Những mẩu chuyện thú vị về Anhxtanh và Thuyết tương đối

Anhxtanh rất yêu mến diễn viên điện ảnh nổi tiếng Saclô. Ông viết cho nghệ sĩ một bức thư nói: “Trong phim “Nhật ký đào vàng”, Ngài chỉ diễn câm thế mà mọi người trên thế giới đều hiểu. Ngài chắc chắn sẽ trở thành một nhân vật vĩ đại”.
Saclô đã cung kính trả lời Anhxtanh như sau: “Tôi càng kính phục Ngài hơn. Thuyết tương đối của Ngài không ai hiểu cả, thế mà Ngài đã trở thành nhân vật vĩ đại rồi”.

****

Khi Thuyết tương đối được công bố, các tờ báo của Anh, Mỹ đều đưa những hàng tít lơn: “Cuộc cách mạng trong khoa học”, “Tư tưởng Niutơn bị lật đổ”, “Không gian là không gian cong”...

Báo chí Anh còn đăng một bức biếm hoạ minh hoạ không gian bị uốn cong của Thuyết tương đối. Bức tranh vẽ một thám tử tay cầm đèn pin soi, ánh sáng đèn sau khi bị uốn cong hai, ba lần mới chiếu lên lưng một tên trộm đang đào tường khoét ngạch. Tiêu đề của bức biếm hoạ là: “Anhxtanh bắt trộm. Thật thú vị”.

****

Bản thân Anhxtanh cũng vài lần giải thích thú vị về Thuyết tương đối. Năm 1921, khi vừa đặt chân lên đất Mỹ, ông đã bị các ký giả hiếu kỳ vây lấy, yêu cầu ông dùng mấy câu thật ngắn gọn nói rõ Thuyết tương đối là gì. Ông nói: “Nếu các vị không đòi hỏi quá khắt khe về câu giải thích thì tôi có thể nói thế này: Xưa nay người ta cho rằng, nếu tất cả các vật trong vũ trụ mất đi thì thời gian và không gian vẫn tồn tại y như cũ, còn Thuyết tương đối thì nói rằng thời gian và không gian cũng sẽ mất đi như tất cả các vật đó”.

Tuy nhiên, ngay sau đó, các ký giả láu lỉnh lại chĩa micrô về phía vợ ông, bà Ensa (Sau khi ly thân một thời gian, tháng 2/1919, Anhxtanh đã ly hôn với người vợ đầu là Mileva. Tháng 6 năm đó, ông kết hôn với Ensa). Các ký giả hỏi Ensa: “Thưa bà, bà hiểu Thuyết tương đối là thế nào?”

Ensa là một phụ nữ dịu dàng, giỏi nội trợ. Câu trả lời của bà lúc đó xuất thần như một quan chức ngoại giao điêu luyện. Bà mỉm cười nói: “Ồ! Thực tình tôi cũng không hiểu lắm, tuy ông ấy nhiều lần giải thích cho tôi. Nhưng tôi cho rằng tình cảm và hạnh phúc của chúng tôi hình như không cần đến Thuyết tương đối. Trình độ toán học của tôi đủ để ghi chép các khoản chi tiêu trong gia đình là được rồi”.