PGS Hà Thị Thanh Hương nhận đề cử giải thưởng khoa học ASEAN – Hoa Kỳ 2026

Tháng 9/2026, PGS.TS Hà Thị Thanh Hương, Trưởng Bộ môn Kỹ thuật mô và Y học tái tạo, Khoa Kỹ thuật Y sinh, Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TPHCM, được lựa chọn là ứng viên quốc gia đại diện Việt Nam tại Giải thưởng Khoa học ASEAN – Hoa Kỳ dành cho phụ nữ năm 2026, ở hạng mục Nhà khoa học giai đoạn giữa sự nghiệp (Mid-Career Scientist).

Giải thưởng năm nay có chủ đề “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo để thúc đẩy chăm sóc sức khỏe bao trùm và có khả năng thích ứng tại ASEAN”. Đây cũng là hướng nghiên cứu mà PGS.TS Hà Thị Thanh Hương cùng các cộng sự tại Phòng thí nghiệm Sức khỏe não bộ (Brain Health Lab) theo đuổi trong nhiều năm, với trọng tâm là ứng dụng công nghệ vào những vấn đề của sức khỏe thần kinh và tâm thần.

PGS.TS Hà Thị Thanh Hương. Ảnh: Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TPHCM.

ĐƯA AI GIẢI BÀI TOÁN SỨC KHỎE NÃO BỘ

Nghiên cứu về kỹ thuật thần kinh và giảng dạy trong lĩnh vực kỹ thuật y sinh là hướng còn tương đối mới tại Việt Nam, trong bối cảnh hạ tầng nghiên cứu và nguồn kinh phí cho khoa học vẫn còn nhiều hạn chế. Trong quá trình nghiên cứu, PGS.TS Hà Thị Thanh Hương cùng các cộng sự phát triển một số sản phẩm hướng tới ứng dụng trong chăm sóc và chẩn đoán sức khỏe não bộ.

Một trong những công trình tiêu biểu mà PGS Hương đặc biệt tâm đắc là dự án phần mềm BrainTrain, hệ thống can thiệp dành cho người suy giảm nhận thức nhẹ (MCI) ở giai đoạn sớm của chứng sa sút trí tuệ. Ứng dụng cho phép người bệnh rèn luyện nhận thức tại nhà thông qua nền tảng kỹ thuật số hóa game, đồng thời kết quả rèn luyện có thể được chia sẻ với bác sĩ điều trị.

Nghiên cứu triển khai trên nhóm bệnh nhân tại Bệnh viện Quân y 175 cho thấy những người sử dụng BrainTrain thường xuyên có sự cải thiện trong bài kiểm tra nhận thức MMSE, trong đó có các chỉ số liên quan đến trí nhớ và khả năng tập trung. Dữ liệu điện não đồ (EEG) trước và sau can thiệp cũng ghi nhận những thay đổi tích cực. Một số trường hợp từ trạng thái MCI trở về trạng thái nhận thức bình thường.

Sau khi giành giải Nhì Giải thưởng Thành tựu Y khoa TPHCM năm 2024, BrainTrain được Sở Y tế TPHCM đặt hàng triển khai thí điểm tại 10 trạm y tế vào tháng 2/2025. Việc đưa ứng dụng xuống tuyến cơ sở được kỳ vọng mở rộng khả năng tiếp cận các giải pháp chăm sóc sức khỏe não bộ, đồng thời hỗ trợ phát hiện và can thiệp sớm.

Bên cạnh BrainTrain, PGS.TS Hà Thị Thanh Hương cùng nhóm nghiên cứu còn phát triển Brain Analytics từ năm 2023. Ứng dụng sử dụng thuật toán học sâu (deep learning) để phân tích hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) sọ não, hỗ trợ phân biệt người bệnh Alzheimer và người bình thường. Khi được huấn luyện, kiểm chứng trên cơ sở dữ liệu ADNI của Mỹ, mô hình đạt độ chính xác khoảng 96% và rút ngắn thời gian phân tích dữ liệu xuống khoảng 7 giờ.

Brain Analytics đã được các bác sĩ và sinh viên y khoa tại 8 bệnh viện trên toàn quốc trải nghiệm, với tỷ lệ hài lòng được ghi nhận khoảng 80%.

Một hướng nghiên cứu nữa của PGS.TS Hương còn là hệ thống đo điện não từ xa tích hợp điều khiển tự động kích thích siêu âm xuyên sọ theo thời gian thực; mô hình học máy ước tính mức độ căng thẳng của học sinh qua dữ liệu cảm xúc, hành vi và chỉ số sinh lý; cùng các hướng nghiên cứu về sức khỏe tâm thần.

Tính đến nay, bà đã công bố 44 bài báo khoa học, trong đó có 19 bài trên các tạp chí quốc tế uy tín. Bà đồng thời có một bằng giải pháp hữu ích và một bằng giải pháp hữu ích đã được chấp nhận đơn hợp lệ.

KHÁT VỌNG THAY ĐỔI CÁCH NHÌN VỀ SỨC KHỎE TÂM THẦN

Sinh năm 1989, PGS.TS Hà Thị Thanh Hương tốt nghiệp thủ khoa ngành Công nghệ Sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TPHCM. Trong quá trình học tập và nghiên cứu, bà từng nhận các học bổng Lawrence S.Ting, Odon Vallet và danh hiệu Sinh viên 5 tốt.

Sau thời gian làm trợ lý nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU), năm 2012, bà nhận học bổng toàn phần theo học tiến sĩ chuyên ngành Thần kinh học tại Đại học Stanford, Mỹ. Năm 2018, bà hoàn thành chương trình tiến sĩ và trở về Việt Nam.

Chia sẻ về quyết định trở về nước cống hiến, bà cho biết, đây là điều mà bà đã xác định từ trước khi đi du học, với mong muốn góp phần thay đổi cách xã hội nhìn nhận về sức khỏe tâm thần.

“Tôi mong muốn góp phần thay đổi cách xã hội hiểu về sức khỏe tâm thần”, PGS.TS Hà Thị Thanh Hương chia sẻ. Theo nữ nhà khoa học, các bệnh lý như trầm cảm, rối loạn lo âu hay Alzheimer được nhìn nhận trên cơ sở khoa học, thay vì xem đó đơn thuần là vấn đề ý chí hay cảm xúc của người bệnh.

Bên cạnh nghiên cứu, PGS.TS Hà Thị Thanh Hương còn tham gia công tác giảng dạy các học phần đại học và sau đại học liên quan đến kỹ thuật y sinh. Bà chú trọng xây dựng môi trường học thuật cởi mở, khuyến khích sinh viên bước ra khỏi vùng an toàn và thử sức tại các cuộc thi về khởi nghiệp, sáng tạo kỹ thuật như Tech Planter, UNLEASH Mental Health Hack hay Accessibility Design Competition (ADC).

Với những cống hiến, PGS.TS Hà Thị Thanh Hương đã nhận nhiều giải thưởng và danh hiệu như Giải thưởng Nhà khoa học trẻ của Tổ chức Nghiên cứu não quốc tế (IBRO), học bổng L'Oréal – UNESCO Vì sự phát triển phụ nữ trong khoa học, Giải thưởng Khoa học kỹ thuật Quả cầu vàng, danh hiệu Công dân trẻ tiêu biểu TPHCM, Nhà giáo tiêu biểu toàn quốc và Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam. Cuối năm 2025, bà được công nhận đạt chuẩn chức danh Phó Giáo sư ngành Sinh học.