Việt Nam sẽ có khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị

Đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế theo hướng xanh hóa, áp dụng các mô hình sản xuất mới (kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ…), áp dụng các tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là cơ hội để các doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân phát triển bền vững, tiết kiệm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp cận được với các thị trường phát triển, chuỗi cung ứng quốc tế, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Việc triển khai, thực hiện các dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn, áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị của doanh nghiệp nói chung và khu vực kinh tế tư nhân nói riêng còn gặp khó khăn, đặt ra yêu cầu cần giải quyết, trong đó có liên quan đến xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị.

Bối cảnh hội nhập quốc tế cũng đặt ra những thách thức chưa từng có cho doanh nghiệp Việt Nam. Cáchiệp định thương mại tự dothế hệ mới như EVFTA, CPTPP cùng các quy định nghiêm ngặt từ Liên minh Châu Âu như Thỏa thuận Xanh, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), hay Quy định chống phá rừng (EUDR)... Yêu cầu từ các đối tác nước ngoài hiện nay không chỉ dừng lại ở chất lượng sản phẩm mà còn mở rộng tới toàn bộ quy trình sản xuất, nguồn gốc nguyên liệu, mức độ phát thải và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Xu hướng chuẩn hóa báo cáo bền vững theo CSRD/ESRS của EU cho thấy áp lực về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) đang chuyển dần từ hình thức "khuyến khích tự nguyện" sang "chuẩn mực thị trường bắt buộc". Nếu không có một khung nhận diện nội địa tương thích với quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam sẽ dễ dàng bị gạt ra khỏi chuỗi giá trị toàn cầu.

Do đó, việc xây dựng Quyết định của Thủ tướng Chính phủ hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị là cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

Năng lượng tái tạo là một trong những loại hình dự án xanh.

Theo Dự thảo, Quyết định này hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị.

Đối tượng áp dụng bao gồm: Doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị để làm căn cứ hưởng hỗ trợ lãi suất của Nhà nước theo quy định của pháp luật; Tổ chức đánh giá dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn; Cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện chính sách hỗ trợ của Nhà nước; Ngân hàng thương mại, quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách tham gia thực hiện chính sách hỗ trợ; Cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan.

Theo dự thảo, tiêu chí đối với dự án xanh được xây dựng dựa trên Luật Bảo vệ môi trường và các quy định hiện hành, đảm bảo tính nhất quán và hài hòa với thông lệ quốc tế. Danh mục dự án xanh dự kiến bao gồm 45 loại dự án thuộc 7 lĩnh vực then chốt: Năng lượng; giao thông; xây dựng; tài nguyên nước; nông - lâm - thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học; công nghiệp chế biến, chế tạo; và dịch vụ môi trường. Mục tiêu và các yêu cầu được nêu rõ cho từng loại hình dự án cụ thể.

Đối với dự án tuần hoàn, dự thảo đã phân loại thành ba nhóm loại hình.

“Dự án thiết kế tuần hoàn” áp dụng thiết kế và sản xuất đáp ứng tiêu chí tuần hoàn giảm khai thác, sử dụng tài nguyên không tái tạo, tài nguyên nước; tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên, nguyên liệu thô, vật liệu; tiết kiệm năng lượng.

“Dự án sử dụng tuần hoàn” áp dụng một trong các biện pháp tái sử dụng, sửa chữa, tân trang, thay đổi mục đích sử dụng, tái sản xuất, cho thuê, chia sẻ sản phẩm, trang thiết bị và công trình đáp ứng tiêu chí tuần hoàn kéo dài thời gian sử dụng vật liệu, thiết bị, sản phẩm, hàng hóa, các linh kiện, cấu kiện.

“Dự án phục hồi tài nguyên” thực hiện phân loại, thu gom, xử lý, tái chế chất thải hoặc các biện pháp tuần hoàn khác đáp ứng tiêu chí tuần hoàn hạn chế chất thải phát sinh và giảm thiểu tác động xấu đến môi trường.

Dự thảo cũng nêu rõ việc áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị là một trong những yêu cầu để xem xét hỗ trợ lãi suất, nhằm đảm bảo doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không chỉ thực hiện dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn mà còn là cam kết tuân thủ các tiêu chuẩn bền vững trong toàn bộ quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Nội dung khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị:

Về môi trường: quản lý và giảm thiểu các tác động môi trường phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh; sử dụng hiệu quả năng lượng, tài nguyên nước và nguyên vật liệu; quản lý chất thải và phát thải; thực hiện các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm; triển khai các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu; tuân thủ các quy định của pháp luật và các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về bảo vệ môi trường;

Về xã hội: bảo đảm quan hệ lao động hài hòa; bảo đảm điều kiện làm việc an toàn, quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động; thúc đẩy bình đẳng, không phân biệt đối xử trong tuyển dụng, đào tạo và thăng tiến; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; xây dựng và duy trì mối quan hệ với khách hàng, đối tác và các bên liên quan; góp phần phát triển cộng đồng địa phương;

Về quản trị: bảo đảm cơ cấu quản trị và hệ thống kiểm soát nội bộ phù hợp; xác định rõ trách nhiệm và nghĩa vụ của các chức danh quản lý; quản lý rủi ro trong hoạt động của doanh nghiệp; tuân thủ các quy định về công khai, minh bạch thông tin tài chính và phi tài chính; thực hiện các biện pháp phòng, chống tham nhũng, phòng ngừa xung đột lợi ích và bảo vệ dữ liệu cá nhân;

Đối tượng áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị là doanh nghiệp được thành lập theo quy định pháp luật; hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Nội dung khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị gồm 3 trụ cột: Môi trường, Xã hội, Quản trị.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự kiến trình Dự thảo để Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành Quyết định trong tháng 6 năm 2026 để triển khai thực hiện.

Minh Thành