Khơi dậy khát vọng trí thức trong kỷ nguyên mới

GS Trần Đại Nghĩa (người mặc áo vest sẫm ngồi hàng đầu) cùng các đại biểu tham dự Đại hội đầu tiên của LHH Tp. HCM năm 1986 (ảnh do GS Nguyễn Thiện Phúc cung cấp)

Hành trình từ những ngày đầu gian khó

Năm 2026 đánh dấu một cột mốc lịch sử - 40 năm Việt Nam thực hiện công cuộc đổi mới, đây cũng là dịp để nhìn lại chặng đường 43 năm đồng hành của Liên hiệp Hội Việt Nam cùng dân tộc và hướng đến giai đoạn phát triển mới. Được thành lập từ năm 1983, Liên hiệp Hội Việt Nam ra đời trong bối cảnh đất nước còn muôn vàn khó khăn sau chiến tranh. Khởi đầu chỉ với 15 tổ chức Hội thành viên, nhưng với sứ mệnh tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức, Liên hiệp Hội Việt Nam đã không ngừng lớn mạnh.

Đến nay, Liên hiệp Hội Việt Nam đã quy tụ 93 hội ngành toàn quốc, 34 Liên hiệp Hội địa phương và hơn 575 tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc, tạo thành một mạng lưới rộng khắp với hàng triệu trí thức, chuyên gia đầu ngành trong mọi lĩnh vực. Đây là lực lượng nòng cốt, là "nguồn lực mềm" có sức mạnh to lớn, đóng góp vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xuyên suốt chiều dài lịch sử.

Trong 43 năm qua, những đóng góp của Liên hiệp Hội Việt Nam được thể hiện trên nhiều phương diện. Nổi bật nhất là vai trò tư vấn, phản biện và giám định xã hội. Liên hiệp Hội Việt Nam đã tham gia góp ý, phản biện nhiều chủ trương, chính sách lớn, các dự án quan trọng tầm quốc gia. Từ các dự án thủy điện Yaly, Sơn La, quy hoạch lũ đồng bằng sông Cửu Long đến các chính sách về giáo dục, y tế, môi trường, những luận cứ khoa học xác đáng từ đội ngũ trí thức Liên hiệp Hội Việt Nam đã góp phần giúp các cơ quan quản lý nhà nước hoàn thiện thể chế, đưa ra những quyết sách đúng đắn, phục vụ lợi ích quốc gia, dân tộc.

Không chỉ dừng lại ở tư vấn, phản biện, Liên hiệp Hội Việt Nam còn là cầu nối đưa khoa học đến gần hơn với cuộc sống. Hàng chục nghìn sự kiện phổ biến kiến thức, các chương trình tập huấn, chuyển giao kỹ thuật đã được tổ chức, mang lại hiệu quả thiết thực, đặc biệt là ở vùng nông thôn, miền núi. Các giải thưởng khoa học công nghệ do Liên hiệp Hội Việt Nam tổ chức, chủ trì, như giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam (VIFOTEC), đã thu hút hàng nghìn công trình dự thi, khơi dậy tinh thần sáng tạo trong các tầng lớp nhân dân. Nhà xuất bản Tri thức với Tủ sách “Tinh hoa tri thức thế giới” cùng Báo Tri thức&Cuộc sống và hàng chục tạp chí khoa học trong toàn hệ thống đã góp phần quan trọng trong việc bồi đắp văn hóa đọc, lan toả, nâng cao dân trí.

Các đồng chí lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam hiện nay

Sẵn sàng bước vào kỷ nguyên mới

Đất nước đang đứng trước thềm của một kỷ nguyên phát triển mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, với mục tiêu đến năm 2030 là nước đang phát triển, công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Trong bối cảnh đó, Đảng và Nhà nước xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là động lực then chốt để tạo ra bứt phá. Điều này đặt lên vai Liên hiệp Hội Việt Nam những nhiệm vụ hết sức nặng nề nhưng cũng đầy vinh quang.

Để đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới, Liên hiệp Hội Việt Nam đã và đang chủ động đổi mới mạnh mẽ về tổ chức và phương thức hoạt động. Việc hợp nhất Đảng đoàn và Đảng ủy thành một Đảng bộ thống nhất trực thuộc Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương là một bước đi quan trọng nhằm tinh gọn bộ máy, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động.

Nhiệm vụ trọng tâm và cấp bách nhất hiện nay là tập trung triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Điều này đòi hỏi Liên hiệp Hội Việt Nam phải tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số toàn diện để nâng cao năng lực quản trị, kết nối và phát huy trí tuệ của đội ngũ trí thức. Mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái số đồng bộ, kết nối toàn hệ thống (Vusta Digital), ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để khai thác dữ liệu chuyên gia, tự động hóa tổng hợp ý kiến phản biện, hỗ trợ ra quyết định đang được đẩy mạnh. Sự chuyển đổi này không chỉ giúp quản trị tinh gọn, minh bạch mà còn là chìa khóa để nâng cao chất lượng tham mưu, tư vấn chính sách trong thời đại số.

Bên cạnh đó, công tác tư vấn, phản biện cần được nâng lên một tầm cao mới. Liên hiệp Hội Việt Nam cần chủ động hơn nữa trong việc lựa chọn những vấn đề then chốt, những dự án trọng điểm quốc gia để tổ chức phản biện một cách khoa học, khách quan, có chiều sâu, thực sự là "cố vấn" tin cậy của Đảng và Nhà nước. Đội ngũ trí thức cần đi đầu trong nghiên cứu, đề xuất các cơ chế, chính sách vượt trội để tháo gỡ "điểm nghẽn" về thể chế, khơi thông mọi nguồn lực cho phát triển.

Một nhiệm vụ không kém phần quan trọng là tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, trong đó có vai trò tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức trong nước và người Việt Nam ở nước ngoài, xây dựng mái nhà chung Liên hiệp Hội Việt Nam thực sự vững chắc, là nơi trí thức có thể cống hiến, sáng tạo và phát huy tối đa tài năng, tâm huyết của mình. Phát huy tinh thần tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc như lời Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh, đội ngũ trí thức cần khơi dậy khát vọng cống hiến mãnh liệt, chung sức đồng lòng cùng toàn Đảng, toàn dân hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược của đất nước.

Tương lai phía trước

43 năm là một chặng đường đủ dài để khẳng định bản lĩnh, trí tuệ và những đóng góp to lớn của Liên hiệp Hội Việt Nam đối với sự nghiệp cách mạng của đất nước. Từ một tổ chức còn non trẻ, đến nay, Liên hiệp Hội Việt Nam đã trở thành một mắt xích thiết yếu, là chỗ dựa tin cậy của Đảng, Nhà nước và là niềm tự hào của giới trí thức khoa học công nghệ nước nhà.

Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, với tinh thần đổi mới, sáng tạo và quyết tâm cao, Liên hiệp Hội Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, tập hợp sức mạnh trí tuệ, xứng đáng là lực lượng quan trọng, góp phần đưa đất nước vững bước vào tương lai giàu mạnh, phồn vinh và hạnh phúc, sánh vai với các cường quốc năm châu như Bác Hồ hằng mong ước. Sứ mệnh lịch sử ấy đang được tiếp lửa bởi khát vọng và niềm tin vào một Việt Nam hùng cường trong những thập kỷ tới.