Xây dựng Cổng Dữ liệu mở: Bước đi chiến lược của VUSTA trong việc thực hiện Nghị quyết 57

Hội thảo do ông  Nguyễn Quyết Chiến,Tổng Thư ký VUSTA và bà Nguyễn Thị Bích Lan, Viện trưởng Viện Sáng tạo và Chuyển đối số đồng chủ trì

Tham dự hội thảo có ông Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ; đại diện Trung tâm Đào tạo quốc tế, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông; Cục Chuyển đổi số Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ; lãnh đạo một số Liên hiệp Hội địa phương, Hội ngành toàn quốc; các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Tổng thư ký VUSTA Nguyễn Quyết Chiến nhận định, trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia được Đảng, Nhà nước xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, việc xây dựng và khai thác tài nguyên dữ liệu trở thành yêu cầu cấp thiết. Đối với VUSTA - ngôi nhà chung của 127 hội thành viên, hơn 500 tổ chức KH&CN trực thuộc và trên 2 triệu hội viên trí thức KH&CN ở trong và ngoài nước, dữ liệu không chỉ là nguồn lực mà còn là nền tảng để kết nối tri thức, lan tỏa giá trị và nâng cao hiệu quả các hoạt động theo chức năng nhiệm vụ của VUSTA, nhất là Tư vấn phản biện, Phổ biến kiến thức, Nghiên cứu khoa học, Tôn vinh trí thức, Hợp tác quốc tế.

Tổng thư ký VUSTA Nguyễn Quyết Chiến phát biểu khai mạc hội thảo

Trong nhiều năm qua, hệ thống VUSTA đã hình thành nên kho dữ liệu vô cùng phong phú, có giá trị, đó là cơ sở dữ liệu chuyên gia, là kết quả các hoạt động nhằm thực hiện chức năng tập hợp, đoàn kết, phát huy sức sáng tạo của đội ngũ trí thức KH&CN nước nhà. Tuy nhiên, việc quản lý, tài liệu hóa, số hóa, chuẩn hóa, chia sẻ và khai thác những nguồn dữ liệu vẫn còn phân tán, thiếu nền tảng hạ tầng số, thiếu cơ chế tích hợp tổng thể, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý, truy cập, sử dụng và khai thác trong thời đại số.

“Chính vì vậy, việc xây dựng Cổng dữ liệu mở của VUSTA có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, cần thiết trong giai đoạn hiện nay. Đây không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật, mà còn là bước đi chiến lược trong việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị nhằm: Tạo nền tảng tích hợp dữ liệu, chia sẻ tri thức rộng rãi, phù hợp với tinh thần phát triển của Chính phủ số, Xã hội số và VUSTA số; Kết nối dữ liệu giữa VUSTA với các hội thành viên, các đơn vị trực thuộc, các Bộ ngành, địa phương; Tăng cường khả năng khai thác dữ liệu phục vụ công tác tư vấn phản biện, phổ biến kiến thức, nghiên cứu khoa học, bảo vệ môi trường, tôn vinh trí thức, hợp tác quốc tế và các hoạt động khác có liên quan; Thúc đẩy kết nối, hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức xã hội tiếp cận nguồn tri thức khoa học một cách đáng tin cậy; Góp phần nâng cao vị thế và cai trò của VUSTA trong sự nghiệp phát triển bền vững đất nước”, Tổng Thư ký VUSTA nhấn mạnh tại hội thảo.

Theo Chánh Văn phòng VUSTA Phạm Hữu Duệ, VUSTA là hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở Trung ương, có quy mô và tầm ảnh hưởng sâu rộng, giữ vai trò nòng cốt trong việc tập hợp, đoàn kết và phát huy sức mạnh sáng tạo của đội ngũ trí thức KH&CN Việt Nam ở cả trong và ngoài nước - nguồn vốn con người và tri thức rất lớn của quốc gia tạo thuận lợi cho tư vấn, giám sát, phản biện, chuyển giao tri thức số. Bên cạnh những thuận lợi, hiện trạng hoạt động động chuyển đổi số của VUSTA vẫn còn gặp nhiều khó khăn và có những “điểm nghẽn”. Trong đó, sự phân tán và thiếu đồng bộ không chỉ là một sự bất tiện trong vận hành mà đã trở thành một “điểm nghẽn” chính, cho thấy các biểu hiện cản trở VUSTA phát huy tối đa hiệu quả hoạt động do làm lãng phí tài nguyên tri thức, chậm trễ trong phản ứng chính sách và hiệu suất điều hành thấp.

Chánh Văn phòng Phạm Hữu Duệ chia sẻ những thuận lợi và khó khăn trong công tác chuyển đổi số của hệ thống VUSTA

“Việc quản lý, tổng hợp, lưu trữ và khai thác giá trị từ một khối lượng dữ liệu khổng lồ và đa dạng bằng các phương pháp thủ công, dựa trên giấy tờ và các hệ thống phần mềm rời rạc là gần như bất khả thi. Điều này dẫn đến một nghịch lý cốt lõi: VUSTA là một kho tri thức có giá trị cao của quốc gia, nhưng kho tri thức đó lại đang được lưu trữ trong hàng trăm "kho" riêng lẻ, chưa được số hoá toàn diện, không có kết nối, không có công cụ tìm kiếm và khai phá hiệu quả, dữ liệu hầu như chưa phát huy giá trị”, Chánh Văn phòng VUSTA Phạm Hữu Duệ chia sẻ.

Hội thảo đã trao đổi, đánh giá nhu cầu, mô hình, kiến trúc, tiêu chuẩn dữ liệu mở, chia sẻ kinh nghiệm từ các cơ quan, tổ chức, đơn vị có liên quan; đồng thời đề xuất các giải pháp khả thi nhằm xây dựng và hoàn thiện Cổng Dữ liệu mở của VUSTA hiện đại, bảo đảm an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu, có khả năng mở rộng, khai thác hiệu quả và lâu dài. Các chuyên gia đều nhận định, dữ liệu là tài nguyên quốc gia quý giá và là tài sản chiến lược của Chính phủ, Quốc gia. Cổng dữ liệu mở sẽ đóng vai trò là hạ tầng dữ liệu trục chính, hình thành kho dữ liệu thống nhất, chuẩn hoá, dễ dàng tích hợp với các cổng dữ liệu Quốc gia. Đối với VUSTA, Cổng Dữ liệu mở - Kết nối liên thông sẽ khẳng định vai trò của VUSTA như là một tổ chức dẫn dắt, tiên phong trong đổi mới sáng tạo.

Ông Nguyễn Ngọc Linh, Trung tâm Đào tạo quốc tế, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thôngbáo cáo tham luận về các tiêu chuẩn dữ liệu mở

Ông Nguyễn Trọng Khánh, Trưởng phòng Nền tảng và Dữ liệu số, Cục Chuyển đổi số Quốc giachia sẻ về việc nghiên cứu ứng dụng tiêu chuẩn D-CAT trong lập danh mục dữ liệu mở

Tại hội thảo, Ban tổ chức đã xin ý kiến góp ý của các hội thành viên, các chuyên gia, nhà khoa học tại Hội thảo đối với Danh mục dữ liệu (mở) dự kiến của VUSTA, bao gồm: 1. Dữ liệu về hệ thống tổ chức VUSTA; 2. Dữ liệu về chuyên gia, trí thức khoa học – công nghệ (mở có điều kiện); 3. Dữ liệu về nhiệm vụ khoa học – công nghệ; 4. Dữ liệu tư vấn – phản biện và giám định xã hội (TVPB&GĐXH); 5. Dữ liệu hoạt động phổ biến kiến thức (PBKT); 6. Dữ liệu về hội thảo – sự kiện – diễn đàn khoa học; 7. Dữ liệu về hợp tác quốc tế; 8. Dữ liệu về Thi đua, khen thưởng, tôn vinh trí thức; 9. Dữ liệu về các giải thưởng KH&CN và sáng tạo; 10. Dữ liệu tài chính minh bạch (ở mức tổng hợp); 11. Dữ liệu số hóa tài liệu, thư viện số VUSTA.

Ông Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ  đưa ra ý kiến về Danh mục dữ liệu mở của VUSTA

Theo đề xuất của các chuyên gia tại hội thảo, Chính phủ đã ban hành Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia (Quyết định 2439/QĐ-TTg), xác định rõ các tầng dữ liệu cơ bản gồm: dữ liệu nguồn (source data), dữ liệu chủ (master data), dữ liệu tham chiếu (reference data), và dữ liệu mở (open data). Hệ thống dữ liệu của VUSTA cần được quy hoạch để khớp nối với khung kiến trúc này. Cụ thể, danh sách các Hội thành viên và đơn vị trực thuộc của VUSTA đóng vai trò là "dữ liệu tham chiếu" quan trọng cho hệ thống KH&CN quốc gia. Việc chuẩn hóa danh mục này theo các mã định danh thống nhất là bước đi tiên quyết để tích hợp vào Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia.

Ông Kiểu Công Thược, Quỹ Đầu tư khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam tham góp ý kiến về việc chuẩn hóa danh mục dữ liệu mở cho hệ sinh thái số của hoạt động ĐMST tại VUSTA

Hội thảo đã nhận được nhiều ý kiến tâm huyết, trí tuệ, sát thực tiễn từ các đại biểu, các chuyên gia, nhà khoa học. Những ý kiến đóng góp tại hội thảo là cơ sở quan trọng để VUSTA hoàn thiện Đề án Chuyển đổi số, tổ chức triển khai hiệu quả, góp phần thực hiện hóa mục tiêu Chuyển đổi số của VUSTA đến năm 2030, định hướng đến năm 2035 nói riêng và thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia nói chung./.