07:23 ICT Thứ tư, 23/08/2017
Rss Feed

Chuẩn hóa trong hoạt động thư viện hiện nay

Đăng lúc: Thứ tư - 06/01/2016 11:17 - Người đăng bài viết: Cộng tác viên

 

Trong những năm gần đây, vấn đề xây dựng tiêu chuẩn trong lĩnh vực thư viện đã bắt đầu thực sự được quan tâm với việc xây dựng thêm nhiều tiêu chuẩn quốc gia, một số chuẩn nghiệp vụ dựa trên chuẩn quốc tế. Tuy nhiên hiện nay Việt Nam chưa xây dựng được các định hướng cụ thể, toàn diện và đặt ra các chế tài trong việc áp dụng các tiêu chuẩn, chuẩn nghiệp vụ.

Ảnh internet

Ảnh internet

Theo ý kiến của CVCC Phạm Thế Khang – Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam cho biết tại Hội thảo Phổ biến kiến thức và áp dụng tiêu chuẩn, chuẩn hóa nghiệp vụ cho hội viên trong hoạt động thư viện ở Việt Nam, hiện nay vấn đề về chuẩn nghiệp nghiệp vụ đang tồn tại một số vấn đề vướng mắc, thứ nhất là về xây dựng chuẩn nghiệp vụ, hiện đã có 20 chuẩn nghiệp vụ, nhưng chủ yếu đều liên quan đến lĩnh vực xử lý tài liệu. Việt Nam đang còn thiếu các chuẩn nghiệp vụ về xây dựng vốn tài liệu, bảo quản tài liệu, các sản phẩm dịch vụ, trụ sở, trang thiết bị, đặc biệt các chuẩn liên quan tới ứng dụng công nghệ thông tin, thư viện số…

Thứ hai, đó là các cán bộ từ Trung ương đến cơ sở, chưa nhận thức đầy đủ sự cần thiết khi tiếp thu vấn đề mới về nghiệp vụ, còn nặng tư tưởng ngại đổi mới, ngại tốn công, tốn của.

Thứ ba là chưa có định hướng chính thức về việc áp dụng một số chuẩn nghiệp vụ khác trong lĩnh vực biên mục. Đó là việc định chủ đề và định từ khóa. Tuy chỉ hai vấn đế nhưng cung đang gây nên những nhận thức không thống nhất trong  ngành. Có ý kiến cho rằng, một số thư viện đầu ngành còn bảo thủ, giữ nguyên những giá trị cũ của thư viện Liên Xô trước đây, chỉ dùng từ khóa chứ không tiếp cận cái mới của thư viện thế giới hiện nay là sử dụng tiêu đề chủ đề? Cũng như vậy, vấn đề biên soạn thư mục cũng có ý kiến cho là đã quá lạc hậu, là sản phẩm từ thời kỳ Xô Viết, cần thay đổi.

Theo nhóm nghiên cứu tại Khoa Thư viện – Thông tin Đại học Văn hóa Hà Nội đã tiến hành một nghiên cứu, điều tra về thực trạng áp dụng tiêu chuẩn tại 510 thư viện thuộc các loại hình khác nhau. Kết quả điều tra cho thấy, nhiều thư viện ở Việt Nam đã không biết và chưa quan tâm đến các tiêu chuẩn Việt Nam và có một số ít thư viện biết nhưng không áp dụng các tiêu chuẩn này. Từ đó đến nay chưa có một điều tra lại, nhưng qua trao đổi với các cán bộ lãnh đạo thư viện, tình trạng này vẫn chưa được cải thiện.

Trong năm 2015, việc thực hiện các chuẩn nghiệp vụ, theo kết quả điều tra của Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch cho thấy, đối với thư viện công cộng, trong công tác phân loại 100% thư viện công cộng cấp tỉnh đã áp dụng Khung phân loại thập phân Dewey (DDC). Trong công tác mô tả tài liệu, 71 thư viện áp dụng chuẩn ISBD (chiếm 58,7%); 56 thư viện (88,9%) thực hiện định từ khóa theo bộ từ khóa của Thư viện Quốc gia. Về công tác biên mục đọc máy, các thư viện sử dụng phổ biến nhất là MARC 21.

Theo một số ý kiến của các chuyên gia Hội Thư viện Việt Nam cho rằng, các tiêu chuẩn về thư viện hiện hành chưa bao quát hết các nội dung và yêu cầu của thực tế của hoạt động thư viện. Nếu so sánh với thế giới thì công tác xây dựng tiêu chuẩn liên quan đến hoạt động thư viện vẫn còn tồn tại một khoảng cách lớn. Số lượng các tiêu chuẩn được xây dựng còn ít. Các tiêu chuẩn này chủ yếu mới hướng tới công tác xử lý và biên mục tài liệu, các tiêu chuẩn về công tác bảo quản tài liệu, dịch vụ thư viện, thống kê thư viện chưa được quan tâm xây dựng.

thu vien 2

Ảnh internet

Một số quy định, tiêu chuẩn, chuẩn nghiệp vụ liên quan đến thư viện đã lỗi thời do việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và kỹ thuật mới vào công tác thư viện trong hơn hai thập kỷ vừa qua. Một số tiêu chuẩn, chuẩn nghiệp vụ chưa được soát xét và cập nhật theo quy định về thời hạn nên không tránh khỏi những bất cập nhất định. 

Tuân thủ tiêu chuẩn hóa chính là sự đảm bảo cho chất lượng dịch vụ. Chuẩn hóa được hiểu là mô hình đúc kết từ những kinh nghiệp thực hành thành công nhất. Vì vậy, việc tuân thủ chuẩn hóa sẽ đem lại hiệu quả công việc cao nhất. Tuy nhiên, nếu tiêu chuẩn không phù hợp với hoàn cảnh hiện tại thì sẽ trở thành lực cản đối với việc nâng cao chất lượng dịch vụ. Tiêu chuẩn là do con người tạo ra, vì vậy, chúng phải dựa trên thực tế. Do đó, sẽ không có tiêu chuẩn nào được xây dựng nên mà không dựa trên một thực tế đã tồn tài.

Dù rằng tiêu chuẩn không phải là một thứ hoàn hảo, chúng vẫn là một công cụ mạnh để tác động tới những đối tượng áp dụng. Tiêu chuẩn chi phối các nguyên tắc làm việc và tạo ra những quy định. Tiêu chuẩn vì vậy tạo ra các điều kiện làm việc và tạo sự thống nhất, tránh sự hiểu nhầm. Tiêu chuẩn cũng tạo cơ chế cho việc chống độc quyền trong cung cấp sản phẩm và dịch vụ.

Thư viện cũng có thể sử dụng một số tiêu chuẩn để làm thước đo chuẩn để nâng cao chất lượng dịch vụ hoặc sử dụng tiêu chuẩn để hoàn thiện công tác bổ sung và các hoạt động thư viện khác. Và khi đó, việc đánh giá và tiêu chuẩn luôn là đôi bạn đồng hành vì tiêu chuẩn là công cụ so sánh và đánh giá. Bên cạnh các tiêu chuẩn, hướng dẫn của các cơ quan chuyên môn cũng đóng vai trò là thước đo để đối chiếu và đánh giá chất lượng, hiệu quả của dịch vụ thư viện.    

Cũng theo một số kiến nghị của các chuyên gia Hội Thư viện Việt Nam cho rằng, Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch cần tăng cường tổ chức các hội nghị, hội thảo chuyên đề, dân chủ trao đổi để đi tới dứt điểm những vấn đề chưa thống nhất và xem xét các vấn đề mới xuất hiện trong ngành.

Đối với nghiệp vụ, Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch cần ban hành các vă bản mang đậm tính chỉ đạo, tránh chiết trung, tăng cường các chế định, chế tài để đảm bảo tính nghiêm túc trong thực hiện của các thư viện. Sự gắt gao cả về nội dung và thời gian thực hiện trong văn bản của Bộ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các  thư viện.

Chấp nhận tiêu chuẩn quốc tế là một giải pháp đẩy mạnh và rút ngắn thời gian thực hiện chuẩn hóa hoạt động thư viện đặc biệt trong điều kiện Việt Nam đang đẩy mạnh hội nhập quốc tế.

Tiếp tục xây dựng và ban hành thêm các tiêu chuẩn Việt Nam liên quan đến hoạt động thư viện, chú trọng xây dựng thêm và hoàn thiện các cộng cụ xử lý tài liệu và tiêu chuẩn đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực hoạt động trong lĩnh vực thư viện.

Tăng cường hướng dẫn áp dụng các chuẩn nghiệp vụ bằng nhiều hình thức như biên soạn các tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ, mở các lớp tập huấn hướng dẫn áp dụng các chuẩn nghiệp vụ và các tiêu chuẩn Việt Nam, tiêu chuẩn quốc tế về hoạt động thư viện cho các đối tượng lãnh đạo và nhân viên thư viện.

Tác giả bài viết: HT
Đánh giá bài viết
Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

 

ddkhtt1

Bản tin PBKT số 157/2017 new (1)

Trang 1 Market Ban tin so 157 small

Phổ biến kiến thức theo Chuyên đề new (1)

Trang cd thang 6 small