Truyền thông môi trường và biến đổi khí hậu trong cộng đồng
Tuy nhiên, công tác truyền thông về môi trường và biến đổi khí hậu đang còn gặp rất nhiều trở ngại. Ở một số địa phương, công tác tuyên truyền chưa được coi trọng, nên không huy động được sự hưởng ứng, tham gia của nhân dân trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu tại nơi mình sinh sống.
Theo TS Phạm Đức Thi – Viện Khí tượng Thủy văn và biến đổi khí hậu cho biết, ở Việt Nam, mặc dù hệ thống truyền thông theo ngành dọc đã được xây dựng và hoạt động rất hiệu quả trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục…. nhưng việc phối hợp truyền thông giữa các ngành, lĩnh vực khác nhau vẫn còn nhiều hạn chế. Không những thế, kỹ năng và năng lực của các cán bộ truyền thông chuyên trách ở cấp cơ sở vẫn còn yếu kém. Ví dụ như, việc tổ chức những cuộc họp phổ biến thông tin ở cấp thông, bản thường không có sự hiện diện của lớp người nghèo nhất của cộng đồng do họ thường đi làm việc xa nhà, ở ngoài đồng, đi biển hay đi làm thuê ở xa, phụ nữ chỉ được tham gia nếu như chồng đi vắng.
Đồng bào dân tộc thiểu số, những người sống ở vùng sâu vùng xa, ngư dân vùng ven biển, sống ở các vạn chài, dễ bị thiên tai, điều kiện kinh tế khó khăn và trình độ học vấn cũng thấp hơn so với các cộng đồng khác, nên cần có sự quan tâm đặc biệt trong việc tìm kiếm và sử dụng những kênh truyền thông và thông điệp truyền thông thích hợp.
Ngoài ra, theo TS Thi, Việt Nam là một trong số ít quốc gia trên thế giới dễ bị tổn thương nhất do các tác động của biến đổi khí hậu. Hiện tại có rất ít những người nghiên cứu về mức độ nhận thức hoặc thái độ đối với vấn đề biến đổi khí hậu của người dân Việt Nam, tuy nhiên có thể nhận định rằng mức độ nhận thức vẫn còn thấp.
Theo một cuộc khảo sát trên quy mô toàn cầu về “mối quan tâm của chúng ta đối với hiện tượng ấm lên toàn câu”, Việt Nam là một trong những quốc gia ít lo lắng nhất về biến đổi khí hậu. Mặc dù ở Việt Nam hiện chưa có những khảo sát về kiến thức, thái độ và hành vi trên diện rộng về biến đổi khí hậu tính đến thời điểm này, nhưng một số những kết quả khảo sát định tính ở cấp địa phương, ví dụ như một nghiên cứu của oxfam tại Bến Tre và Quảng Trị chỉ ra rằng các chính quyền địa phương nhận thức chưa đầy đủ vấn đề biến đổi khí hậu và họ thiếu thông tin, phương pháp, công cụ và kinh nghiệm để đối phó với nó.
Nhận thức được nguy cơ trước mắt và lâu dài của biến đổi khí hậu, trong thời gian qua, bên cạnh việc ban hành các chủ trương, chính sách liên quan đến lĩnh vực bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, công tác tuyên truyền được các bộ, ban, ngành, các tổ chức xã hội triển khai với nhiều hình thức, nội dung phong phú và đa dạng, qua đó từng bước nâng cao nhận thức của người dân về những tác động nguy hại, các giải pháp phòng ngừa.
Điển hình như, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (VACNE) đã đánh giá các hoạt động truyền thông trong lĩnh vực môi trường và biến đổi khí hậu của các tổ chức phi chính phủ Việt Nam (NGOs) là rất phong phú và hiệu quả. Ngoài ra còn tổ chức các hội thảo khoa học về môi trường, đa dạng sinh học, biến đổi khí hậu…., các ấn phẩm về những lĩnh vực trên có giá trị khoa học cao lại được biên soạn bằng ngôn ngữ phổ thông, dễ hiểu cho các tầng lớp nhân dân, các lớp tập huấn, các buổi nói chuyện chuyên đề, các đợt ra quân rầm rộ nhân ngày Môi trường thế giới với nhiều chủ đề khác nhau của từng năm, phong trào làm sạch rác thải bờ biển, nói không với túi ni lông và ống hút…, các chuyến đạp xe xuyên Việt và quốc tế cổ vũ cho bảo vệ môi trường, sáng kiến vinh danh “Cây di sản Việt Nam”… đã góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Để phát huy những kết quả đạt được, cũng như từng bước khắc phục những khó khăn trong công tác tuyên truyền lĩnh vực bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, trong thời gian tới các cấp có thẩm quyền cần dành nguồn ngân sách thích đáng để xây dựng những hệ thống thông tin về môi trường và kêu gọi sự tham gia của người dân vào các hoạt động bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu. Xây dựng chính sách hỗ trợ, tạo điểu kiện thuận lợi hơn nữa cho hoạt động của các cơ quan truyền thông đại chúng và những tổ chức xã hội để tận dụng tốt vai trò cầu nối giữa tổ chức xã hội với các cơ quan nhà nước và cộng động trong mọi hoạt động bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu.
