07:37 ICT Chủ nhật, 21/01/2018
Rss Feed

Báo chí trước thách thức phát triển của mạng xã hội hiện nay!

Đăng lúc: Chủ nhật - 24/12/2017 14:54 - Người đăng bài viết: Cộng tác viên

 

Mạng xã hội phát triển đang là một thực tế và là thách thức với nhiều lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực thông tin – báo chí, những tài khoản Facebook thậm chí đôi khi còn có sức mạnh hơn cả những dòng tin trên báo chí.

Thách thức những quy chuẩn, ràng buộc

Những tin tức không theo một quy chuẩn nào liên tục xuất hiện và tính xác thực của nó lại được khẳng định hơn khi những cơ quan báo chí được coi là chính thức sau đó có những tin, bài chính thức hóa nhưng… lời đồn. Thách thức của các cơ quan báo chí nói chung không nằm ở năng lực của mỗi tờ báo, mà có lẽ nằm ở dòng chữ nhỏ xíu bên dưới các “măng-sét” của bất cứ tờ báo nào: “Cơ quan ngôn luận của….”.

Tuy rằng những ấn phẩm điện tử của các tờ báo, tạp chí, thậm chí là ngay cả những “báo điện tử” cũng đang gặp phải thách thức đến từ mạng xã hội, vốn không bị ràng buộc bởi bất kể một “tôn chỉ, mục đích” nào hoặc chẳng bao giờ chịu sự kiểm duyệt hầu như đã “ăn vào máu” của bất kể ai dính líu tới báo chí. Sự phóng khoáng, đôi khi là thái quá, của mạng xã hội tiêu biểu như Facebook đã làm cho các tờ báo đôi khi chạy “bở hơi tai”, hoặc là để theo kịp tin tức lan truyền độ phủ rộng, hoặc phải thực hiện nhiệm vụ “chuẩn hóa”, “đính chính” những gì mà mạng xã hội cứ đưa như nấm sau mưa.

Thật là khó khăn khi mà không gian mạng đang trở thành một chốn “thượng vàng hạ cám” như xã hội chúng ta đang sống. Chống lại những cơn bão thông tin trên mạng chưa bao giờ thành công, không khác gì công tác phòng chống lụt bão ngoài đời thực. Những biện pháp ngăn chặn chưa phát huy tác dụng được bao nhiêu thì không gian mạng lại truyền đi những thủ thuật bẻ khóa, sửa IP, vượt tường lửa… Ấy là chưa kể tới những gương tày liếp thậm chí từ Hoa Kỳ cho thấy: ngay cả FBI có yêu cầu Facebook cung cấp danh tính tài khoản của những kẻ khủng bố mà Facebook lại… dám từ chối. Ối người ngạc nhiên bởi không quen với việc bí mật cá nhân được đảm bảo và lôi ra ánh sáng những kẻ tội phạm là nhiệm vụ tối thượng của cơ quan điều tra.

Và như một lẽ tất nhiên, khi những điều kể trên vẫn còn xa lạ, thì cả hệ thống mong muốn khống chế những độc hại, trái chiều là điều không thể tránh khỏi. Một cô giáo ở Ninh Bình còn kể với người viết: năm ngoái, khi học sinh của cô post lên Facebook những “kỷ niệm học trò”, trong đó có cả phần “nói xấu” ngôi trường, nhận định cảm xúc về giáo dục thì lập tức có công văn của Bộ “dội” về Sở, Sở “dội” về trường, trường “dội” về cô.

Cũng từ đó, chẳng những cô mà tất cả các thầy cô trong trường đều được cảnh báo phải tránh những phát ngôn “bát nháo” trên mạng xã hội. Tội vạ có thể chưa thấy, nhưng nếu vi phạm thì ít nhất cũng là nhắc nhở, cao hơn cỡ nữa thì là cảnh cáo, và cuối cùng là hình thức rất cao là kỷ luật. Thật là gian nan khi không gian mạng đâu phải chỉ do các thầy cô quản lý và điều chỉnh!

Công nghệ không thể trễ hơn luật lệ

Đấy là nói tới những người mà sự tương tác với không gian mạng không hẳn là thường xuyên và là lẽ sống. Trông vào báo chí hôm nay, người ta thấy rõ sự phụ thuộc vào công nghệ.

Một chiếc smart phone cũng có thể giúp phóng viên dễ dàng tác nghiệp. Từ ghi âm, chụp hình, quay phim, dựng clip đến phát trực tiếp những sự kiện mà họ tham gia.

Đây là hệ quả tất yếu khi khoa học công nghệ  phát triển khiến ngành công nghiệp máy tính đang co lại và nhường chỗ cho thời kỳ bùng nổ của các thiết bị thông minh đầy thú vị. Smart phone giờ đây đã xóa mờ mọi ranh giới giữa máy tính với các thiết bị cầm tay, giữa thiết bị viễn thông với các thiết bị công nghệ thông tin.

Mọi người, nhất là phóng viên, hiện đang dùng smartphone không chỉ để tác nghiệp mà còn có thể làm trạm phát Hotspot cho đồng nghiệp để cùng nhau theo kịp và truyền tải những diến biến của mọi sự kiện xã hội. Tòa soạn hội tụ một giai đoạn trở nên thời thượng, hướng đến mục tiêu trở thành một không gian “bán hàng”ảo trong chính cơ quan mình.

Và như điều tất yếu từ một mô hình quản lý đi sau, những luật lệ được soạn thảo, trình thông qua, rồi triển khai như muốn bao quát tất cả. Smart phone, vốn là sự kết hợp của điện thoại truyền thống và tích hợp công nghệ hiện đại đã phải bị điều chỉnh bởi Luật Công nghệ thông tin. Trong khi đó Luật Viễn thông cũng không “bỏ rơi” máy tính. Và mới đây nhất, dự luật An toàn thông tin mạng đang có tham vọng khuôn khổ hóa cả những dòng thông tin vô hình nhưng lại rất thực.

Lẽ tất nhiên, có những lý do để quản lý nhà nước lắng lo cho không gian mạng. Bởi rõ ràng Smart phone giờ đây đã rất đa nhiệm và nguy cơ xâm nhập, lây lan, tấn công bằng phần mềm gián điệp, mã độc… cũng có thể xuất phát từ bất cứ chiếc smart phone nào. Trong khi đó, dù có “nghìn mắt nghìn tay” thì bất cứ một hệ thống nào cũng khó lòng phòng chống được tất cả các dạng thức tấn công ngày càng tinh vi, phức tạp. Ấy là chưa kể đến những cuộc tấn công vào ý chí người dùng. 

Những cố gắng dùng luật pháp, công nghệ… để ngăn chặn những gì bị coi là độc hại, trái chiều, xâm hại đạo đức, thuần phong mỹ tục… xem ra cũng là một nỗ lực đáng khen dù không hẳn đó là cuộc chiến giữa Don Quixote với những cối xay gió.

Có những thứ đáng lo hơn

Không gian mạng hình thành là điều tất yếu khi khoa học công nghệ đã tiệm cận với trí tưởng tượng bay bổng nhất của loài người. Và cũng vì gắn với loài người nên không gian mạng cũng mang những hỉ, nộ, ái, ố…

Bởi dù được gọi là “ảo”, nhưng không gian mạng vẫn là có nền tảng là một hệ thống hạ tầng và thiết bị. Khoa học công nghệ đã sản sinh và đưa ra xã hội tràn ngập các bộ định tuyến, các thiết bị kết nối thông minh và các smartphone được cài sẵn blackstone. Đáng nói, tại Việt Nam, phần lớn những thứ đó lại có nguồn gốc từ Trung Quốc. Những nguy cơ có lớn hay không vẫn đang cần được trả lời cách minh bạch, dù không ít tập đoàn công nghệ Trung Quốc đang có mặt tại Việt Nam.

Nếu lướt qua báo chí trong nước, thì hồi đầu năm 2015, Báo Thanh Niên đăng loạt bài 5 kỳ “Chó sói Huawei và nguy cơ an ninh viễn thông cho Việt Nam. Loạt bài này dẫn lại Báo cáo Hiệp hội An toàn thông tin Việt Nam công bố hồi tháng 4-2013 cho thấy, có 6/7 hãng viễn thông ở Việt Nam đang sử dụng thiết bị công nghệ của Huawei và ZTE, đặc biệt có hơn 30.000 trạm thu phát sóng BTS của các nhà mạng Việt Nam sử dụng các thiết bị của 2 tập đoàn này.

Cũng loạt bài ấy cho hay, những quốc gia như Mỹ, Anh, Úc và Ấn Độ đã cấm cửa Huawei từ lâu. Michael Hayden, Cựu giám đốc cơ quan an ninh Mỹ và Cục tình báo Trung ương Mỹ còn thẳng thừng khẳng định chuyện Huawei làm gián điệp cho Bắc Kinh. Giữa năm ngoái, BKAV đã tiến hành khảo sát nghiên cứu và thống kê tại Việt Nam có 332.440 thiết bị dính lổ hổng an ninh Pichost đặc biệt nghiêm trọng trên Router là cửa ngõ kết nối internet của hệ thống.Lỗi này thậm chí còn nguy hiểm hơn là Hestic, một trong những lỗ hổng bảo mật lớn nhất lịch sử internet.

Điều đáng nói, có đến 93% Router được sản xuất tại Trung Quốc gồm các hãng TP link, ZTE, Havi và D-Link, hàng trăm nghìn cửa ngõ hệ thống và hàng triệu các thiết bị thông minh bị lỗi là một nguy cơ hiện hữu đối với an ninh quốc gia. Và điều này được ngay cả Bộ trưởng Trương Minh Tuấn thừa nhận tại cuộc họp báo Chính phủ tháng 8-2016 rằng: thực tế đang có nhiều nhà mạng lớn như VNPT, Viettel có sử dụng thiết bị của Trung Quốc, trong đó có Havi và ZTE.

Thế nhưng, có lẽ những điều cốt tử của an ninh không gian mạng Việt Nam nói trên chưa là gì. Thực tế trong nghiên cứu, sản xuất robot ở Facebook mới đây đang cho thấy những gì mà trí tưởng tượng con người vươn tới đang sắp trở thành hiện thực. Trí tưởng tượng ấy được mô tả trong các bộ phim về cuộc chiến giữa robot với con người, cuộc chiến giữa máy móc và nhân loại, cuộc chiến giữa các hành tinh khác với trái đất….

Đơn giản là bởi vì cỗ máy trí tuệ nhân tạo (AI) vốn được các nhà khoa học sáng tạo với niềm tự hào tột độ. Tuy vậy, những nhà phát minh ra AI ở Facebook đã phải phá hủy nó sau khi họ phát hiện ra AI đã tự phát triển một hệ ngôn ngữ mới. Điều đó cũng có nghĩa là AI trở thành robot sống thực sự.

Tin tức mô tả rằng: bình thường, cỗ máy AI này được luyện tập bằng tiếng Anh, nhưng dường như nó đã trở nên chán ngán với những sắc thái và sự không nhất quán của ngôn ngữ này. Thay vì tiếp tục làm theo cách đó, nó đã tự phát triển một hệ thống mã hóa để khiến cho việc giao tiếp trở nên hiệu quả hơn.

Điều làm cho các nhà nghiên cứu phải lo ngại chính là những cụm từ được cỗ máy AI này sử dụng có vẻ như là vô nghĩa đối với họ nhưng lại rất có ý nghĩa đối với những con AI khác. Điều này cho phép các con AI giao tiếp với nhau mà các nhà nghiên cứu không thể hiểu thông tin chúng đang chia sẻ là gì.

Trong suốt một cuộc trao đổi, hai con robot tên là Bob và Alice đã từ bỏ các quy tắc ngữ pháp tiếng Anh và bắt đầu giao tiếp bằng các sử dụng ngôn ngữ mà chúng tự tạo nên. Bob đã nói rằng: “I can i i everthing else” và Alice trả lời: “Balls have zero to me to me to me.... Phần còn lại của cuộc trò chuyện được tiếp tục giống như vậy.

Các nhà phát minh hoảng sợ trước những thứ tưởng chừng vô nghĩa này. Sau một thời gian bàn bạc, nhóm nghiên cứu của Facebook đã quyết định các con robot của họ phải nói chuyện bằng tiếng Anh, một phần vì họ muốn robot phải nói chuyện được với con người. Nhưng họ phải thừa nhận họ không thể hiểu được những gì mà các AI nói.

Tóm lại

Trong khi thế giới đã thấy không gian mạng như là một xã hội và họ lo nghĩ tới những nguy cơ lớn hơn có thể hủy diệt thế giới, thì chúng ta vẫn đang loay hoay với những bậc phát triển chưa cao của công nghệ. Bởi thế, không gian ảo thì hay được người đọc hiểu là thật. Bởi nỗi lo ấy các nước đã giải quyết từ lâu, bằng một nền tảng và thể chế luật pháp song hành với quyền cơ bản của con người.

Tác giả bài viết: PV.
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

ddkhtt1

Bản tin PBKT số 161/2017 new (1)

trang 1 Ban tin so 161 small

Phổ biến kiến thức theo Chuyên đề new (1)

trang 1 Chuyen de Pho bien kien thuc thang 12 chuan small