Tìm giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động Liên hiệp Hội địa phương

Đây là ý kiến của nhiểu đại biểu tại hội thảo “Nâng cao chất lượng hoạt động của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật địa phương sau sáp nhập. Những vấn đề đặt ra và kiến nghị”, vừa được tổ chức tại tỉnh Đồng Tháp vào tháng 12/2025, hội thảo cũng gợi mở nhiều vấn đề mang tính thời sự đối với toàn hệ thống Liên hiệp Hội.

Từ các tham luận khoa học và trao đổi chuyên sâu được tổng hợp trong kỷ yếu hội thảo, một yêu cầu xuyên suốt được đặt ra là: cần đổi mới mạnh mẽ phương thức tổ chức và hoạt động của Liên hiệp Hội địa phương để thích ứng với bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội.

Hội thảo khoa học tại Đồng Tháp về nâng cao chất lượng hoạt động của Liên hiệp Hội sau sáp nhập (12/2025).

Trong dòng chảy đó, định hướng xây dựng mạng lưới chuyên gia số, gắn với liên kết vùng và chuyển đổi số, nổi lên như một cách tiếp cận mới, có cơ sở khoa học và thực tiễn, nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn, phản biện và tập hợp trí thức của Liên hiệp Hội địa phương sau sáp nhập.

Hội thảo khoa học tại Đồng Tháp đã tập trung phân tích thực trạng hoạt động của Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố trong bối cảnh sáp nhập địa giới hành chính và tinh gọn bộ máy. Thực tiễn cho thấy, tại nhiều địa phương, quy mô địa bàn quản lý và phạm vi nhiệm vụ ngày càng mở rộng, trong khi nguồn lực tổ chức và nhân sự chuyên trách lại giảm mạnh.

Trường hợp An Giang mới - được hợp nhất từ hai tỉnh An Giang và Kiên Giang - là một ví dụ điển hình. Sau sáp nhập, số hội thành viên giảm đáng kể; số đơn vị hành chính cấp xã được sắp xếp lại với mức giảm trên 60%, tạo ra những khoảng cách địa lý mới trong công tác tập hợp, kết nối đội ngũ trí thức (79 xã, 14 phường và 3 đặc khu). Trong khi đó, biên chế chuyên trách của Liên hiệp Hội chỉ còn ở mức khiêm tốn, phổ biến từ 11 đến 14 người như nhiều địa phương khác.

Các tham luận tại hội thảo, trong đó có tham luận của ThS. Thái Thúy Xuân - Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội An Giang, đã chỉ rõ “áp lực kép” mà Liên hiệp Hội địa phương đang phải đối mặt: vừa ổn định tổ chức sau hợp nhất, vừa đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về tư vấn, phản biện khoa học cho các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là các vấn đề mang tính liên ngành, liên vùng.

ThS. Thái Thuý Xuân - PCT Liên hiệp Hội An Giang cho rằng Liên hiệp Hội đang chịu “áp lực kép” sau sáp nhập, được trình bày trong Hội thảo tại Đồng Tháp (12/2025)

 Liên kết vùng - yêu cầu khách quan trong phát huy nguồn lực trí thức

Một nội dung quan trọng được nhiều đại biểu thống nhất tại hội thảo là: sau sáp nhập, nếu tiếp tục tổ chức hoạt động theo cách làm cũ, mang tính đơn lẻ theo địa giới hành chính, Liên hiệp Hội địa phương sẽ khó phát huy hết tiềm năng của đội ngũ trí thức.

Khu vực Đồng bằng sông Cửu Long hiện có nguồn lực trí thức khoa học và công nghệ dồi dào, với hàng trăm giáo sư, phó giáo sư và hàng nghìn tiến sĩ đang công tác tại các cơ sở đào tạo, nghiên cứu và quản lý. Tuy nhiên, việc huy động trí thức tham gia giải quyết các vấn đề chung của vùng còn hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng, một phần do dữ liệu quản lý phân tán, thiếu liên thông; một phần do sự khác biệt về quy trình, phương thức phối hợp giữa các địa phương…

Mô hình “Chuyên gia số liên kết vùng” - hướng đi phù hợp trong bối cảnh mới

Trên cơ sở tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, nhiều ý kiến tại hội thảo cho rằng Liên hiệp Hội các địa phương cần chuyển mạnh từ phương thức quản lý hành chính truyền thống sang quản trị mạng lưới dựa trên nền tảng số.

Mô hình “Chuyên gia số liên kết vùng” được xem là một hướng tiếp cận phù hợp, với ba nội dung trọng tâm.

Thứ nhất, số hóa và chuẩn hóa tài nguyên trí thức. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên gia dùng chung, có khả năng kết nối và chia sẻ giữa các địa phương trong vùng sẽ giúp Liên hiệp Hội chủ động hơn trong việc huy động trí thức, không bị giới hạn bởi địa giới hành chính.

Thứ hai, đổi mới phương thức tư vấn, phản biện. Các diễn đàn phản biện trực tuyến, tọa đàm chuyên sâu trên nền tảng số sẽ từng bước thay thế các hình thức hội họp tập trung truyền thống, đặc biệt phù hợp với các địa bàn rộng, có vùng sâu, vùng xa hoặc đặc khu kinh tế.

Thứ ba,phát huy vai trò điều phối của hệ thống Liên hiệp Hội. Trong đó, Liên hiệp Hội địa phương là đầu mối kết nối nhu cầu thực tiễn, còn Liên hiệp Hội Việt Nam giữ vai trò trục điều phối, huy động và kết nối đội ngũ trí thức tinh hoa trên phạm vi toàn quốc.

Kiến nghị

Từ kết quả hội thảo khoa học tại Đồng Tháp, các Liên hiệp Hội địa phương kiến nghị Liên hiệp Hội Việt Nam quan tâm nghiên cứu, sớm ban hành khung chuẩn dữ liệu trí thức dùng chung, tạo nền tảng cho việc liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các địa phương sau sáp nhập.

Bên cạnh đó, cần thúc đẩy cơ chế đặt hàng tư vấn, phản biện theo phương thức số, vừa tạo điều kiện thuận lợi để trí thức tham gia đóng góp ý kiến, vừa bảo đảm tính pháp lý, hiệu quả và chế độ đãi ngộ phù hợp.

Thực tiễn của An Giang mới, Đồng Tháp và nhiều địa phương khác cho thấy, sáp nhập đơn vị hành chính không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để hệ thống Liên hiệp Hội đổi mới phương thức hoạt động. Việc xây dựng mạng lưới chuyên gia số liên kết vùng là bước đi phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng tư vấn, phản biện khoa học, khẳng định vai trò của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.