09:19 ICT Thứ tư, 23/08/2017
Rss Feed

Giải pháp trong quản lý tài nguyên lưu vực sông

Đăng lúc: Thứ năm - 22/12/2016 08:46 - Người đăng bài viết: Cộng tác viên

 

Đất nước ta đang đi vào con đường hội nhập, đòi hỏi phải có chiến lược phát triển chủ động, bền vững, trước mắt cũng như lâu dài. Để phát triển kinh tế - xã hội đúng hướng đòi hỏi phải xây dựng chiến lược phát triển các ngành, các lĩnh vực , trong đó có chiến lược quản lý tài nguyên nước và lưu vực sông.

Giải pháp trong quản lý tài nguyên lưu vực sông

Chiến lược phát triển là con đường chỉ dẫn rõ ràng và minh bạch nhất để đưa ta đến những mục tiêu đã định. Đầu con đường là bảng chỉ lối đi và độ dài quãng đường chúng ta phải vượt qua. Dọc con đường cần phải có các cột mốc cho ta biết đã đi đến đâu, cảnh báo ta phải làm gì, và làm như thế nào để tránh những rủi ro. Những biển chỉ dẫn ấy, càng rõ ràng, minh bạch bao nhiêu thì cơ hội giúp chúng ta đến đích càng nhanh và chắc chắn bấy nhiêu.          

Để có được chiến lược phát triển tài nguyên nước đúng đắn, cần phải có phương pháp tiếp cận phù hợp. Trước tiên, có thể khẳng định rằng, trong vấn đề quản lý tài nguyên nước tổng hợp, phương pháp tiếp cận quản lý theo lưu vực sông là phương pháp quản lý có hiệu quả, đã và đang được các nước trên thế giới áp dụng.

 Việt Nam cũng đã áp dụng thực hiện quản lý nhà nước về tài nguyên nước theo phương pháp tiếp cận nêu trên bằng việc thông qua việc ra đời Luật Tài nguyên nước (1998), thành lập các Ban quản lý quy hoạch lưu vực sông Hồng-Thái Bình, sông Cửu Long và sông Đồng Nai (2001) và Luật tài nguyên nước sửa đổi và bổ sung 2012.

Quản lý tài nguyên nước trong lưu vực sông

Khi nói đến quản lý tài nguyên nước trong lưu vực sông thường bao gồm 6 vấn đề chính liên quan:

Quản lý đất đai: Các hoạt động phát triển đất đai liên quan, trong đó phát triển nông nghiệp là một trong những mảng quan trọng liên quan đến sử dụng đất đai trong lưu vực, bao gồm cả cơ cấu mùa vụ, cây con, giải pháp canh tác (phân bón, thuốc trừ sâu...)

Quản lý, phát triển rừng: Hoạt động liên quan đến phát triển rừng được nhìn nhận từ thực tế khách quan trong quá trình phát triển kinh tế-xã hội ở nước ta cũng như kinh nghiệm của các nước trên thế giới, không chỉ là các hoạt động khai thác lâm sản đơn thuần, các hoạt động phát triển kinh tế-xã hội liên quan mà còn có mối liên hệ rất mật thiết với phát triển tài nguyên nước và gắn với sự sống còn của dòng sông; 

Quản lý phát triển công trình thuỷ lợi: Bao gồm quản lý các công trình khai thác và sử dụng nước (hồ đập, đê kè, cống, công trình phòng chống lũ lụt, sạt lở bờ sông, kiểm soát xâm nhập mặn...), quản lý chất lượng nước (quản lý điểm xả dân cư, công nghiệp, xử lý nước thải...); 

Quản lý các mối liên hệ liên quan giữa các hoạt động phát triển trong lưu vực, trong đó, liên quan giữa đất-nước-rừng được xem như là mối quan hệ chặt chẽ hữu cơ nhất trong quản lý lưu vực sông.

Ngoài ra, khi nói đến quản lý lưu vực sông cần nói đến quản lý tổng hợp tài nguyên nước. Quản lý tổng hợp tài nguyên nước thường liên quan đến tất cả các khía cạnh tự nhiên của nguồn nước, của người tham gia sử dụng, các khung thể chế liên quan và tất cả các ngành tham gia. Bản thân của quản lý lưu vực sông cũng đủ để nói lên vấn đề quản lý tổng hợp bên trong nó. 

Giải pháp

Quản lý tổng hợp tài nguyên nước và quản lý lưu vực sông là hướng đi phù hợp với xu thế chung của thế giới hiện nay, bao gồm  3 nội dung chính là phát triển (quy hoạch và xây dựng công trình), quản lý (phân bổ, giải quyết tranh chấp, quản lý ô nhiễm...) và bảo vệ (bảo vệ rừng, quản lý phân bón, thuốc trừ sâu, cơ cấu mùa vụ... trong sản xuất nông nghiệp, bảo vệ dải ven bờ...). 

Các nước phát triển, quản lý tổng hợp tài nguyên nước và quản lý tổng hợp lưu vực sông chủ yếu thực hiện nội dung “quản lý” hơn là “phát triển”, bởi hầu như công trình khai thác và sử dụng nước theo quy hoạch đã được xây dựng, kiểm soát 80-100% nguồn nước trên từng lưu vực sông, trong khi ở nước ta hiện có chỉ mới kiểm soát khoảng 50% dòng chảy trên các dòng sông. Vì thế, để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, nội dung “phát triển” xem chừng quan trọng hơn nội dung “quản lý”. Vì thế, học tập những cái hay, cái mới ở các nước phát triển nhưng chúng ta cũng cần có những bước đi phù hợp với thực tế của nền kinh tế và dân trí. Trong khi chuẩn bị cho những sự phân định rạch ròi khi chạm đến ranh giới “phát triển trong bảo vệ”, cần tỉnh táo hơn trong sự cộng tác để thực thi quan điểm “bảo vệ trong phát triển  “Sự phối hợp chặt chẽ, có trách nhiệm giữa các bộ/ngành sử dụng nước sẽ là cách thức hợp lý nhất cho chức năng “quản lý” trong điều kiện hiện nay.

Kinh nghiệm của các nước, công cụ chủ yếu để quản lý tốt lưu vực sông là thực hiện quy hoạch lưu vực sông đáp ứng được mục tiêu phát triển của các ngành. Thực tế ngày càng chứng minh vai trò quan trọng của ngành thuỷ lợi đối với sự phát triển kinh tế của đất nước.

Xét về bản chất vật lý và quá trình vận động của nguồn nước, nước sẽ không trở thành tài nguyên nếu không có những tác động của con người hay nói một cách cụ thể hơn là các công trình để tận  dụng những điểm lợi của nguồn nước và hạn chế những mặt hại của nó, như khi mưa nhiều thì sinh lũ, không mưa thì gây hạn hán. Nhu cầu sử dụng nước ở mỗi vùng cũng khác nhau. Ví dụ vùng miền núi với dân cư thưa thớt, các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội chưa nhiều thì nhu cầu sử dụng nguồn nước còn thấp, ngược lại, vùng đồng bằng và đô thị với dân cư đông đúc, các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội cao thì nhu cầu nước lại ngày càng nhiều hơn, sức ép lên nguồn cấp nước cũng vì thế gia tăng.

Các công trình thuỷ lợi là những biện pháp hữu hiệu giúp ta kiểm soát được sự phân bổ không hợp lý một cách tự nhiên của nguồn nước, cả theo thời gian và  không gian. (Ở đây, cần hiểu đúng công trình thủy lợi là công trình bao gồm cả phục vụ tưới, tiêu, phát điện, cấp nước sinh họat, công nghiệp, phòng lũ, bảo vệ môi trường..., chứ không phải công trình thủy nông).

Do vậy, để phân bổ, điều hoà nguồn nước giữa các mùa, các vùng miền nhằm đáp ứng được các nhu cầu cần thiết, cũng như các mục tiêu sử dụng khác thì không còn giải pháp nào khác là phải xây dựng và phát triển các công trình kiểm soát dòng chảy trên từng lưu vực sông, cho nên khi nói đến khai thác tài nguyên nước là cần phải nói đến các công trình thuỷ lợi.

Công trình thủy lợi chính là cầu nối quan trọng nhất, là bản chất thực nhất, của quản lý tài nguyên nước. Mặt khác, cũng cần phải hiểu rằng tài nguyên nước chỉ là một mảng của lưu vực sông, và như vậy, quản lý tài nguyên nước cũng chỉ là một trong những hoạt động của quản lý lưu vực sông. Tài nguyên nước gắn liền với lưu vực sông, nhưng tài nguyên nước sẽ không thể nào quản lý được nếu không gắn liền với các họat động phát triển trên bề mặt lưu vực.

      Ngay các nước tiên tiến, vẫn đang phải tiếp tục cải tổ các cơ quan về quản lý tài nguyên nước và lưu vực sông để phát triển, nhưng họ luôn tôn trọng cơ chế phối hợp để cùng nhau khai thác, sử dụng tài nguyên nước.  Đối với nước ta, nếu thật sự vì đất nứơc, vì nhân dân, thì sự sẵn lòng hợp tác với nhau một cách chặt chẽ sẽ là yếu tố quan trọng nhất giúp chúng ta có thể vượt lên trên tất cả mọi chức năng và nhiệm vụ thường tình trong giai đoạn phát triển của đất nước đang còn gặp nhiều khó khăn trong quản lý và phân định.  

Tác giả bài viết: PV.
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

 

ddkhtt1

Bản tin PBKT số 157/2017 new (1)

Trang 1 Market Ban tin so 157 small

Phổ biến kiến thức theo Chuyên đề new (1)

Trang cd thang 6 small