07:47 ICT Thứ năm, 12/12/2019
Rss Feed

Cần xây dựng cơ chế bảo hiến đủ mạnh

Đăng lúc: Thứ sáu - 01/03/2013 13:49 - Người đăng bài viết: Nguyễn Thị Thùy

 
Ảnh minh họa

Ảnh minh họa

Tại Hội thảo góp ý kiến vào dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 do Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam tổ chức cuối tháng 2 vừa qua, có khá nhiều ý kiến thảo luận xung quanh điều khoản mới của dự thảo: Điều 120 về Hội đồng Hiến pháp.

Hiến pháp là đạo luật quy định những vấn đề cơ bản, có giá trị pháp lý cao nhất của quốc gia. Đối với một nhà nước pháp quyền, nguyên tắc đầu tiên và căn bản nhất là mọi văn bản pháp luật, mọi hành vi của công dân đều không được trái với Hiến pháp. Để bảo đảm nguyên tắc đó, cần thiết phải có một cơ chế bảo hiến hiệu quả. Đó là điều các mà nhiều đại biểu tham dự Hội thảo đều nhất trí.

Thực tế ở nước ta không phải không có cơ quan có nhiệm vụ bảo vệ Hiến pháp. Theo Điều 84 Hiến pháp hiện hành, Quốc hội là cơ quan “... thực hiện quyền giám sát tối cao việc tuân theo Hiến pháp...”.

Theo Luật Tổ chức Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của QH cũng có chức năng giám sát và thẩm tra dự án luật, kiến nghị về luật, dự án pháp lệnh và các dự án khác; thẩm tra những báo cáo được QH hoặc UBTVQH giao; trình QH, UBTVQH ý kiến về chương trình xây dựng luật, pháp lệnh; thực hiện quyền giám sát; kiến nghị với UBTVQH về việc giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh và những vấn đề trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình...

Tuy nhiên, theo các đại biểu tham dự Hội nghị, quy định như vậy có hai hạn chế. Thứ nhất, QH vừa là cơ quan ban hành Hiến pháp, vừa thực hiện quyền giám sát Hiến pháp sẽ không bảo đảm yêu cầu khách quan. Thứ hai, việc quy định quá nhiều cơ quan đảm nhận chức năng giám sát, kiến nghị về Hiến pháp sẽ dẫn đến tình trạng lắm sãi không ai đóng cửa chùa.

Thực tiễn ban hành văn bản quy phạm pháp luật thời gian qua đã chứng minh có cơ sở để đưa hai nhận định nêu trên. Bởi, một số văn bản pháp luật có chứa quy định mâu thuẫn với Hiến pháp. Vì thế, các đại biểu đều đánh giá cao việc dự thảo sửa đổi Hiến pháp lần này quy định một cơ quan có chức năng giám sát Hiến pháp riêng biệt là Hội đồng Hiến pháp.

Theo Điều 120, dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992, Hội đồng Hiến pháp là cơ quan do QH thành lập... Hội đồng Hiến pháp kiểm tra tính hợp hiến của các văn bản quy phạm pháp luật do QH, Chủ tịch Nước, UBTVQH, Chính phủ, Thủ tướng, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành; kiến nghị QH xem xét lại văn bản quy phạm pháp luật của mình khi có vi phạm Hiến pháp;

Yêu cầu Chủ tịch Nước, UBTVQH, Chính phủ, Thủ tướng, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật của mình hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền hủy bỏ văn bản vi phạm Hiến pháp; kiểm tra tính hợp hiến của điều ước quốc tế được ký kết nhân danh Nhà nước trước khi trình QH, Chủ tịch Nước phê chuẩn. Tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của Hội đồng Hiến pháp và số lượng, nhiệm kỳ của thành viên Hội đồng Hiến pháp do luật định.

Khẳng định việc bổ sung điều khoản mới về Hội đồng Hiến pháp trong dự thảo sửa đổi Hiến pháp lần này là đúng với thực tế sự cần thiết phải bảo vệ Hiến pháp mà tất cả các quốc gia trên thế giới đều làm, song việc giao tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của Hội đồng Hiến pháp... do luật định là điều cần xem xét – đại diện Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Thanh Hóa Nguyễn Văn Bảo góp ý kiến.

Và nếu chỉ thể hiện tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng Hiến pháp một cách lơ lửng như trong dự thảo thì việc quy định về Hội đồng Hiến pháp dường như không giải quyết được vấn đề gì, vì quyền năng của Hội đồng Hiến pháp không bằng quyền năng của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của QH. Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của QH do QH bầu, còn Hội đồng Hiến pháp thì do luật định.

Mặt khác, tại khoản 2 Điều 120, nhiệm vụ chủ yếu của Hội đồng Hiến pháp chỉ là kiểm tra tính hợp hiến của các văn bản pháp quy do các cơ quan ban hành và kiến nghị xem xét lại các văn bản để bổ sung, chỉnh sửa và nếu sai thì chỉ yêu cầu hủy bỏ thực sự không có ý nghĩa thực tiễn. Những nhiệm vụ này có thể giao cho Ủy ban Pháp luật của QH thực hiện là đủ - đại biểu Nguyễn Văn Bảo thẳng thắn.

Đồng tình với sự cần thiết phải thành lập Hội đồng Hiến pháp, nhưng một số đại biểu tham dự Hội thảo cho rằng, Hội đồng Hiến pháp phải độc lập phán quyết. Vì vậy, nếu quy định về thành lập Hội đồng Hiến pháp thì đồng thời phải thể hiện ngay trong Hiến pháp về tổ chức, Chủ tịch, Phó chủ tịch của Hội đồng Hiến pháp do QH bầu.

Về quyền hạn, ngoài việc kiểm tra tính hợp hiến, hợp pháp của các văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan quy định tại Khoản 2, Điều 120 thì Hội đồng Hiến pháp nên được kiểm tra trách nhiệm tập thể và cá nhân các thành viên của các cơ quan nói trên khi thi hành nhiệm vụ được giao.

Ở góc nhìn khác về Hội đồng Hiến pháp, có ý kiến cho rằng vai trò, trách nhiệm và quyền hạn của Hội đồng Hiến pháp của ta phải như Tòa án Hiến pháp của các nước. Với vai trò quan trọng là bảo vệ đạo luật gốc, cơ bản của quốc gia, tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của Tòa án Hiến pháp cần được quy định rõ ràng trong Hiến pháp.

Nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam Nguyễn Đăng Vang đề nghị nên quy định quyền hạn kiểm soát việc thực thi Hiến pháp, kiểm soát luật pháp do QH ban hành cho Hội đồng Hiến pháp trong Hiến pháp. Và Hội đồng Hiến pháp này có quyền kiểm soát cả QH nếu QH đưa ra điều luật trái với Hiến pháp, kiểm soát Chính phủ nếu cơ quan này ban hành những quy định trái với Hiến pháp, luật do QH ban hành.

Đây là điều hết sức quan trọng và cần thiết. Bởi thực tế có tình trạng Luật do QH ban hành có một số điều khoản giao Chính phủ quy định, nhưng khi Chính phủ ra Nghị định, Thông tư hướng dẫn thi hành thì lại có những điều thể hiện chưa đúng, thậm chí là sai với tinh thần của Luật do QH ban hành. Nguyên Phó chủ nhiệm Nguyễn Đăng Vang cho rằng, dự thảo cần quy định rõ nhiệm vụ song đôi của Hội đồng Hiến pháp, vừa là cơ quan hiến pháp độc lập vừa là một phần của quyền lực tư pháp quốc gia. 

Bảo đảm giá trị pháp lý tối cao của Hiến pháp là yếu tố cơ bản của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền, một trong những mục tiêu hàng đầu của nước ta. Muốn vậy, cần có cơ chế bảo hiến đủ mạnh.

Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

ddkhtt1

Bản tin PBKT số 185/2019 new (1)

Market Ban tin so 185 trang 1 small

Phổ biến kiến thức theo Chuyên đề new (1)

Chuyen de Pho bien kien thuc thang 9 2019 (Final) samll