Tăng cường truyền thông sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em và thắt dây an toàn trên xe ôtô

Dự án do Tổ chức Bloomberg Philanthropies tài trợ thông qua Hiệp hội An toàn Đường bộ toàn cầu và Hội Chữ thập đỏ trăng lưỡi liềm đỏ với mục tiêu nâng cao nhận thức, kiến thức của cộng đồng về sử dụng các thiết bị an toàn cho trẻ em và thắt dây an toàn cho tất cả những người ngồi trên xe ôtô, thông qua tăng cường truyền thông thúc đẩy thực thi các quy định quốc tế và trong nước theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ.

Chiến lược quốc gia bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ giai đoạn 2021 - 2030 và tầm nhìn đến năm 2045 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 2060/QĐ-TTg ngày 12/12/2020 với mục tiêu  tổng quát “Hàng năm giảm 5 - 10% số người chết và bị thương do tai nạn giao thông đường bộ một cách bền vững, tiến tới xây dựng một xã hội có hệ thống giao thông an toàn, thông suốt, thuận tiện, hiệu quả và thân thiện môi trường; thể chế quản lý về an toàn giao thông phù hợp, hiệu lực và hiệu quả; kết cấu hạ tầng giao thông, phương tiện giao thông an toàn, hiện đại, thân thiện môi trường; người tham gia giao thông có kiến thức, kỹ năng, ý thức chấp hành pháp luật về trật tự, an toàn giao thông, hình thành văn hóa giao thông an toàn; có hệ thống cấp cứu, điều trị kịp thời, hiệu quả đối với nạn nhân tai nạn giao thông; áp dụng các thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực bảo đảm trật tự, an toàn giao thông”.

Theo một nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Chính sách và Phòng ngừa Thương tích (CIPPR) năm 2022: Trên 40% ô tô có trẻ em ngồi ghế trước, gần 23% là trẻ em không có người lớn đi cùng và chỉ có 1,3% trẻ em sử dụng các thiết bị an toàn và vẫn đang sử dụng dây an toàn của người lớn. Theo mục tiêu kế hoạch toàn cầu về an toàn giao thông đường bộ giai đoạn 2021 - 2030 của Hội đồng Liên hợp quốc, thắt dây an toàn và sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em là một trong những vấn đề chính cần được chú trọng bên cạnh những vấn đề hiện tại như vượt quá tốc độ, sử dụng điện thoại di động, uống rượu, bia khi lái xe.

Các vấn đề sẽ được giải quyết trong khuôn khổ dự án bao gồm:

Nâng cao nhận thức, cung cấp kiến thức sử dụng các thiết bị an toàn cho trẻ em, thắt dây an toàn tất cả những người ngồi trên ô tô vì những năm gần đây, số lượng người sử dụng và mua xe ô tô tại Việt Nam đã gia tăng từ 10% - 15% tại các thành phố lớn nhưng rất nhiều gia đình có trẻ nhỏ/có xe ô tô riêng đều không biết/không hiểu việc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ, thắt dây an toàn trên trên xe ô tô hoặc cho trẻ ngồi đúng vị trí theo quy định khi di chuyển sẽ đảm bảo độ an toàn tính mạng, tránh thương vong như thế nào. Với những can thiệp truyền thông của dự án, sẽ góp phần nâng cao nhận thức, có kiến thức đầy đủ và tăng cường sự thực thi theo đúng quy định của Luật.

Quy định sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em mới được đưa vào dự thảo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ nhưng chỉ quy định trẻ em dưới 4 tuổi. Khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới là trẻ em dưới 12 tuổi hoặc có chiều cao dưới 1.35m phải sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em trên xe ô tô. Kinh tế xã hội ngày càng phát triển, dinh dưỡng đầy đủ nên nhiều trẻ nhỏ tuy có số tuổi thấp nhưng tỷ lệ chiều cao lại vượt trội. Nhiều gia đình thường cho trẻ ngồi ghế trước và/hoặc không thắt dây an toàn trên xe ô tô khi di chuyển. Vì vậy, để tránh tình trạng thương vong, cần bổ sung thêm các điều khoản trên như khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới.

Các thiết bị an toàn cho trẻ em trên xe ô tô chưa sẵn có ở Việt Nam, hầu hết là nhập khẩu và chi phí cao, trong khi một số thiết bị có chi phí thấp thì chất lượng lại không đảm bảo/không được cơ quan nào kiểm định. Bên cạnh đó, nhiều xe ô tô cũng không có sẵn rắc cắm (ISOFIX) để thuận tiện cho việc lắp đặt thiết bị ghế ngồi an toàn cho trẻ em. Sẽ rất cần thiết nếu các Hiệp hội, các nhà sản xuất ô tô, các đơn vị cung cấp dịch vụ hợp tác phát triển lĩnh vực này, đem lại sự thuận lợi cho thị trường, đáp ứng đúng nhu cầu người tiêu dùng.

Nâng cao tính tự giác của người dân thông qua hoạt động truyền thông và giám sát, xử phạt nghiêm minh bởi hiện nay mức độ tự giác tuân thủ quy định thắt dây an toàn trên xe ô tô chưa cao.

Thu thập số liệu để cho thấy tầm quan trọng và tính hữu dụng khi áp dụng các quy định quốc tế này trong Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ bởi hiện nay các bằng chứng, thống kê chứng minh tính hiệu quả khi thực thi các quy định quốc tế về thiết bị an toàn cho trẻ em và thắt dây an toàn trên xe ô tô chưa nhiều.

Tăng cường sự hiểu biết và ủng hộ của các cơ quan, đơn vị liên quan về tầm quan trọng của việc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em và thắt dây an toàn trên ô tô nhằm đảm bảo sự an toàn và tính mạng của trẻ thông qua hoạt động truyền thông; huy động sự tham gia và cam kết của các doanh nghiệp để cung cấp các dịch vụ thiết bị an toàn cho trẻ em trên xe ô tô cho người dân Việt Nam; nâng cao kiến thức của người dân, tăng cường thực hiện quy định sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em và thắt dây an toàn trên xe ô tô.

Với mục tiêu và hoạt động nêu trên, kết quả của dự án sẽ góp phần vào thực hiện Chiến lược quốc gia bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ giai đoạn 2021 - 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.