Đắk Lắk: Phát huy nguồn lực trí thức, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tỉnh

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã tạo định hướng quan trọng về phát triển khoa học, công nghệ, ĐMST và chuyển đổi số. Tại Đắk Lắk, tinh thần đó tiếp tục được cụ thể hóa qua các chương trình, kế hoạch của tỉnh. Vấn đề quan trọng hiện nay là làm sao để các chủ trương được chuyển hóa thành những nhiệm vụ có địa chỉ, có nguồn lực, có sản phẩm và có khả năng ứng dụng trong thực tiễn.

Trí thức - nguồn lực quan trọng của hệ sinh thái ĐMST

Đắk Lắk có đội ngũ trí thức hoạt động trong nhiều lĩnh vực: nông nghiệp, công nghệ sinh học, y tế, giáo dục, môi trường, kinh tế, công nghệ thông tin, văn hóa và quản lý nhà nước. Bên cạnh đó là lực lượng trí thức đang công tác tại các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và người Đắk Lắk đang sinh sống, làm việc ở nhiều địa phương trong cả nước.

Đây là nguồn lực có giá trị, nhưng để phát huy hiệu quả cần có cơ chế kết nối phù hợp. Nếu chỉ dừng ở việc tập hợp, tổ chức hội nghị, hội thảo hoặc lấy ý kiến thì tiềm năng trí thức chưa được khai thác đầy đủ. Cần chuyển mạnh sang cách tiếp cận: địa phương xác định bài toán, tập hợp đúng chuyên gia, cùng xây dựng giải pháp và kết nối với nơi có khả năng thử nghiệm, ứng dụng.

Có thể hình dung chuỗi kết nối theo hướng: Bài toán phát triển → Chuyên gia phù hợp → Giải pháp → Thử nghiệm → Chuyển giao → Nhân rộng.

Liên hiệphội - cầu nối trong hệ sinh thái

Với chức năng tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức; tư vấn, phản biện và giám định xã hội; tham gia các hoạt động khoa học, công nghệ và đóng góp ý kiến xây dựng chính sách, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh có điều kiện để trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái ĐMST của tỉnh.

Vai trò đó trước hết thể hiện ở khả năng kết nối. Liên hiệp hội có thể kết nối các hội thành viên, các chuyên gia, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp với các cơ quan quản lý để cùng tham gia giải quyết những vấn đề mà địa phương đang đặt ra.

Đồng thời, hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội cần tiếp tục đổi mới theo hướng tăng hàm lượng khoa học, dữ liệu và giải pháp thực tiễn. Không chỉ góp ý một dự thảo chính sách, Liên hiệp hội tỉnh có thể tham gia từ khâu nhận diện vấn đề, phân tích thực trạng, đề xuất phương án đến theo dõi khả năng triển khai.

BanChấp hànhLiên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk họp trực tuyến họp lần 2 bàn chương trình công tác nhiệm kỳ mới và sơ kết 09 tháng năm 2026, đặt trọng tâm về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Từ “có đề tài” sang “có bài toán cần giải quyết”

Một trong những hướng đổi mới cần quan tâm là thay đổi cách đặt vấn đề nghiên cứu. Thay vì xuất phát chủ yếu từ việc có đề tài rồi tìm người thực hiện, cần tăng cường xác định các bài toán phát triển của tỉnh và tìm kiếm chuyên gia, tổ chức khoa học – công nghệ có năng lực giải quyết.

Đó có thể là những vấn đề như nâng cao giá trị cà phê và các sản phẩm nông nghiệp chủ lực; ứng dụng công nghệ sinh học; phát triển nông nghiệp xanh; sử dụng hiệu quả tài nguyên; xử lý môi trường; chuyển đổi số trong quản lý và sản xuất; phát triển du lịch; xây dựng đô thị thông minh và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Khi bài toán được xác định rõ, việc huy động trí thức sẽ cụ thể hơn, sản phẩm đầu ra dễ xác định hơn và khả năng chuyển giao vào thực tiễn cũng cao hơn.

Một số giải pháp cần ưu tiên

Thứ nhất, xây dựng và thường xuyên cập nhật cơ sở dữ liệu đội ngũ trí thức, chuyên gia trong và ngoài tỉnh; từng bước hình thành mạng lưới chuyên gia theo từng lĩnh vực.

Thứ hai, xây dựng cơ chế để các sở, ngành, địa phương, doanh nghiệp có thể đề xuất những bài toán cần tư vấn, nghiên cứu và giải quyết; từ đó kết nối với chuyên gia phù hợp.

Thứ ba, nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội, hướng mạnh vào những vấn đề lớn, vấn đề khó và những chính sách có tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế – xã hội.

Thứ tư, tăng cường liên kết giữa Nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp – cơ sở đào tạo và các tổ chức xã hội. Trong đó doanh nghiệp cần được xem là một chủ thể quan trọng của hệ sinh thái, bởi đây là nơi có nhu cầu thực tế và khả năng đưa giải pháp vào sản xuất, kinh doanh.

Thứ năm, đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động của Liên hiệp Hội; xây dựng môi trường số để quản lý chuyên gia, chia sẻ tri thức, kết nối nhiệm vụ và hình thành các diễn đàn trao đổi chuyên môn thường xuyên.

Hướng tới một hệ sinh thái ĐMST thực chất

Xây dựng hệ sinh thái ĐMST không phải là việc tạo thêm một cơ cấu tổ chức, mà là tạo ra một phương thức liên kết và vận hành các nguồn lực hiện có hiệu quả hơn. Nhà nước tạo cơ chế và xác định những vấn đề cần ưu tiên; trí thức cung cấp tri thức và giải pháp; doanh nghiệp tham gia thử nghiệm, đầu tư và thương mại hóa; các tổ chức khoa học – xã hội thực hiện vai trò kết nối, tư vấn và phản biện.

Đối với Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Đắk Lắk, trọng tâm trong thời gian tới là tiếp tục đổi mới phương thức tập hợp trí thức, nâng cao chất lượng tư vấn – phản biện, chủ động kết nối chuyên gia và đưa hoạt động khoa học – công nghệ gần hơn với nhu cầu phát triển.

Mục tiêu không chỉ là tập hợp được nhiều trí thức, mà quan trọng hơn là tổ chức tốt nguồn lực trí thức để biến tri thức thành giải pháp, biến giải pháp thành sản phẩm và biến sản phẩm thành giá trị phát triển cho địa phương.

Đó cũng là cách thiết thực để góp phần triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, các chương trình, kế hoạch của tỉnh về khoa học, công nghệ, ĐMST và chuyển đổi số; đồng thời tạo nền tảng cho Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2045.