Cần phát huy vai trò của Liên hiệp hội Việt Nam trong việc tập hợp, định hướng các tổ chức thành viên

Liên hiệp Hội Việt Nam với hàng trăm tổ chức thành viên là nơi tập hợp được hàng vạn nhà khoa học, từ thạc sỹ, tiến sỹ, phó giáo sư, giao sư, nhiều người trong số đó là những nhà khoa học danh giá tên tuổi trên danh đài khoa học của thế giới.

Để Phát huy vai trò của Liên hiệp Hội Việt Nam trong việc tập hợp và Định hướng hoạt động của các tổ chức thành viên, rất cần thiết và một số giải pháp thiết thực, vusta.vn có cuộc trao đổi với ông Đặng Duy Đông – Viện trưởng Viện Quy hoạch phát triển về vấn đề này.

Ông Đặng Huy Đông - Viện trưởng Viện Quy hoạch và Phát triển - Liên hiệp Hội Việt Nam.

PV: Thưa Viện trưởng Đặng Huy Đông, theo Viện trưởng thì sự cần thiết để phát huy vai trò của Liên hiệp Hội Việt Nam trong việc tập hợp và định hướng hoạt động của các tổ chức thành viên, phục vụ cho sự phát triển kinh tế và xã hội của đất nước?

Viện trưởng Đặng Huy Đông: Lịch sừ phát triển của các dân tộc trên thế giới chứng minh sự phát triển hưng thịnh của các quốc gia, các triều đại đều gắn liền với các cuộc cách mạng khoa học và công nghệ. Chỉ trong vòng chưa đầy hai thế kỷ sau, thế giới đã trải qua ba cuộc cách mạng, với khoảng thời gian giữa mỗi cuộc cách mạng ngày một rút ngắn, mà điển hình là cuộc cách mạng lần thứ tư đã ập đến như vũ bão, chỉ trong vòng 2 thập kỷ đã làm thay đổi toàn bộ thế giới, từ địa chính trị, địa kinh tế, mọi mối quan hệ, trật tự thế đang đảo lộn khó lường, sâu sắc.

Cũng qua các cuộc cách mạng đó, đã chứng minh, đất nước nào, dân tộc nào nắm bắt được tri thức nhân loại, theo kịp và nắm bắt được khoa học kỹ thuật của thời đại thì phát triển rực rỡ, bứt phá trở thành cường quốc. Các quốc gia phát triển dựa trên khai thác tài nguyên thiên nhiên, thâm dụng lao động và vốn đều đừng lại ở mức độ nhất định, kẹt lại bởi bẫy thu nhập trung bình. Chỉ có nền kinh tế xây đựng vững chắc trên nền tảng khoa học công nghệ, dựa vào nguồn nhân lực có tri thức thì mới vượt qua bẫy thu nhập trung bình để trở nên thịnh vượng.

Tri thức là một quá trình tích lũy và thừa kế, không thể có trong một sớm, một chiều. Tri thức phải được ứng dụng, phải phục vụ nhu cầu cuộc sống đương đại. Chỉ có môi trường ứng dụng thực tiễn mới là nơi thử thách thực sự của tri thức. Tri thức cũng phải đặt trong môi trường cạnh tranh thì mới được rèn giũa, mới đạt đến tinh hoa. Khoa học vị nhân sinh. Nếu chỉ dừng lại ở bằng cấp, học vị chỉ mới là vinh quang cá nhân, đó là khoa học vị khoa học – không phục vụ cho con người. Liên hiệp Hội Việt Nam chính là nơi hội tụ và tạo ra sân chơi công nghệ cho các tinh hoa trí tuệ Việt Nam tham gia vào sự nghiệp chấn hưng đất nước.

PV: Ông có thể đưa ra một số giải pháp cụ thể để phát huy hiệu quả vai trò của Liên hiệp Hội Việt Nam đối với các tổ chức thành viên vì sự phát triển kinh tế và xã hội, chấn hưng đất nước?

Viện trưởng Đặng Huy Đông: Liên hiệp Hội Việt Nam cần bám sát theo các yêu cầu phát triển đất nước đã được xác định trong chiến lược, Nghị quyết của Đảng theo từng thời kỳ, theo đặt hàng cụ thể của Đảng, Quốc hội và Chính phủ, lấy đó là định hướng các xây dựng và triển khai các đề tài nghiên cứu phát triển khoa học công nghệ cho đất nước.

Liên hiệp Hội Việt Nam định hướng và tập hợp những tổ chức thành viên tham gia các đề tài nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ đặt ra trong từng thời kỳ để tăng năng suất lao động, tăng hàm lượng chất xám trong các sản phẩm dịch vụ của đất nước.

Nhà nước phải ưu tiên nguồn lực cho các đề tài khoa học công nghệ (KHCN) nhằm phát triển nền kinh tế tri thức, nâng cao hàm lượng hàm lượng “chất xám” trong mỗi sản phẩm hàng hóa dịch vụ của đất nước để nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Nhà nước cần công bằng trong đánh giá KHCN với Liên hiệp Hội Việt Nam phát huy và giữ vai trò đảm bảo khách quan, độc lập, công tâm. Bỏ thói quen trong đánh giá đề tài khoa học sang đánh giá sản phẩm công nghệ cụ thể. Đối với việc đánh giá một sản phẩm công nghệ cụ thể, Cần bám theo các kết quả đo kiểm cụ thể của sản phẩm công nghệ, định lượng so với các tiêu chuẩn, quy chuẩn có sẵn để thấy tính ưu việt, vượt trội; không nên dựa theo các tiêu chí mang tính định tính, cảm tính kiểu như “đề tài công nghệ có tính mới, sáng tạo…”, hoàn toàn phụ thuộc và cảm tính của thành viên hội đồng. Liên hiệp Hội Việt Nam phải được đảm nhận vai trò trọng tài, khách quan, công minh và duy trì công lý trong KHCN,

Nhà nước cũng nên công khai và bình đẳng trong cơ hội tiếp cận và tham gia các đề tài KHCN sử dụng vốn Nhà nước. Cũng như trong kinh tế, KHCN là một thị trường, cần có sự cạnh tranh bình đẳng minh bạch. Lấy kết quả đầu thầu hoặc kết quả đầu ra của đề tài là căn cứ thanh toán vốn ngân sách Nhà nước cho đề tài KHCN theo đặt hàng. Bình đẳng giữa tổ chức KHCN nhà nước và tổ chức KHCN công lập. Kết quả nghiên cứu KHCN của tư nhân, nếu được ứng dụng vào thực tế, mang lại hiệu quả kinh tế xã hội cụ thể thì được ngân sách Nhà nước hoàn trả các khoản chi phí nghiên cứu.

PV: Xin cảm ơn Viện trưởng Đặng Huy Đông!

PV