nilon này chỉ sử dụng một lần rồi bỏ.

Qua khảo sát ở hầu khắp các chợ trên địa bàn thành phố Vĩnh Yên và các huyện, thị xó trong tỉnh cho thấy, chẳng riêng gì thành thị mà ở các chợ huyện, chợ xã, việc sử dụng túi nilon là phổ biến. Mỗi ngày, chủ các của hàng tạp hóa, các hộ kinh doanh trung bình phải sử dụng trên 100 túi nilon các loại để đựng hàng hóa cho khách. Nếu con số này nhân lên với hàng ngàn các cửa hàng trên địa bàn tỉnh thì sẽ thấy được số lượng tiêu thụ và xả thải túi nilon ra môi trường khủng khiếp đến mức nào.

Tiềm ẩn nhiều mối nguy hại

Cứ quan sát trên tất cả các bãi rác, hình ảnh những túi nilon đủ màu sắc, kích cỡ chất đống hay vương vãi trên đường mới thấy được hệ lụy sau khi sử dụng túi nilon. Tại nhiều hệ thống cống rãnh mương máng trên địa bàn các xã Hoàng Đan, Kim Xá (huyện Vĩnh Tường), xã Hoàng Lâu (huyện Tam Dương), phường Hội Hợp (thành phố Vĩnh Yên), có thời điểm rác ngập ứ cả dòng kênh, mà đa phần lài túi nilon do người dân không có ý thức xả thẳng xuống.

Khi túi nilon mới được phát minh, người ta coi đây là một phát kiến vĩ đại vì nó là loại vật liệu không thấm nước, bền vững trong tự nhiên. Nhưng giờ đây, ở nhiều quốc gia, người ta đã nhận ra rằng, chính đặc tính khó phân hủy trong tự nhiên đó lại khiến cho túi nilon trở nên cực kỳ nguy hiểm đối với môi trường. Ở môi trường bình thường, một chiếc túi nilon phải mất hàng trăm năm mới có thể phân hủy được hết. Khi lẫn vào trong đất do đem chôn, nilon sẽ làm hạn chế sự phát triển của cây cối, tác động xấu đến chất đất. Khi đem đốt cháy, khói nilon tạo ra chất độc hại nếu con người hít phải trong thời gian dài sẽ khiến đau đầu, chóng mặt, nôn ra máu, giảm khả năng miễn dịch, rối loạn chức năng và các dị tật bẩm sinh cho trẻ nhỏ. Nếu rơi xuống cống túi nilon sẽ gây tắc nghẽn các hệ thống thoát nước, tạo điều kiện cho muỗi và bệnh dịch phát sinh. Túi nilon dùng đựng thực phẩm, nhất là các loại đồ ăn nóng như xôi, nước đậu, cơm, canh… khiến thực phẩm nhiễm các kim loại như chì, Cadimi gây tác hại cho não và là nguyên nhân gây ung thư phổi.

Chế tài chờ dài ý thức

Ngày 01/01/2012, Luật Thuế bảo vệ môi trường có hiệu lực, trong đó có quy định túi nilon là một trong 8 loại hàng hóa hạn chế sử dụng. Quy định này khiến việc nhập các loại hạt nhựa gặp khó khăn, vì vậy doanh nghiệp cũng phải tăng giá bán các loại túi nilon vừa sản xuất. Tuy nhiên, việc tăng giá bán các loại túi nilon dường như cũng không hạn chế được việc người dân sử dụng túi trong sinh hoạt. Bởi khách hàng là thượng đế nên muốn bán được hàng thì phải chiều khách, phải miễn phí tối đa túi đựng cho khách mua. Bên cạnh đó, theo một vài chủ sản xuất đồ nhựa, việc đánh thuế cao với loại mặt hàng này thì giá thành so với việc sử dụng các loại túi thân thiện với môi trường vẫn là rẻ. Bởi vậy, dường như đó cũng chưa phải là cách hay để có thể hạn chế người dân sử dụng túi nilon.

Để thay đổi thói quen của người tiêu dùng, rất cần sự chung tay của nhiểu tổ chức, đơn vị trong công tác tuyên truyền sử dụng những sản phẩm thân thiện với môi trường thay thế dần túi nilon. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phỳc, hai siêu thị lớn là siêu thị Big C và siêu thị Co.opmart cũng đã có những chương trình khuyến khích khách hàng sử dụng các loại túi vải, túi giấy thân thiện với môi trường và cũng đã được một bộ phận người tiêu dùng hưởng ứng.

Tuy nhiên, việc thay đổi hành vi, thói quen của người tiêu dùng không phải là dễ dàng. Và nếu cứ trông chờ vào ý thức thì câu chuyện về túi nilon sẽ còn rất dài nếu chưa thực sự có một biện pháp đủ mạnh như hiện nay.