Lương Thế Vinh với toán học Việt Nam

Chúng ta biết rất ít về những đóng góp của Lương Thế Vinh trong toán học, nhưng những gì được lưu truyền lại đã cho thấy sự nhìn xa đáng ngạc nhiên của ông về vai trò của toán học trong đời sống xã hội. Trong một thời đại mà quan niệm nói chung là các “sách thánh hiền” mới đáng được đọc, thì câu thơ cùa ổng:Thần cơ diệu Toán vạn niên sưchắc không phải là đã được nhiều người thừa nhận. Đừng nói đến là hơn 500 năm trưởc, mà bây giờ cúng không phải ai cúng đánh giá toán học cao như vậy; không phải mọi người đều nhận thức được rằng, tri thức toán học là một phần không thể thiếu trong văn hóa của mỗi con người. Với lòng mong muốn được truyền thụ kiến thức toán học cho quần chúng Lương Thế Vinh đã viết cuốn sáchĐại thành toán pháp.Có lẽ đó là cuốn sách toán đầu tiên xuất bản ở nước ta. Việc ông ứng dụng toán học để đo đạc diện tích ruộng bằng cách chia thành các hình nhỏ củng có thể xem như một trong những công trình ứng dụng toán học một cách có phương pháp đầu tiênởnước ta.

Đánh giá về những cống hiến của Lương Thế Vinh trong toán học, không thế so sánh các kiến thức về toán của ông với các thành tựu toán học thế giới thời đại đó. Phải nói rằng toán họcởchâu Âu thế kỉ XV đã đạt được một số thành tựu lớn, như lý thuyết giải các phương trình đại số, tuy nhiên toán học châuÂu cũng chỉ phát triển mạnh mẽ vào những thế kỷ tiếp theo, khi bắt đầu vào thời kỳ Phục hưng. Cũng chính từ việc tính diện tích, thể tích các hình bằng cách chia nhỏ (ra vô hạn) mà vào thế kỷ XVII,NewtonvàLeibnitzđã xây dựng nên lý thuyết tích phân, cơ sở của toán học hiện đại. Tiếc rằng Lương Thế Vinh làm việc một cách hoàn toàn cô lập, trong một xã hội mà toán học không phái là bộ môn được coi trọng, nên tài năng bẩm sinh cùa ông đã không được phát huy.

Nhìn lại đóng góp của Lương Thế Vinh trong Toán học, chúng ta vừa khâm phục ông, vừa tự hào về ông, vừa cảm thấy có phần nuối tiếc. Phải chăng do những hạn chế của xã hội nước ta thời đó, mà một tài năng toán học bẩm sinh đã bị mai một đi? Và cũng không phải chỉ Lương Thế Vinh, mà còn có thể còn nhiều tài năng khác nữa. Việc làm tốt nhất để tưởng nhớ ông là đề ra và tổ chức thực hiện những chính sách cần thiết để xây dựng nền toán học Việt Nam xứng đáng với vị thế của nước ta, và đủ sức đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Điều quan trọng và trước hết là có nhận thức đầy đủ về vai trò của toán học, như Lương Thế Vinh đã nhìn thấy cách đây hơn 500 năm và không để các nhà toán học Việt Nam rơi vào tình trạng cô lập như ông 500 năm về trước. Bởi vì, hơn bất cứ ngành khoa học nào khác, toán học chỉ phát triển được trong sự giao lưu và hội nhập quốc tế.