Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý tài chính viện trợ không hoàn lại của VUSTA

Tham dự hội thảo có đại diện các tổ chức KH&CN trực thuộc VUSTA có tiếp nhận các khoản viện trợ không hoàn lại giai đoạn 2023-2025, các tổ chức KH&CN trực thuộc VUSTA có nhận khoản viện trợ thuộc ngân sách nhà nước giai đoạn 2017-2022. Đại diện Ban Quản lý Dự án Quỹ toàn cầu VUSTA; đại diện lãnh đạo các Ban chuyên môn thuộc Cơ quan Trung ương VUSTA.

Toàn cảnh hội thảo

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Chủ tịch VUSTA Phạm Ngọc Linh cho rằng, trong thời gian qua nhiều dự án của các tổ chức KH&CN trực thuộc VUSTA đã hoàn thành nhưng vấn đề tài chính còn tồn đọng bởi nhiều nguyên do, không chỉ do khách quan mà còn có những nguyên nhân chủ quan. Nhằm tăng cường hiệu quả phối hợp trong công tác quản lý các dự án viện trợ không hoàn lại, từ năm 2023 VUSTA đã ban hành Quy chế về quản lý và sử dụng nguồn vốn viện trợ nước ngoài không hoàn lại của Liên hiệp Hội Việt Nam, Hướng dẫn Quy trình thẩm định, phê duyệt, quản lý dự án viện trợ nước ngoài không hoàn lại, Hướng dẫn Quản lý tài chính nguồn viện trợ không hoàn lại dành cho Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam. Các quy chế, hướng dẫn được soạn thảo, ban hành trên cơ sở pháp luật hiện hành. Qua báo cáo cho thấy, từ năm 2023, các đơn vị đã tổ chức thực hiện hiệu quả hơn, tuân thủ quy định nhưng vẫn có những tồn đọng và vướng mắc nhất định.

Phó Bí thư Thường trực Đảng uỷ, Phó Chủ tịch  VUSTA Phạm Ngọc Linh  phát biểu khai mạc hội thảo

Phó Chủ tịch Phạm Ngọc Linh đề nghị hội thảo sẽ tập trung trao đổi, thảo luận về thực trạng công tác quản lý tài chính viện trợ không hoàn lại tại các tổ chức KH&CN, đồng thời đề xuất, kiến nghị các giải pháp để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, tồn đọng từ thực tiễn đặt ra cho đến hiện nay. Phó Chủ tịch Phạm Ngọc Linh cho rằng, hội thảo cũng là dịp để VUSTA và các tổ chức KH&CN trực thuộc cập nhật những thông tin, quy định pháp luật mới và là dịp để các bộ phận chức năng hai bên bên nắm bắt, trao đổi thông tin hai chiều hiệu quả để cùng nhau giải quyết các vướng mắc, xử lý dứt điểm những tồn đọng, hướng đến giai đoạn quản lý tài chính mới minh bạch, hiệu quả, đảm bảo theo quy định của nhà nước.

Hội thảo tập trung vào 03 nội dung quan trọng: 1) Công tác quản lý tài chính - kế toán viện trợ không hoàn lại của Liên hiệp Hội Việt Nam; 2) Đánh giá việc tuân thủ Luật thuế trong các hồ sơ quyết toán viên trợ không hoàn lại của các nhà tài trợ nước ngoài giai đoạn 2022-2024 do LHHVN là cơ quan chủ quản, những vấn đề cần lưu ý về hoá đơn, chứng từ thuế khi mua bán hàng hoá dịch vụ nhằm nâng cao năng lực tài chính; 3) Đánh giá việc tuân thủ Luật đấu thầu trong các hồ sơ quyết toán viện trợ không hoàn lại của các nhà tài trợ nước ngoài giai đoạn 2022-2024 do LHHVN là cơ quan chủ quản, một số điểm quan trọng trong Luật đấu thầu năm 2025 nhằm nâng cao hiệu quả tài chính trong giai đoạn mới.

Trao đổi về công tác quản lý tài chính - kế toán viện trợ không hoàn lại của Liên hiệp Hội Việt Nam, bà Đoàn Thu Huyền, Phụ trách Kế toán VUSTA đi sâu vào các nội dung: Một số điểm cần lưu ý đối với quy định tài chính nêu trong Văn kiện dự án vốn viện trợ không thuộc nguồn thu NSNN; Công tác thanh quyết toán các dự án viện trợ nước ngoài; Một số điểm cần lưu ý trong quản lý tài chính – kế toán viện trợ.

Theo bà Đoàn Thu Huyền, để công tác quản lý tài chính được thực hiện tốt, các lãnh đạo chủ dự án các đơn vị KH&CN cần hết sức lưu ý các nội dung về công tác quản lý tài chính được ghi trong văn kiện dự án. Trong năm 2025, bộ phận Kế toán và Ban KH&HTQT của VUSTA đã có sự phối hợp chặt chẽ về các nội dung ghi trong văn kiện dự án đối với các văn kiện dự án xin ý kiến của VUSTA. Hiện tại việc quản lý tài chính được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 80/2020/NĐ-CP ngày 08 tháng 7 năm 2020 của Chính phủ về quản lý và sử dụng viện trợ không hoàn lại không thuộc hỗ trợ phát triển chính thức của các cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài dành cho Việt Nam. Khi Nghị định thay thế Nghị định 80/2020/NĐ-CP được ban hành sẽ áp dụng theo các quy định mới.

Bà Đoàn Thu Huyền, Phụ trách Kế toán VUSTA trao đổi với đại biểu tại hội thảo

Đối với công tác thanh quyết toán các dự án viện trợ nước ngoài, bà Đoàn Thu Huyền đã đưa ra các thông tin cụ thể về tình hình thực hiện nghĩa vụ quyết toán của các đơn vị và số liệu quyết toán của các đơn vị đã được quyết toán, thực trạng và những khó khăn, vướng mắc trong việc giải quyết tồn dư quyết toán nguồn ngân sách nhà nước. “Chúng tôi bố trí nhân sự để rà soát, quyết toán bổ sung theo công văn đề nghị của các đơn vị. Về việc rà soát kinh phí, VUSTA đang xem xét đối với một số dự án do các tổ chức KH&CN trực thuộc VUSTA thực hiện trước năm 2023. VUSTA sẽ tiếp tục báo cáo Bộ Tài chính về việc phê duyệt quyết toán bổ sung cho các đơn vị này vào niên độ tiếp theo”, bà Đoàn Thu Huyền chia sẻ tại hội thảo.

Đánh giá việc tuân thủ Luật thuế, Luật đấu thầu trong các hồ sơ quyết toán viện trợ không hoàn lại của các nhà tài trợ nước ngoài giai đoạn 2022-2024 do VUSTA là cơ quan chủ quản, bà Trần Dũng Hà, Kế toán viên chính của VUSTA cho biết: Những vấn đề còn tồn tại về hóa đơn/ chứng từ thuế do nhiều đơn vị chưa hiểu đầy đủ về vai trò khi thực hiện dự án, chưa cập nhật kịp thời các thay đổi pháp luật về thuế, đấu thầu. Bà Trần Dũng Hà đề nghị, hiện nay Luật Đấu thầu đã có những hướng mở tạo thuận lợi hơn cho các hoạt động mua sắm và hoạt động tư vấn, đề phù hợp với tình hình mới và rút kinh nghiệm cho các tồn tại giai đoạn trước, các tổ chức, chủ nhiệm nhiệm vụ, thư ký, kế toán cần nghiên cứu kỹ vai trò, vị trí mỗi dự án thực hiện, nghiên cứu cập nhật kịp thời các văn bản thay đổi của nhà nước và thường xuyên nâng cao năng lực về tài chính, kế toán.

Bà Trần Dũng Hà, Kế toán viên chính của VUSTA báo cáo tại hội thảo

Tại phần thảo luận, đại diện các đơn vị đã trao đổi làm rõ hơn các nội dung liên quan đến tỷ giá, các khoản chi không hợp lệ, việc xác nhận viện trợ, các điều chỉnh về đơn vị chủ dự án, chỉ định thầu, cơ chế tài chính trong văn kiện dự án… Những thắc mắc, trao đổi, chia sẻ của các đại biểu đã được bộ phận kế toán VUSTA giải đáp thoả đáng tại hội thảo. Các đại biểu đều bày tỏ ghi nhận những nỗ lực của VUSTA trong việc định hướng, hỗ trợ các đơn vị trong việc thực hiện nhiệm vụ, từng bước tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc và đề nghị VUSTA tiếp tục có những hướng dẫn cụ thể và sự hỗ trợ trong thời gian tới.

Bà Nguyễn Kim Ngân, Giám đốc Trung tâm Phát triển Nông thôn bền vững (SRD) phát biểu tại hội thảo

Đại biểu đóng góp ý kiến tại hội thảo

Phát biểu tổng kết hội thảo, Tổng Thư ký VUSTA Nguyễn Quyết Chiến khẳng định, VUSTA luôn thể hiện sự quan tâm và trách nhiệm cao đối với các tổ chức KH&CN trong việc triển khai các hoạt động tiếp nhận viện trợ không chỉ ở khâu quyết toán, mà còn ở khâu quy trình, thẩm định, phê duyệt, thực hiện góp ý cho các văn bản sửa đổi, bổ sung liên quan đến các quy định liên quan đến tiếp nhận viện trợ. Tổng Thư ký VUSTA Nguyễn Quyết Chiến đề nghị bộ phận kế toán VUSTA và các tổ chức KH&CN trực thuộc cần tiếp tục thực hiện việc rà soát. Giai đoạn tới khi Nghị định thay thế Nghị định 80/2020/NĐ-CP được ban hành, bộ phận kế toán VUSTA cần có những hướng dẫn mới để các đơn vị có căn cứ thực hiện. Bên cạnh các quy định, hướng dẫn của VUSTA, các đơn vị cũng cần ban hành các quy định của riêng mình về tài chính, chi tiêu nội bộ để hướng dẫn trong nội bộ.  

Tổng Thư ký VUSTA Nguyễn Quyết Chiến tổng kết hội thảo

Tổng Thư ký VUSTA Nguyễn Quyết Chiến khẳng định, với chủ trương của Thường trực Đoàn Chủ tịch VUSTA là xử lý dứt điểm các vấn đề còn tồn đọng, công tác quản lý tài chính viện trợ không hoàn lại sẽ được VUSTA đặc biệt quan tâm phối hợp với các đơn vị, các bộ ngành nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc và đảm bảo tiến độ theo quy định. Tổng Thư ký VUSTA Nguyễn Quyết Chiến đề nghị các đơn vị tích cực trong công tác phối hợp và liên tục nghiên cứu, cập nhật các quy định mới của nhà nước, của VUSTA trong triển khai thực hiện các nhiệm vụ nhằm nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý tài chính viện trợ không hoàn lại của VUSTA trong thời gian tới.